بيست و يکمين جشنواره فيلم فجر که روز شنبه 12 بهمن در تهران آغاز به کار کرد، به يک معنی جشنواره ای متفاوت است. از يک سو بزرگان سينمای ايران در آن غايب اند و از سوی ديگر سينماگرانی که نخستين کار خود را بر پرده می برند در آن غالب.
تنها در بخش "مسابقه سينمای ايران" که مهمترين بخش جشنواره به حساب می آيد، شش فيلم از ميان بيست فيلمی که قرار است به نمايش در آيد، از سوی سينماگرانی ارايه شده که اولين فيلم خود را ساخته اند. نام هيچ کارگردان معروفی در اين جشنواره به چشم نمی خورد و اين موضوعی است که در تاريخ بيست ساله جشنواره فيلم فجر بی سابقه است.
جشنواره بيست و يکم از دو جهت ديگر نيز با جشنواره های پيشين تفاوت دارد. نخست تغيير ترکيب هيأت انتخاب که از دگرگونی های معنی دار اين دوره است و انتخاب فيلم ها از سوی پنج مقام رسمی صورت گرفته است. در حالی که در جشنواره های قبلی، فيلم ها از سوی نمايندگان انجمن های صنفی خانه سينما انتخاب می شد؛ و ديگر افزايش شمار فيلمهايی که با تکنولوژی جديد و با دوربين های ديجيتالی ساخته شده اند.
در مراسم افتتاح جشنواره بيست و يکم اعلام شد که فيلم های بخش مسابقه علاوه بر تهران در شيراز نيز به نمايش درخواهد آمد و اين جشنواره کنونی را به جشنواره پنجم مانند می کند که در سال 1365 برگزار شد و در آن زمان فيلم ها علاوه بر تهران در مرکز استانها نيز به نمايش در آمد اما اين رسم نيکو ادامه نيافت
کارشناسان معتقدند اين موضوع انقلابی در سينمای ايران پديد خواهد آورد.
هيأت داوران مسابقه سينمای ايران در جشنواره امسال عبارتند از: گلاب آدينه (بازيگر)، محمد بزرگ نيا(کارگردان)، کامبوزيا پرتوی (فيلمنامه نويس)، محمد رضا جعفری (مدير واحد نمايش راديو)، مهرداد فخيمی (فيلمبردار)، مهرداد فريد (سينمايی نويس) و رسول صدر عاملی (کارگردان).
داوران فيلم های اول فيلمسازان به عهده حميد جبلی، کيانوش عياری، و بهمن قبادی است و داوران مسابقه بين الملل: رولند جافی (انگليسی) تاد سولاندر (آمريکايی) سرومير کولار (بوسنيايی) و داريوش مهرجويی.
همزمان با جشنواره از پنج سينماگر بنام ايرانی تجليل خواهد شد: داريوش مهرجويی (کارگردان)، منوچهر طياب (کارگردان و مستند ساز) مهرداد فخيمی ( فيلمبردار) حميده خير آبادی و سعيد پور صميمی (بازيگر).
در مراسم افتتاح جشنواره بيست و يکم اعلام شد که فيلم های بخش مسابقه علاوه بر تهران در شيراز نيز به نمايش درخواهد آمد و اين جشنواره کنونی را به جشنواره پنجم مانند می کند که در سال 1365 برگزار شد و در آن زمان فيلم ها علاوه بر تهران در مرکز استانها نيز به نمايش در آمد اما اين رسم نيکو ادامه نيافت.
اما مهمترين تفاوت جشنواره کنونی غيبت سينماگران مشهور است. برای روشن شدن موضوع نيم نگاهی به حضور سينماگران معروف در دوره های گذشته می اندازيم.
حضور بزرگان سينما در دوره های قبلی
در نخستين جشنواره فيلم فجر( 1360) مسعود کيميايی، بهرام بيضايی، و علی حاتمی حضور داشتند. دومين و سومين جشنواره از حيث شرکت نام آوران سينمای ايران درخشان نبود با وجود اين خسرو سينايی و علی حاتمی در آنها حضور داشتند. هيولای درون ساخته خسرو سينايی در جشنواره دوم و کمال الملک ساخته علی حاتمی در جشنواره سوم به نمايش در آمد.
