تعداد زيادی از هنرمندان بنام ايران در گورستان ظهيرالدوله آرميده اند
سينا سعدی
شورای علمی موسيقی پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی که وابسته به حوزه هنری سازمان تبليغات است در روز سيزدهم مرداد در نامه ای خطاب به محمد خاتمی، رئيس جمهور ايران، نگرانی خود را نسبت به وضعيت فعلی گورستان ظهيرالدوله تهران ابراز کرد.
اعضای اين شورا که همگی از اساتيد بنام موسيقی ايران اند، در نامه خود از وضعيت درحال تخريب گورستان ظهيرالدوله ابراز نگرانی کرده و نوشته اند:
روی قديمی ترين گور قبرستان ظهيرالدوله که هنوز نوشته های آن تا حدی قابل خواندن است، تاريخ فوت اوايل دهه اول قرن حاضر حک شده و تاريخ جديد ترين گور 1359 است كه متعلق به برومند استاد بزرگ آواز ايران است
« گورستان ظهيرالدوله معرف فرهنگ و فرهيختگی تاريخ معاصر ماست و هر سنگ مزارش برگی از شناسنامه و گنجنامه بيم ها و اميدهای نسل سخت کوشی است که در هجوم تاريکی و تباهی، با ترانه و تبسم روزنه روشنايی را برای نسل های بعد گشودند ... خبر هولناک و دلهره آور تخريب تدريجی اين موزه فرهنگ ملی که به تعبيری رشگ« پرلاشز » هاست، در رونق و رواج درد و دريغ با رنجی مضاعف روح و جان را می آزارد ... »
پرلاشز، گورستان قديمی پاريس است که بسياری از چهره های بنام فرانسه در آن خاک شده اند و صادق هدايت نيز در آن آرميده است.
هنرمندان برجسته موسيقی ايران در نامه خود سپس از رييس جمهور خواسته اند: « ..... ضمن رعايت حقوق مالکان گورستان، در جهت مرمت و سپس طرح بنای مناسب متناسب با مقاصد فرهنگی - هنری؛ خاطر هنرمندان و هنردوستان را آسوده ساخته و به نياز فرهنگی جامعه نيز پاسخ مساعد داده شود.»
ظهيرالدوله از قديمی ترين گورستان های تهران است و آرامگاه تعداد زيادی از بزرگان موسيقی معاصر از جمله قمرالملوک وزيری، ابوالحسن صبا، روح الله خالقی، رهی معيری، ميرزا حسن خان برومند، داريوش رفيعی و ... در اين گورستان قرار دارد.
گورستان ظهيرالدوله معرف فرهنگ و فرهيختگی تاريخ معاصر ماست و هر سنگ مزارش برگی از شناسنامه و گنجنامه بيم ها و اميدهای نسل سخت کوشی است که در هجوم تاريکی و تباهی، با ترانه و تبسم روزنه روشنايی را برای نسل های بعد گشودند ... خبر هولناک و دلهره آور تخريب تدريجی اين موزه فرهنگ ملی که به تعبيری رشگ« پرلاشز » هاست، در رونق و رواج درد و دريغ با رنجی مضاعف روح و جان را می آزارد
بخشی از نامه شورای علمی موسيقی پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی
همچنين مزار شاعران بنامی چون ملک الشعرای بهار و فروغ فرخزاد در اين گورستان است.
اين نامه را حسين دهلوی، احمد ابراهيمی، جلال ذوالفنون، صديف رامبد، حسن ناهيد، منصور نريمان، حسن يوسف زمانی، مهدی آذرنيا، کيوان ساکت؛ ارفع اطرايی، مليحه سعيدی، سوسن اصلانی که اعضای شورای اساتيد موسيقی ايران هستند امضا کرده اند .
تعدادی از بزرگان موسيقی ايران نيز اين نامه را امضا کرده اند. درميان آنها نام اين افراد ديده می شود: حسن رياحی، فريدون ناصری، همايون خرم، هوشنگ ظريف، محمد سرير، جمشيد عندليبی، کامبيز روشن روان، داريوش نياکان، محمد ظريف و گيتی وزيری تبار.
گورستان ظهيرالدوله در شمال تهران و در اواسط سربالايی دربند و در کمرکش کوچه ظهيرالدوله و در سطحی پائين تر از سطح خيابان قرار دارد. پس از فرود آمدن از چند پله، در آهنی قديمی ومشبکی راه ورودی اين گورستان است.
بازديد از اين گورستان در روزهای خاصی امکان پذير است: خانم ها روزهای پنجشنبه از ساعت 10 تا 12 صبح و 15 تا 17 بعدازظهر و آقايان روزهای جمعه در همان ساعت ها.
درسمت راست ورودی حياط گورستان دو در بزرگ آهنی كه ظاهراً قراراست به جای در قديمی مشبك نصب شود، از پهلو روی زمين گذاشته شده اند.
محوطه گورستان پوشيده از درخت های سبز و خرم و درهم تنيده است و سنگ اکثر گورها در حال تخريب است. دراين محوطه سرايی قرار دارد که محل برگزاری جلسات هيأت متوسلين به حضرت علی ابن ابيطالب است. در متنی که بربالای در ورودی نصب شده، نوشته اند که در جلسات پنجشنبه های هيأت، خانم ها فقط اگر همراه شوهر خود باشند اجازه ورود دارند.
در مقابل سرای هيأت در محوطه حياط مانندی سقف موقت زده شده و در زير آن تعدادی صندلی چيده شده است. درضلع شمالی آن دو اتاق تودرتو برای سکونت سرايدار وجود دارد.
محوطه گورستان ظهيرالدوله پوشيده از درخت های سبز و خرم و درهم تنيده است و سنگ اکثر گورها در حال تخريب است
سنگ قبر زيبای فروغ فرخ زاد را كه يك سنگ صيقل يافته و بزرگ از گرانيت سياه بود و با حروف زيبايی روی آن "فروغ" نوشته شده بود را خانواده فروغ فرخزاد با يك سنگ بزرگ معمولی كه مشخصات و يکی از اشعار فروغ روی آن حك شده، عوض كرده اند.
روی قديمی ترين گور قبرستان ظهيرالدوله که هنوز نوشته های آن تا حدی قابل خواندن است، تاريخ فوت اوايل دهه اول قرن حاضر حک شده و تاريخ جديد ترين گور 1359 است كه متعلق به برومند استاد بزرگ آواز ايران است.
يکی از مقامات حفظ و احياء ميراث فرهنگی تهران درباره تعمير و ساخت بنايی دراين گورستان قديمی گفت سازمان ميراث فرهنگی برای انجام تعميرات گورستان ظهيرالدوله بودجه لازم را ندارد، اما اگر شهرداری برای انجام چنين کاری پيشقدم شود ما از آن استقبال می کنيم.
شورای علمی موسيقی پژوهشگاه فرهنگ اسلامی در پايان نامه، آمادگی خود را برای هرگونه مشاوره علمی – فرهنگی يا اقدامی که رئيس جمهور صلاح بداند، اعلام کرده است.
