پنجاه و هفتمين جشنواره فيلم ادينبورگ، پايتخت اسکاتلند، روز چهارشنبه سيزدهم اوت با نمايش فيلم " آدام جوان" ساخته ديويد مک کنزی رسماً آغاز شد.
در اين جشنواره در کنار نمايش آخرين آثار فيلمسازان مشهوری چون کلينت ايستوود، کلر دنيس، جيم شرايدون، مايک هوگس و پيتر گرين اوی، آثار ميکلوش يانچو و هانری ژرژ کلوزو، دو فيلمساز برجسته ديگر مورد نقد قرار خواهند گرفت.
سينمای ايران نيز با فيلمهای " نوار خالی" ساخته فريبرز کامکاری، "طلای سرخ" ساخته جعفر پناهی، " ايستگاه متروک" ساخته عليرضا رييسيان، "عنکبوت آمد" ساخته مازيار بهاری و " نامه های باد" ساخته عليرضا امينی در جشنواره امسال حضور دارد.
مشتاقان سينمای ايران فراوانند و بليط اکثر فيلمها از قبل به فروش رسيده است.
فيلم نوار خالی ساخته فريبرز کامکاری، فيلمساز جوان کرد، نخستين فيلم از سينمای ايران بود که روز پنجشنبه چهاردهم اوت اکران شد.
آقای کامکاری و پرويز مؤسسی، بازيگر اصلی فيلم در سالن نمايش فيلم حضور داشتند.
تصويربرداری نوارخالی با دوربين ديجيتال بوده است و بازيگران آن غير حرفه ای اند
فريبرز کامکاری، فارغ التحصيل رشته تئاتر از دانشگاه تهران، چند فيلم کوتاه هم ساخته که يکی از آنها با عنوان " پسرها سرباز به دنيا می آيند" همزمان در جشنواره فيلم پورتوبلو در لندن به نمايش در آمده است.
نوار خالی فيلم پرحاثه سياسی ای است که به سبک فيلمهای مستند ساخته شده است.
تصويربرداری اين فيلم با دوربين ديجيتال بوده است و بازيگران آن غير حرفه ای اند و تلفيق مستندسازی با فيلم داستانی درعرصه سينمای ايران تقريباً سنت شده است.
برادران داردن(رزتا) و گروه دگما 95 از نمونه های مشابه اين سبک در ديگر نقاط جهانند.
رابطه ميان شخصيتها در فيلم "نوار خالی" يادآور فيلم " نگهبان شب" اثر کلاسيک ليليانا کاوانی، فيلمساز ايتاليايی است.
در نوار خالی ماجرای زندگی مرد متمول و فاسدی را شاهديم که به مناسبت تولد همسرش دوربين ويديويی برايش می خرد.
در جريان فيلم، تماشاگر از دريچه لنز دوربين هديه شده به زن، نظاره گر زندگی پرتنش و غم انگيز آنهاست و مرد (پرويز موسسی) شخصيتی ساديستی و بيمارگونه دارد که زن را مورد تحقير، ضرب و شتم و آزار جنسی قرار می دهد.
هرچه در فيلم پيش می رويم با حقايق تازه ای درباره گذشته اين زن و شوهر آشنا می شويم.
در متن فيلم به طور تلويحی گفته می شود که مرد از نظاميان سابق حکومت ايران است که در سرکوب کردها، تجاوز به زنان و قاچاق دختران نوجوان کرد دست داشته است.
مرز باريک و محو ميان واقعيت و خيال ويژگی مهم سينمای ايران است
مدير جشنواره ادينبورگ
همسرش نيز يکی از همان دختران است که مرد او را خريده است.
مشکل اساسی فيلم اين است که کامکاری با زاويه ديدی که انتخاب کرده خود را درپرداختن به اين داستان بشدت محدود کرده است.
چون کارگردان نوارخالی از ابتدا با تماشاگر اين قرار را می گذارد که آنچه او(تماشاگر) نظاره می کند در واقع لحظه هايی حقيقی از زندگی اين زوج نامتعارف است که آگاهانه و به دلايلی توجيه نشده با دوربين خانگی آنان ثبت شده است.
