مدیر موزه غزنی: نمی‌دانم که در داخل موزه چه می‌گذرد

دوره آموزشی کارمندان موزیم‌های (موزه‌های) ولایت غزنی و ولایت‌های همجوار به پایان رسید، ولی مسئولان موزیم غزنی می‌گویند این موزیم برای زمان نامحدودی مسدود است.

این کارگاه آموزشی پنج روزه روز سه شنبه، ۱۹ اسد/مرداد، به پایان رسید و در آن مسئولان موزه‌های دولتی ولایت‌های غزنی، بامیان، لوگر، کاپیسا، پروان و کابل شرکت داشتند.

الساندرو کالیفانو، کارشناش ایتالیایی سازمان یونسکو در امور موزه‌ها این مسئولان را در زمینه بهبود کار آنها و آماده کردن شهر غزنی (غزنه، غزنین) به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام در سال ۲۰۱۳ آموزش داد.

آقای کالیفانو گفت: "بازگشایی موزیم‌های غزنی با چالش‌های زیادی مواجه است. ما تلاش می‌کنیم که آن‌ها را شناسایی کنیم." او افزود که کارمندان موزیم‌های غزنی بر اساس آموزه‌هایی که از این کارگاه به دست آوردند، قادر خواهند شد که این موزیم‌ها را تا سال ۲۰۱۳ بازگشایی کنند.

این کارگاه در موزه ملی کابل برگزار شد و عمرا خان مسعودی، رئیس این موزه گفت: "کارگاه آموزشی در موزیم ملی به همکاری یونسکو به منظور ارتقای ظرفیت کاری کارمندان در بخش مدیریت موزیم‌ها، همچنین حفاظت و پاسداری از آثار تاریخی و فرهنگی برای مدتی از چهارم تا دهم ماه آگوست برگزار شد."

آقای مسعودی، که سرپرستی کل موزیم‌های افغانستان را به عهده دارد، برگزاری این کارگاه را برای بالا بردن مهارت‌های تخصصی مسئولان و کارمندان موزیم‌ها "مفید" دانست.

والی هم اختیار بازگشایی موزه را ندارد

اما صدیق‌الله محمدی، مدیر موزیم غزنی، که در این کارگاه حضور داشت، گفت تا زمانی که موزیم شهر غزنی بازگشانی نشود، مهارت‌هایی را که کارمندان و مسئولان این موزیم آموخته اند، عملاً کاربردی نخواهد داشت.

آقای محمدی گفت که موزیم غزنی از سال ۱۳۸۳ تا حال کاملا بسته و حتی دربهای آن مهر و لاک شده است. او افزود: "اگر زمینه مساعد شود، از چیزهایی که ما اندوختیم در عمل کار خواهیم گرفت".

مدیر موزیم غزنی گفت که هنوز مشخص نیست که این موزیم چه زمانی بازگشایی خواهد شد. به گفته او، دستور وزارت اطلاعات و فرهنگ برای بسته بودن موزیم غزنی به حدی شدید است که حتی والی غزنی هم اختیار بازگشایی آن را ندارد.

او گفت: "حتی در حملات انتحاری و انفجارهایی که صورت گرفت، شیشه‌های موزیم شکست، ما به کرات پیشنهاد کردیم (که موزیم برای تعمیر باز شود، اما پذیرفته نشد) بالاخره شیشه‌های آن را به یک شکلی از بیرون نصب کردیم."

مدیر موزه غزنی چه کار می‌کند؟

آقای محمدی گفت که او حتی نمی‌داند که در حال حاضر چه آثاری در داخل موزیم موجود است و در داخل آن چه می‌گذرد. او گفت: "در داخل موزیم هر اثری که هست، ما از آن‌ها خبر نداریم. از پنجره‌ها که می بینیم، دیده می‌شود که روی آن‌ها پلاستیک انداخته شده است."

مدیر موزیم غزنی در پاسخ به این پرسش که او به عنوان مدیر موزیم غزنی چه کاری انجام می‌دهد گفت: "من به عنوان مدیر موزیم غزنی روز یک بار یا دو بار می‌روم از مهر و لاک (مهر و موم) دروازه‌ها، پنجره‌ها، محوطه و ساختمان موزیم مراقبت می‌کنم."

آقای محمدی گفت نیاز است که موزیم غزنی به عنوان موزیم "پایتخت فرهنگی جهان اسلام" در سال ۲۰۱۳، دارای نمایشگاههای متعهدد آثار تاریخی و فرهنگی باشد، اما او فکر می‌کند فرصت و امکانات کافی برای این منظور وجود ندارد.

اما عمرا خان مسعودی ضمن یادآوری این موضوع که آثار دوره اسلامی شهر غزنی در اثر سه دهه جنگ در کشور آسیب دیده، گفت که قرار است این آثار تا سال ۲۰۱۳ در آرامگاه سلطان عبدالرزاق، از سلاطین سلسله غزنوی به نمایش گذاشته شود.

رئیس موزیم ملی افغانستان افزود که در صورت به دست آمدن پول کافی آثار تاریخی پیش از دوره اسلامی هم تا سال ۲۰۱۳ آماده نمایش خواهد شد.

آقای مسعودی گفت که به طور تخمینی برای آماده ساختن شهر غزنی، به ویژه محلات و مراکز تاریخی و فرهنگی این شهر، به دویست میلیون دلار نیاز است، اما تا حال تنها ۱۰ میلیون دلار به این منظور اختصاص یافته است.

او افزود که بخشی از آثار تاریخی مربوط به غزنی که در موزیم ملی نگهداری می‌شود، در آینده نزدیک در همین موزیم در نمایشگاه ویژه‌ای به نمایش گذاشته خواهد شد.

میراث غزنی

رئیس موزه ملی در پاسخ به این پرسش که تلاش‌های افغانستان در خصوص نگهداری از میراث‌های به جا مانده از دوره‌های مختلف تاریخ غزنی تا چه حدی رضایت‌بخش است، گفت: "به هیچ وجه راضی نیستیم".

او افزود: "افغانستان همیشه دستخوش تحولاتی شده که داشته‌های فرهنگی و افتخارات ما را نه تنها به یغما برده‌اند بلکه در نتیجه خصومت‌ها به آتش کشیده‌اند و چنین مصیبتی در غزنی هم اتفاق افتاده است."

غزنی در پنجمین اجلاس وزیران فرهنگ کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی در سال ۲۰۰۷ میلادی در لیبی به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام در سال ۲۰۱۳ شناخته شد.

این شهر در دوره سلسله غرنویان (۹۷۵-۱۱۸۷ میلادی) به اوج شکوه خود رسید و از شهرهای مهم جهان اسلام در آن زمان شمرده می شد. شهر غزنی در دوره غزنویان محل تجمع دانشمندان، فرهنگیان و نخبگان زیادی بود.

بخش قابل توجهی از میراث فرهنگی زبان فارسی محصول دوره غزنوی است. از جمله شاهنامه فردوسی، تاریخ بیهقی، حدیقه سنایی و ده‌ها شاهکار ادبی دیگر از آفریده‌های دوره غزنوی هستند.