فريدون پوربهمن، متخصص تاريخ هنر و ايران باستان و تاريخ قديم فرانسه به تازگی کتاب تاريخ پوشاک ايران باستان را به زبان فرانسه منتشر کرده است.
کتاب يک دوره زمانی حدود پنج هزار ساله را در برمی گيرد و4000 سال قبل از ميلاد و 650 سال بعد از ميلاد يعنی تا اواخر سلسله ساسانيان را شامل می شود.
آناهيتا، کنده کاری در طاق بستان
تاريخ پوشاک ايران باستان به کهن ترين پادشاهان اساطيری باستان ايران از جمله تهمورث، کيومرث و به ويژه جمشيد که گفته می شود ريسندگی و بافندگی را به مردم روزگار خود ياد داده، اشاره دارد.
کتاب شامل 105 طرح و دو نقشه از ايران است که يکی از نقشه ها به ايران فعلی و يکی ديگر به نقشه ايران باستان مربوط می شود.
به گفته نويسنده، طرح ها تماما از روی سکه ها، نقوش برجسته، سنگ نبشته ها و اشيايی که در موزه های ايران باستان، لوور پاريس و موزه های لندن، آمريکا و ديگر شهرهای جهان موجود است، تهيه شده است.
از جمله کهنه ترين مضامين طرح های کتاب، تفويض قدرت به پادشاه ايلامی از سوی الهه حمايتگر اوست در حالی که پادشاه به نشانه پيروزی بر دشمن، سربازی را زير پا افکنده است.
آقای پوربهمن می گويد که طرح ها عمدتا به شخصيت های برجسته آن روزگاران مربوط می شود زيرا درباره مردم معمولی آن دوره اطلاع چندانی در دست نيست.
وی می گويد که بهترين لباس هايی که نمونه اش هم در ايران و هم در موزه لوور پاريس موجود است، سربازان جاويدان زمان سلسله هخامنشيان است.
نويسنده در هر فصل از کتاب خود به طور مختصر به تاريخ هر سلسله و پادشاهان آن و به طور مشروح به پوشاک هر دوره پرداخته است
کتاب به اشعار فردوسی به عنوان شاهدی از لباس های آن روز اشاره دارد و برای نمونه به رنگ لباس لشگريان می پردازد و به نقل از اين اشعار نتيجه می گيرد که سربازان در جنگ از لباس فيروزه ای رنگ استفاده می کردند.
البته نويسنده اذعان دارد که در اين مورد سند زنده ای در دست نيست و به همين دليل به شعر فردوسی که در آن رنگ لباس ها در زمان پيشداديان ذکر شده است، استناد کرده است.
نويسنده می گويد در مورد سکه ها يا نقوش برجسته تخت جمشيد يا سلسله های باستانی کتب فراوانی نوشته شده اما در مورد البسه اين دوره مدارک کمتری در دست است.
آقای پوربهمن می گويد که همين موضوع، يعنی کمبود مدارک در مورد پوشاک دوره های باستان ايران به زبان های فرانسه و انگليسی و لاتين از انگيزه های او در نگارش اين کتاب بوده است.
کتاب خلاصه ای از تاريخ ايران دارد و از سلسله ايلاميان و پوشاک آنها شروع می شود.
چکمه های دوران ساسانی
نويسنده با شرح تاريخ ايران، به آمدن آريايی ها، سلسله هخامنشيان، شکست هخامنشيان از اسکندر مقدونی، تسلط سلوکيان بر بخش هايی از امپراتوری هخامنشيان، روی کار آمدن اشکانيان يا پارت ها و پايه گذاری آخرين سلسله ايران باستان، ساسانيان، به دست اردشير بابکان اشاره کرده است.
کتاب در هر فصل به طور مختصر به تاريخ هر سلسله و پادشاهان آن و به طور مشروح به پوشاک هر دوره پرداخته است.
نويسنده تاريخ پوشاک ايران باستان در مورد امکان استفاده و الگو گرفتن از طرح های کتاب در هويت بخشيدن به لباس های امروزی معتقد است که بسياری از طرح های کنونی پوشاک از جمله لباس های مربوط به دوچرخه سواری و اسب سواری از لباس های ايران باستان الهام گرفته اند و پوشاک قبائل کرد و لر در ايران نيز تا حد زيادی ملهم از لباس های هخامنشيان و پارت ها است.
قسمتی از کنده کاری روی سرپل پادشاه آنوبانانی و الهه يا خداوند نينی در هزاره سوم قبل از ميلاد
پيروزی شاپور يکم در برابر رومی ها کنده کاری در نقش رستم
مجسمه سنگی کشف شده در هترا در قرن يازدهم، موزه بغداد، عراق