به اين ترتيب او از پردازش دقيق شخصيتهای فيلم، روانکاوی آنها و در نظر گرفتن مقتضيات گونه سينمايی که در آن کار می کند بازداشته شده و در واقع مجبور شده است در بسياری از لحظات پرتنش و دراماتيک فيلم مثل صحنه سقط جنين زن، دوربين را بدون هيچ توجيه منطقی و سينمايی، روشن بگذارد.
با اين حال، جسارت آقای کامکاری در آزمايش شيوه های جديد روايتگری، کار با دوربين ديجيتال، کشف امکانات زبانی و قابليتهای بيانی گسترده سينما قابل ستايش است.
جسارتی که از ويژگيهای سينمای مستقل و فيلمسازانی است که کمتر دغدغه فروش بليط و بازگشت سرمايه داشته اند.
ويژگی سبک کارگردانی آقای کامکار مشابه فيلمسازانی است که بيشتر به ذات سينما و تجربه های بصری نو می انديشند.
پرسش و پاسخ با تماشاگران
فريبرز کامکاری پس از پايان نمايش فيلم به همراه بازيگر فيلم پرويز مؤسسی روی صحنه رفت و با مدير جشنواره، شين دانيلسن و تماشاگران گفتگو کرد.
آنچه برايم مطرح بوده کار با يک بازيگر مرد و يک بازيگر زن در يک لوکيشن بوده است. همچنين اينکه بتوان با بودجه محدود و امکانات ديجيتال فيلم ساخت
فريبرز کامکاری
مدير جشنواره از تأثيرپذيری اين فيلمساز از فيلمسازانی چون برادران داردن يا عباس کيارستمی پرسيد که آقای کامکاری در جواب درحالی که بر نقش موثر آقای کيارستمی درسينمای کنونی ايران تأکيد داشت، منکر هرگونه تأثيرپذيری مستقيم از آثار او يا هر فيلمساز ديگر شد.
پس از آن آقای دانيلسن به ويژگی مهم سينمای ايران يعنی مرز باريک و محو ميان واقعيت و خيال اشاره کرد.
فريبرز کامکاری درباره احتمال روی پرده رفتن اين فيلم در ايران گفت اميدوار است فيلم بدون مشکل در ايران به نمايش در آيد.
او در مورد موفقيت در کار کردن با بازيگران غيرحرفه ای گفت:"سعی کردم آدمهايی انتخاب کنم که زندگی واقعی شان شبيه آدمهای فيلم باشد. بعد آنها را در موقعيتهای واقعی قرار دادم و بر اساس ايده هايی که از زندگی واقعی آنها گرفته بودم به کارگردانی پرداختم."
رودررو با فيلم ساز
در گفتگويی جداگانه از آقای کامکاری در مورد دليل علاقه خاص او به سينما جويا شدم که گفت در اين کار آنچه برايش مهم بوده، نفس تجربه با فرم سينما بوده است.
وی به تجربه هايش در زمينه داستان کوتاه اشاره کرد و گفت همانند داستان کوتاه در اينجا نيز رابطه متقابل فرم و قصه مورد نظر او بوده است.
کارگردان " نوار خالی" در مورد شيوه کارگردانی خود گفت که مطلقاً دکوپاژی (طراحی حرکات صحنه های فيلم) وجود نداشته و در مورد نماها و شکل آنها سر صحنه تصميم گرفته می شده و هر نما نتيجه تمرينهای مکرر بوده است.
او رابطه زن و مرد در فيلم را رابطه عشق و نفرت توصيف کرد و گفت آنچه برايش مطرح بوده کار با يک بازيگر مرد و يک بازيگر زن در يک لوکيشن بوده است. همچنين اينکه بتواند با بودجه محدود و امکانات ديجيتال فيلم بسازد.
آقای کامکاری در مورد کرد بودنش و اينکه تا چه حد مسئله کردها و اقليتها برايش مطرح بوده است گفت: "سعی کردم فيلم و شخصيتهای آن جنبه ای فراتر از دايره محلی و قومی داشته باشد. اگرچه هويت زن و مرد فيلم برای من مطرح بوده است."
نوار خالی پيش از اين در جشنواره های ونيز و نيويورک نيز نمايش داده شده است.
