قلعه حصار نيازمند ترميم است تا جای خود را در جهانگردی تاجيکستان بازيابد
زرينه خوشوقت در دوشنبه
رئيس مجتمع باستانی قلعه حصار واقع در 25 کيلومتری غرب شهر دوشنبه گفته است برخی از ساختمانهای اين مجتمع به ترميم و بازسازی کامل نياز دارند. ولی به دليل مشکلات مالی مسئولين اين مجتمع نمی توانند به بازسازی آن اقدام کنند.
مجتمع قلعه حصار که به جز از يک قلعه بزرگ چند مدرسه و مرقد جهره های تاريخی و مذهبی نيز شامل آن است در قدمت خود با شهرهای بخارا، سمرقند و استروشن، شهرهای باستانی فارسی نشين آسيای ميانه برابر است.
اين مجتمع يکی از اماکن اصلی تماشا برای جهان گردان و ميهمانان خارجی به شمار می رود. همچنين ساکنان مناطق مختلف تاجيکستان نيز برای تماشای اين مجتمع و آشنايی با تاريخ اين آثار باستانی از ناحيه حصار بازديد می کنند.
امان الله طبرف، رئيس اين مجتمع می گويد در حال حاضر تمام بناهای مدارس اين مجتمع به تعمير و بازسازی نياز دارد. ولی به گفته وی اين اقدام بدون کمک سرمايه گذاران عليحده و سازمانهای مالی ناممکن است.
آقای طبرف افزود: "مشکلات ما اين است که همه اين بناها: آثارخانه، مدرسه کهنه و مدرسه نو، موضع مخدوم اعظم، مسجد سنگين، همه اين بناها تعميرطلب اند. خوب می شد که سال 2003 از طرف دولت يا سرمايه گذاران عليحده يا بخش خصوصی برای تعمير و بازسازی اين ساختمانها اقدامی می کردند. بار آخرين، قسمتی از آثارخانه تعمير شده بود ولی ديگر بخشها بدون تعمير باقی مانده اند. "
آقای طبرف می گويد با اين وجود در سالهای اخير ميهمانان زيادی از اين مجتمع ديدن کردند و دو نفر از کارمندان اين مجتمع به زبانهای فارسی و روسی و انگليسی برای ميهمانان از تاريخ و بنياد اين مجتمع حکايت می کردند.
به عقيده رئيس مجتمع باستانی قلعه حصار اگر برای ميهمانان خارجی و گردشگران داخلی شرايط بهتر فراهم آورده شود، تعداد تماشاچيان افزايش خواهد يافت. زيرا تا حال در نزديکی اين مجتمع ميهمانخانه ای بنياد نشده است و امکانات ديگر ضروری برای پذيرايی ميهمانان و جهانگردان وجود ندارد.
به گفته مسئولين مجتمع باستانی قلعه حصار اين منطقه يکی از بهترين اماکن تاريخی تاجيکستان است زيرا برخی از شهرهای باستانی تاجيکان حالا در قلمرو کشورهای ديگر قرار دارند. از اين رو، با توجه به افزايش تعداد جهان گردان در سالهای اخير در تاجيکستان بايد به مجتمعهای تاريخی اين کشور و تعمير و بازسازی آنها توجه ضروری مبذول شود.
از بازيافته های حصار
مجتمع قلعه حصار بيش از 3000 سال سابقه تاريخی دارد. باستان شناسان سرشناس روس و تاجيک در سالهای مختلف در اين قلعه و اطراف آن حفريت باستان شناسی انجام دادند. در جريان اين حفريات سکه های شاهان کوشانی، ظروف مختلف قديمی و مجسمه ها کشف شده اند. باستان شناسان از روی اين بازيافتها مقرر کرده اند که در سه دوره مختلف اين قلعه جای زيست مردم بوده است.
در قرون 18 و 19 ميلادی قلعه حصار به قرارگاه بيک حصار مبدل می شود. سپس در پی انقلاب اکتبر در سال 1917 ميلادی امير عالم خان، آخرين امير بخارا در راه فرار به افغانستان مدتی در اين منطقه به سر می برد. بعد از فرار امير و طرفداران وی به افغانستان، در اين قلعه سربازان سرخ يعنی انقلابچيان مستقر می شوند.
در دوران حاکميت استالين ديوارهای قلعه و مدارس اطراف که از آجر ساخته شده بود تخريب شده و اين آجرها برای ساختمان حمامهای عمومی در شهرها و نواحی اين کشور استفاده شده اند.
تنها در سالهای اخير قرن 20 ميلادی با پيشنهاد يک سازمان مدعی حفظ يادگاريهای باستانی، قلعه حصار و ساختمانهای قديمی اطراف آن تحت مراقبت دولت تاجيکستان قرار گرفت. و در دو دهساله اخير برخی از ساختمانهای اين مجتمع ترميم و بازسازی شده است.