در جشنواره چهارم کيانوش عياری با فيلم آن سوی آتش حضور يافت. جشنواره پنجم ( 1365) با فيلم ناخدا خورشيد ناصر تقوايی مشخص می شود. در اين دوره عباس کيارستمی و داريوش مهرجويی و مسعود کيميايی نيز حاضر بودند. اجاره نشين ها ی داريوش مهرجويی در همين جشنواره به نمايش در آمد.
بهرام بيضايی که فيلم "سگ کشی" او در جشنواره سال قبل خوش درخشيد
مهمترين فيلم جشنواره ششم شايد وقتی ديگر از ساخته های بهرام بيضايی بود. داريوش مهرجويی و رخشان بنی اعتماد نيز در اين دوره حضور داشتند. خارج از محدوده ساخته رخشان بنی اعتماد و پرنده کوچک خوشبختی ساخته پوران درخشنده از فيلم هايی بود که کارگردانان زن ايران در اين دوره ارايه کرده بودند.
در جشنواره هفتم عروسی خوبان محسن مخملباف که ديگر کارگردان نام آوری شده بود، به نمايش گذاشته شد. جشنواره هشتم سيمرغ بلورين را به خاطر فيلم هامون به داريوش مهرجويی داد. جشنواره نهم نوبت عاشقی و شبهای زاينده رود مخملباف را داشت.
جشنواره دهم با مسافران بهرام بيضايی، ناصرالدين شاه اکتور سينما ی مخملباف، و نرگس رخشان بنی اعتماد رنگ می گرفت. جشنواره يازدهم نام مسعود کيميايی را با خود داشت. جشنواره دوازدهم زير درختان زيتون عباس کيا رستمی را.
مسعود کيميايی، داريوش مهرجويی، محسن مخملباف، بهروز افخمی و رخشان بنی اعتماد در جشنواره سيزدهم حضور داشتند. جشنواره چهاردهم محل تماشای ضيافت مسعود کيميايی بود. جشنواره پانزدهم با نام ايرج قادری رنگ می گرفت که بار ديگر به سينما باز گشته و از بازيگری به کارگردانی نقل مکان کرده بود.
در جشنواره شانزدهم آژانس شيشه ای حاتمی کيا غلغله کرد. داريوش مهر جويی با درخت گلابی، بهروز افخمی با جهان پهلوان تختی و رخشان بنی اعتماد با بانوی اردی بهشت در اين دوره حضور داشتند.
در جشنواره هفدهم دو زن تهمينه ميلانی به نمايش در آمد و سيمرغ بلورين به رسول ملاقلی پور به خاطر فيلم هيوا داده شد. جشنواره هجدهم فيلم بوی کافور، عطر ياس بهمن فرمان آرا را با خود داشت. جشنواره نوزدهم جای تماشای سگ کشی بهرام بيضايی بود و باران مجيد مجيدی. سر انجام جشنواره بيستم خانه ای روی آب بهمن فرمان آرا بهترين فيلم شناخت که هنوز هم با همه کشمکش ها به نمايش عمومی در نيامده است. ارتفاع پست حاتمی کيا نيز در همين دوره به نمايش درآمد.
مراسم افتتاحيه بيست و يکمين جشنواره فيلم فجر که از 12 بهمن در تهران آغاز شد، در همان شبی برگزار شد که جشنواره تأتر فجر پايان يافت.
اين جشنواره به خاطر علاقه مندان بی شمارش نسبت به جشنواره تأتر، همواره از اهميت بيشتری برخوردار بوده است اما امسال که جشنواره تأتر خوش درخشيده و در جشنواره فيلم، بزرگان سينمای ايران غايب اند و سينماگران جوانی که اولين تجربه خود را به نمايش می گذارند غالب، بايد تا پايان صبر کرد و ديد که چه اتفاق خواهد افتاد.
