لادن پارسی

مراسم با سخنان کوتاه علی دهباشی در باره سابقه نشر ادبیات افغان در نشریات فارسی زبان ایران به ویژه در کلک و بخارا آغاز شد.

فرخنده حاجی زاده داستان کوتاه "پی آی آر" از مجموعه "ساحلی دیگر، دریایی دیگر" که اخیرا ترجمه انگلیسی آن در نیویورک منتشر شده، را برای حاضران قرائت کرد.

حسن انوشه، پژوهشگر و مترجم و سرپرست و ویراستار دانشنامه ادب فارسی که تاکنون ۸ جلد آن منتشر شده است، گزارشی از گردآوری منابع و ماخذ مجلد زبان و ادب فارسی در افغانستان ارائه کرد.

میانه سال ۱۳۷۲ کار دانشنامه با هدف شناساندن کوشش ها و آفرینش های فرهنگی جهان ایرانی آغاز شد. به گفته آقای انوشه "ادب فارسی" به چندین حوزه جغرافیایی تقسیم و در هرحوزه از یاری استادان و ادب پژوهان آن حوزه ها بهره برده شده است.

پس از غارت کتابخانه افغانستان به دست طلبه ها، این کتاب ها در کشورهای همسایه فروخته می شد و ماهم می خریدیم و اگر زورمان نمی رسید آقای شریعتی صاحب نشر عرفان در ایران کتاب ها را سخاوتمندانه برای تهیه کپی در اختیار ما می گذاشت   حسن انوشه

در این تحقیق وسیع که برای شناساندن شاعران، نویسندگان، تاریخ نگاران، ادب پژوهان و نشریات ادبی و نیمه ادبی کشورهای ترکمنستان، ازبکستان، قزاقستان، قرقیزستان و ناحیه کانسفرستان چین انجام شده ، کسان ، کتاب ها و نشریاتی معرفی شده اند که تا امروز کسی آنها را در ایران نمی شناخت.

آقای انوشه تدوین "ادب فارسی در افغانستان" را آسان و دشوار نامید و با اشاره به تنگناهای دوران سلطه کمونیست ها بر افغانستان و بعد طالبان به مهاجرانی اشاره کرد که در مشهد، قم و تهران و دیگر نقاط جهان که مهاجران افغان در آنجا مقیم شده بودند، در نشریات ادبی که منتشر می کردند آثار شاعران و نویسندگان افغان را منتشر می کردند.

وی گفت پس از غارت کتابخانه افغانستان به دست طلبه ها، این کتاب ها در کشورهای همسایه فروخته می شد و ماهم می خریدیم و اگر زورمان نمی رسید آقای شریعتی صاحب نشر عرفان در ایران کتاب ها را سخاوتمندانه برای تهیه کپی در اختیار ما می گذاشت.

بخش جالب گزارش آقای انوشه آنجا بود که گفت مسعود خلیلی، پسر استاد خلیل الله خلیلی که سفیر دولت ربانی در دهلی بوده، به پژوهشگر پیگیر ایرانی اجازه می دهد از کتاب های تکراری کتابخانه سفارت نسخه ای بردارد و از تک نسخه ها کپی تهیه کند.

	از چپ به راست: حورا ياوری، فرخنده حاجی زاده و حسن انوشه

حاصل این همه در پی منبع و ماخذ بودن اکنون حدود پنجاه هزار جلد کتاب تخصصی در دفتر دانشنامه ادب فارسی است.

دکتر حورا یاوری، که دبیر بخش ادبیات فارسی دانشنامه ایرانیکاست و در مرکز مطالعات ایرانی دانشگاه کلمبیا فعالیت دارد، سخنران بعدی بود.

خانم یاوری جغرافیا را مهم ترین معیار تشخیص دوره های مختلف شعر و ادب و فرهنگ دانست که در تدوین تاریخ فرهنگ و ادب به عنوان ملاک و معیار مورداستفاده بوده است.

به نظر خانم یاوری مرزهای جغرافیایی نشان دهنده نوعی ویژگی سبکی و ساختاری در شعر است. و حوادث تاریخی نیز در تدوین و تنظیم تاریخ ادبیات موثر است.

به نظر خانم یاوری به رغم اینکه ادبیات مدرن در افغانستان بیست سالی پس از ایران پای گرفت، از سابقه یکسانی پیروی کرده و روند و گسترش آنها بسیار به هم شبیه است.

اين سخنران پیدایش حکومت های مستقر و اشاعه مفاهیمی چون قانون، آزادی، برابری، استقلال و رواج ترجمه متن های اروپایی و از همه مهمتر فروپاشی آهسته و تدریجی ساختارهای سنتی و سر برکشیدن مفهوم تازه ای از انسان بریده از ساختارهای سنتی قبیله ای و پیوندهای خانوادگی و گام گذاشتن به جهان دیگری که انسان خود معیار انسان است را از عوامل موثری دانست که نیاز انسان را به زبان و وسیله دیگری برای بیان سرگذشت خود رقم زد.

خانم یاوری افزود نوعی پرسش های هویتی و نوعی آرمانی کردن بخشی از تاریخ این کشورها با پیدایش این داستان ها همراه بوده است.

	محمد حسين محمدی

تاکید خانم یاوری بر اینکه ادبیات را معیار ادبیات بدانیم و دوره های تاریخ ادبیات را بر اساس گفتگوی نوع های مختلف ادبی در دوره های مختلف مورد بررسی قرار دهیم به این نتیجه منتج شد که نگاه روایی هرگز عمرش به پایان نمی رسد.

محمد حسین محمدی، نویسنده جوان افغان مقیم ایران که کتاب "انجیرهای سرخ مزار" او جوایز ادبی گلشیری، اصفهان و مهرگان را در سال ۸۳ درو کرد، سرگذشت فرهنگ داستان نویسی افغانستان را بازگفت.

این هنرمند افغان که دانشجوی کارشناسی ارشد کارگردانی تلویزیون در دانشکده صدا و سیمای ایران است، شرحی از هشتاد سال داستان نویسی افغانستان ارائه کرد و با اشاره به تنگناهای سیاسی در بیست و چند سال اخیر در افغانستان داستان دردمندانه گردآوری کتاب های مورد نیاز را برای حاضران برشمرد.

در این مراسم پیام های نویسندگان افغان، رهنورد زریاب، خانم سپوزمی زریاب و عبدالقادر مرادی قرائت شد.

به دلیل کمبود وقت سخنرانی آخر حذف شد و مراسم با نمایش فیلم مستند زمستان کابل ساخته موسی زکی زاده مستند ساز افغانی که در ایران رشد کرده به پایان رسید.

این مراسم به همت "مجله بخارا"، "نشر شهاب ثاقب" و "مجله الکترونیکی پندار" برگزار شد.