سیف الدین سیحون استاد دانشگاه کابل

	افغانستان مسیر نسبتا کوتاه برای انتقال نفت و گاز و برق آسیای میانه به کشورهای حوزه سارک است

افغانستان با توجه به موقعیت ویژه و گذار از تنگناها و دشواریهای کنونی، می تواند عضو مفید و موثر این سازمان شود و با مشارکت در همکاری های منطقه ای، کمک متمرکز خود را در مبارزه علیه فقر و عقب ماندگی، نا امنی و تروریسم، قاچاق مواد مخدر و آدم ربایی، سامان دهد.

افغانستان مسیر ترانزیت و انتقال کالا از شبه قاره هند به آسیای مرکزی و شرق میانه بوده و مسیر نسبتا کوتاه انتقال نفت و گاز و برق آسیای میانه به کشورهای حوزه سارک است. برای مثال انتقال نفت و گاز از ترکمنستان و از مسیر افغانستان به دیگر کشورهای عضو سارک به خصوص هند که با توجه به رشد اقتصادی 8 درصدی خود نیاز به تامین انرژی دارد، از جمله موضوعاتی بود که در گفتگوهای سران سارک مطرح شد؛ موضوعی که اکنون با توجه به عضویت افغانستان در این اجلاس اهمیت ویژه ای دارد.

توسعه و گسترش شبکه های مواصلاتی که کشورهای جنوب آسیا را به آسیای میانه وصل می کند، و توسعه زیرساختهای مخابراتی و حمل و نقل می تواند به گسترش مبادلات تجاری منجر شده و توسعه اقتصادی منطقه را بدنبال داشته باشد.

البته تمام اینها بستگی کامل به این امر دارد که اعضای سارک چه حدی را در نظر دارند و چه میزانی می خواهند از پتاسیلهای خود استفاده کنند. در واقع از زمان تاسیس سارک تاکنون این اتحادیه تحت تاثیر مشکلات داخلی کشورهای عضو و همچنین رقابتها کشورهای عضو به خصوص هند و پاکستان بوده است و تصمیمهای تجاری آن برای کمک به تحقق اهداف اولیه سارک در عمل و در طول 22 سال گذشته به طور کامل اجرا نشده است.

هدف عمده سازمان سارک را تعهد تجارت آزاد و کاهش تعرفه های تجارتی میان کشورهای عضو، توسعه جهانگردی و همکاری علمی و فنی بین کشورهای عضو تشکیل می دهد.

اما کشورهای عضو سارک که در مجموع یک پنجم کل جمعیت جهان را تشکیل می دهند، دارای روابط تجاری فی مابین بسیار پایینی هستند و علیرغم تعهدات تجاری آزاد بین آنها ( که آنهم در واقع سال گذشته به اجرا گذاشته شد) حجم مبادلات تجاری بین آنها فقط 5 درصد تولید ناخالص ملی آنهاست. این میزاد دراتحادیه اروپا 35 درصد است.

توسعه روابط همه جانبه، سرمایه گذاری انسانی، مالی و زیربنایی کشورهای منطقه، زمانی گسترش می یابد که کشورهای عضو با دوراندیشی و گذار از سیاستهای خصمانه به همکاری واقعی رو بیاورند و به تصمیم سران اجلاس و کمیته های کاری آن عمل کنند.

اهداف اولیه سارک

سازمان همکاری های جنوب آسیا (سارک) به ابتکار ضیا الرحمان، رییس جمهور فقید بنگلادیش در سال ۱۹۸۵ با شرکت کشورهای بنگلادش، هند، پاکستان، بوتان، مالدیو، نپال و سریلانکا تاسیس شد.

سازمان سارک با توجه به تحکیم روابط خوب همجواری، حفظ استقلال و تمامیت ارضی و حاکمیت ملی کشورهای عضو، عدم مداخله در امور یکدیگر به منظور نیل بر دشواریها و تنشهای منطقه ای و توسعه روابط دو جانبه و چند جانبه اقتصادی، زدودن فقر و عقب ماندگی، برپایی مناسبات و همکاری های منطقه ای و گسترش مبادلات آزاد تجاری بنا نهاده شد.

تا پیروزی  توسعه روابط همه جانبه، سرمایه گذاری انسانی، مالی و زیربنایی کشورهای منطقه، زمانی گسترش می یابد که کشورهای عضو با دوراندیشی و گذار از سیاستهای خصمانه به همکاری واقعی رو بیاورند و به تصمیم سران اجلاس و کمیته های کاری آن عمل کنند.   سیف الدین سیحون

اهداف و برنامه های این سازمان عمدتا متمرکز به راه کارهای اقتصادی و اجتماعی بوده و کشورهای عضو، متعهد هستند تا در بخشهای زراعت و مالداری (کشاورزی و دامپروری)، آبیاری، مخابرات، اطلاعات، انرژی، محیط زیست، توسعه زیرساخت های روستاها، توسعه منابع انسانی و جهانگردی، فقرزدایی و مبارزه مشترک علیه تروریسم و مواد مخدر و قاچاق زنان و کودکان همکاری کنند.

برای پیگیری اهداف این سازمان نهادهای تخصصی و کمیته های کاری را ایجاد شده، تحقیقات و مطالعات گسترده ای در بخشهای محیط زیست، اقلیم و تکنولوژی محلی انجام گرفته و چالشها و دشواریهای تحقیق این برنامه ها نیز مشخص شده است.

سازمان مهم منطقه ای

سازمان سارک از نظر جمعیت و وسعت جغرافیایی، سازمان مهم منطقه ای تلقی می شود. مساحت آن ۵۱۳۶ میلیون کیلومتر مربع و جمعیت آن ۲۳ درصد نفوس جهان را تشکیل می دهد.

سهم آن در تولید ناخالص جهان ۲ درصد، در صادرات جهانی ۲ درصد و نیز در واردات جهانی ۶ درصد است که کمترین در سطح جهان می باشد.

کشورهای عضو سارک با محدودیت ها و موانع ترانزیتی و اقتصادی، رشد جمعیت، محدودیت منابع و کمبود سرمایه و تنشهای داخلی و خارجی روبرو هستند. این کشورها با توجه به توسعه همکاری چند جانبه اقتصادی، مسلما باید بتوانند این همکاری ها را نهادینه سازند و سرانجام مانند سایر اتحادیه های کارآ، به حل تنشهای سیاسی منطقه ای نیز نایل آیند.

سارک با موسسات ملل متحد و نهادهای کمک کننده بین المللی همکاری گسترده دارد و کشورهای آمریکا، ژاپن، چین، کره جنوبی و اتحادیه اروپا به عنوان عضو ناظر حضور دارند و در نشست اخیر این سازمان، ایران نیز به عنوان عضو ناظر پذیرفته شده است.

به نظر می رسد همکاری اعضا و کشورهای که به عنوان عضو ناظر حضور دارند، این سازمان را می توان به عنوان نهادی توانا و تاثیر گذار در منطقه تبدیل کند.

بازگشت به صفحه افغانستان