سید اکبر زیوری روزنامه نگار و تحلیلگر افغان در لندن

	کار احداث پل 'دوستی' دو سال وقت گرفته است

این پل را ایالات متحده آمریکا برای تقویت بازرگانی بین آسیای میانه با جنوب و کمک به توسعه اقتصادی افغانستان، ساخته است.

با گشایش این پل به جای تکیه بر قایقهایی که به طور پراکنده بر روی این رودخانه تردد می کنند، روزانه تا نزدیک به هزار کامیون از روی آن عبور خواهند کرد.

دانیل سولیوان معاون وزارت خارجه آمریکا، هفته پیش در عشق آباد گفته بود که این پل "آغازگر عصر جدیدی در تجارت منطقه ای خواهد بود." و اینکه بهبود وضعیت زیربنای اقتصادی برای "رفاه و یکپارچگی اقتصادی منطقه حیاتی و مهم است."

تاکنون تجارت افغانستان و تاجیکستان فقط از طریق نقاله های رودخانه ای – آن هم چند ماه در سال- با ظرفیت حمل ۵۰ کامیون (لاری) روزانه از طریق شیرخان بندر برقرار بود، اما با افتتاح این پل، ظرفیت تجارت افغانستان با تاجیکستان و آسیای مرکزی به هزار کامیون (لاری) در روز افزایش می یابد.

منابع سفارت آمریکا در دوشنبه با ذکر این مطلب اظهار کرده اند که آمریکا ۳۷ میلیون دلار را صرف اعمار این پل کرده که ظرفیت عبور و مرور کامیون (لاری) های سنگین وزن تجاری را نیز دارد.

کار احداث این پل دو سال وقت گرفته است.

ایران و پاکستان

	دختران تاجیک با لباس محلی، در مراسم افتتاح پل دوستی

بهره برداری از پل دریای پنج از یک طرف تجارت افغانستان با تاجیکستان و آسیای میانه را افزایش خواهد داد و از طرف دیگر بر اهمیت ارتباطی افغانستان با آسیای میانه به عنوان پیوندگاه منطقه ای، در نظر همسایگانی نظیر پاکستان و ایران افزوده خواهد شد.

از این طریق اتکای تقریبا انحصاری افغانستان به بندر کراچی پاکستان با نیازمندی آن کشور به نقش ارتباطی افغانستان با آسیای میانه می تواند تلافی شود.

در رابطه به تلاش برای یکپارچه سازی اقتصادی آسیای میانه با آسیای جنوبی، باید گفت که همزمان ایران و پاکستان نیز برای برقراری روابط مستحکمتر اقتصادی و ترانسپورتی (حمل و نقل) با آسیای میانه استراتژی هایی را وضع کرده اند.

در مرکز این استراتژی ها دو بندر مهم قرار دارد: بندر گوادار در پاکستان و بندر چابهار در ایران.

بندر گوادار پاکستان با کمک دولت چین و بندر چابهار ایران با کمک دولت هند احداث می شود.

هند

از این طریق اتکای تقریبا انحصاری افغانستان به بندر کراچی پاکستان با نیازمندی آن کشور به نقش ارتباطی افغانستان با آسیای میانه می تواند تلافی شود

همچنین هندی ها برنامه کشیدن خطوط آهن از این بندر ایرانی به افغانستان را نیز در دست بررسی دارند.

ایران اعلام کرده است که بندر عباس را که در حال حاضر یگانه بندر استراتژیک ایران در خلیج فارس است، به تجارت با روسیه و جامعه اروپایی اختصاص داده ولی از بندر چابهار برای تقویت تجارت با آسیای میانه استفاده خواهد کرد.

برای همین هم ایران در اواخر سال ۲۰۰۴ پل مهم میلک را بین ولایت نیمروز افغانستان و ایران اعمار کرد.

اگر احتمالا چنین بی ثباتی به وجود بیاید، بازنده اصلی دولت افغانستان خواهد بود که نه تنها دورنمای موقعیت پیوندگاهی خود در ترانسپورت (حمل و نقل) منطقه ای را از دست خواهد داد، بلکه کمافی السابق به بندر کراچی پاکستان برای واردات و صادرات خود متکی و وابسته باقی خواهد ماند

در صورت تکمیل این پروژه، افغانستان از طریق راه آهن ایران می تواند به ترکیه و اروپا و نیز تمام بندر های ایران وصل شود که از طریق جاده شصت کیلومتری فاریاب - هرات که آن هم به کمک ایران احداث شده است عملا راه تجارت افغانستان و ایران با آسیای میانه برقرار می شود.

قبل از آن هم یک جاده مهم دیگر ۱۲۲ کیلومتری دوغارون - هرات با کمک مالی ایران تکمیل شده است.

ایران در تاجیکستان نیز چندین پروژه کلان حمل و نقل، از جمله تونل انزاب را در دست اجرا دارد.

چالش های سیاسی

	پل رودخانه پنج، در یکی از مسیرهای اصلی تجارت مواد مخدر واقع شده است

بندر گوادار پاکستان از بخت و اقبال بلندی در کوتاه مدت برخوردار نیست. زیرا فاز دوم این بندر قرار است تا سال ۲۰۱۰ تکمیل شود و در ضمن بلوچ های اطراف بندر در اعتراض به "نادیده گرفتن حقوق شان" توسط دولت پاکستان تا کنون حملات مرگباری را علیه شهروندان چینی که در بندر گوادار کار می کنند، راه اندازی کرده اند.

در عین حال به نظر می رسد در آمریکا نیز علاقه چندانی وجود ندارد که شهروندان چینی به این بندر مهم و استراتژیک دسترسی داشته باشند و سرانجام مسیر عبوری این بندر به خاک چین از مناطق پشتون نشین و بلوچ نشین پاکستان می گذرد که در حال حاضر شدیدا بخاطر حضور طالبان و القاعده و جنبش قومی بلوچ ناامن شده است.

از طرف دیگر تنش سیاسی بین آمریکا و ایران بر سر برنامه های اتمی ایران افزایش چشمگیر یافته که ممکن است منجر به بی ثباتی در مرزهای غربی افغانستان شود.

اگر احتمالا چنین بی ثباتی به وجود بیاید، بازنده اصلی دولت افغانستان خواهد بود که نه تنها دورنمای موقعیت پیوندگاهی خود در ترانسپورت (حمل و نقل) منطقه ای را از دست خواهد داد، بلکه کمافی السابق به بندر کراچی پاکستان برای واردات و صادرات خود متکی و وابسته باقی خواهد ماند.

بازگشت به صفحه افغانستان