طالبان اینترنتی در میدان نبرد تبلیغاتی

حدود یک دهه پیش که طالبان در افغانستان حاکمیت داشتند، استفاده از وسائلی مانند اینترنت، کامپیوتر، ماهواره و حتی دوربینهای فیلمبرداری و عکاسی ممنوع بود.

اما پس از فروپاشی این گروه در سال ۱۳۸۰ خورشیدی، با سرازیر شدن انواع تکنولوژی های پیشرفته نه تنها مردم و نهادهای مختلف، بلکه طالبان هم از این تکنولوژی کار می گیرند.

طالبان حملات خود به ارتش، پلیس و نهادهای دولتی را فیلمبرداری می کنند و ویدئوهای آن را از طریق اینترنت منتشر می کنند.

آنها حتی از حملات انتحاری افراد وابسته به این گروه هم فیلم گرفته اند و برخی از آنها را از طریق وبسایت های خود منتشر کرده اند.

گروه طالبان چند وبسایت اینترنتی دارد و بخش زیادی از تبلیغات خود را از طریق اینترنت انجام می دهد. طالبان خبرنامه ها، اعلامیه ها و پیامهای خود را به وسیله پست الکترونیکی (امیل) و تلفن به خبرنگاران می فرستند.

عباس فراسو، روزنامه نگار می گوید طالبان در سالهای اخیر توانسته اند از طریق امیل و تلفن همراه خبرها و اعلامیه های خود را به زبانهای فارسی دری، پشتو، انگلیسی و گاهی عربی همزمان به دهها خبرنگار محلی و بین اللملی بفرستند.

آقای فراسو گفت طالبان در "جنگ تبلیغاتی" با دولت و نیروهای خارجی مستقر در این کشور از فضای مجازی اینترنتی به میزان زیادی کار می گیرند.

او گفت: "وقتی که از طرف طالبان به نیروهای دولتی و یا سربازان خارجی حمله صورت می گیرد، طالبان بلافاصله آن را از طریق امیل و تلفن به خبرنگاران می فرستند. در برخی مواقع این کارشان برای دولت و نیروهای خارجی غافلگیر کننده است و آنان به گونه تخصصی از وسایل مدرن برای پخش پیامها و رسیدن به اهداف سیاسی شان استفاده می کنند."

اینترنت بدور از چشم پلیس مذهبی

وحید مژده، که خود در زمان حاکمیت طالبان کارمند وزارت خارجه بود، می گوید در زمان حاکمیت این گروه استفاده از اینترنت برای افراد گروه طالبان ممنوع بود و تنها ملاعمر، رهبر طالبان، وکیل احمد متوکیل وزیر خارجه و امیر خان متقی، وزیر اطلاعات و فرهنگ طالبان اینترنت در اختیار داشتند.

به گفته او، آنان هم از اینترنت تنها در دفترهای رسمی خود، بدور از چشم ماموران پلیس مذهبی "امر به معروف و نهی از منکر" به اینترنت دسترسی داشتند.

آقای مژده می گوید شبکه القاعده در آن زمان از اینترنت برای پخش فیلمها و پیامهای خود استفاده می کرد، اما پس از تحولات چند سال اخیر طالبان هم به صورت گسترده ای به استفاده از اینترنت رو آورده اند.

او گفت شیوه های استفاده طالبان از اینترنت برای پخش فیلم، عکس و پیامهای تبلیغاتی با شیوه استفاده شبکه القاعده از اینترنت متفاوت است. به نظر آقای مژده، اطلاع رسانی طالبان بیشتر مشابه با اطلاع رسانی به شیوه پاکستانی است.

او می گوید برخی افراد گروه القاعده طالبان را در استفاده از اینترنت کمک می کنند.

آقای مژده گفت: "بسیاری از افراد طالبان را من می شناسم که در زمان امارت اسلامی اصلاً با کامپیوتر آشنایی نداشتند، اما حالا از طریق اینترنت پیام می فرستند که بسیار برایم جالب است."

سکوت دولت؟

آقای مژده می گوید دولت افغانستان در جنگ اینترنتی میدان را برای طالبان بازگذاشته و در برابر آن چه که این گروه در این زمینه انجام می دهد، "سکوت" اختیار کرده است.

به باور این کارشناس افغان، این "سکوت" دولت افغانستان روحیه جنگی طالبان را تقویت کرده است.

اما سوال اساسی این است که طالبانی که مشغول جنگ علیه دولت و نیروهای خارجی اند و بیشتر در مناطق کوهستانی زندگی می کنند، چگونه به اینترنت دسترسی دارند و می توانند به راحتی اهداف و برنامه های خود را از طریق اینترنت به مخاطبان خود برسانند و پیام های خود را با امیل به خبرنگاران بفرستند؟

وحید مژده می گوید کارهای فنی طالبان توسط کمیته فرهنگی آنان به اجرا در می آید و این کمیته وبسایت متعددی دارد، اگر یکی از این وبسایت ها از کار می افتد، وبسایت دیگری آماده می شود.

آقای مژده می گوید طالبان احتمالاً از خدمات اینترنتی تلفن های ماهواره ای، مانند "ثریا" و شبکه های مخابراتی تلفن های همراه استفاده می کنند.

با این حال مقامهای وزارت مخابرات می گویند دولت بر استفاده از اینترنت و تلفن در کشور هیچ گونه کنترلی ندارد.

عبدالقادر قلاتوال، سرپرست دفتر وزیر مخابرات گفت دولت بر فرستادن و دریافت امیل و مکالمات تلفنی نظارت و کنترل نمی کند. به گفته او، از لحاظ قانونی هیچ کسی حق دسترسی به محتوای نامه های الکترونیکی و مکالمات تلفنی را ندارد.