روز معلم در افغانستان؛ 'این چراغ دیگر نمی سوزد'

سوم جوزا/خرداد در افغانستان به عنوان روز معلم بزرگداشت می شود، اما خود معلمان می گویند آنها در وضعیت بدی به سر می برند.

غلام حسین دانش، معلمی در ولایت مرکزی بامیان به بی بی سی گفت که سالها گفته شده که "معلم چراغ جامعه است"، اما این چراغ دیگر بدون روغن نمی تواند بسوزد و روشنی بدهد.

به گفته او، در حال حاضر حقوق آموزگاران چهار تا پنج هزار افغانی (۸۰ تا ۱۰۰ دلار) است و آنها نمی توانند با این حقوق مخارج خانواده خود را تامین کنند.

آقای دانش گفت: "بیشتر معلمان اگر نیم روز در مکتب (مدرسه) است، حتماً نیم دیگر روز در کارهای دیگر مشغولند. در روستاها معلمان به کار کشاورزی می پردازند تا حد اقل نیازمندی های اقتصادی خود را تامین کنند."

فرزانه آموزگار مدرسه ای در غرب کابل می گوید حقوق کم و ثابت معلمان باعث شده که آنها در وضعیت بد اقتصادی قرار داشته باشند.

خانم فرزانه می گوید او ماهیانه ۴۷۰۰ افغانی حقوق می گیرد و در خانه اجاره ای زندگی می کند و از هفت عضو خانواده او تنها خود او شغل ثابت دارد و یک برادرش کار روزمزد انجام می دهد، ولی بیشتر روزها کار گیرش نمی آید. مادر و پدر او بیکارند و سه برادرش به مدرسه می روند.

خانم فرزانه گفت که بیشتر از هزار افغانی به صاحب خانه می پردازد و بقیه حقوق خود را مواد غذایی می خرد. این آموزگار گفت سالانه تنها یک دست لباس برای خود و هر یک از اعضای خانواده اش می خرد.

محدودیت اقتصادی

غلام حسین دانش می گوید وضعیت بد اقتصادی معلمان و اشتغال آنان به کارهایی دیگر در کنار معلمی، باعث شده که آنها نتوانند با آمادگی درست در کلاسهای درس حاضر شوند. به گفته او، محدودیت شدید اقتصادی همچنین باعث شده که معلمان نتوانند کتاب بخرند و به منابع آموزشی دسترسی داشته باشند.

آقای دانش افزود: "ضعف اقتصادی اذهان معلمان را از اندوخته های علمی خالی کرده و باعث پایین رفتن سطح دانش آموزگاران و همچنین افت سطح آموزشی دانش آموزان شده است."

پیش از این معلمان در مناطق مختلف افغانستان بارها خواهان افزایش حقوق خود شدند و در سالهای اخیر حتی در مواردی آموزگاران برخی ولایتها/استانها دست به اعتصاب زدند.

سال گذشته معلمان در افغانستان برای افزایش حقوق خود دست به اعتصاب های گسترده زدند و راهپیمایی اعتراض آمیز معلمان کابل به خشونت گرایید. چهار مامور پلیس در این راهپیمایی زخمی شدند.

این اعتراض ها باعث شد که دولت ۱۳۰۰ افغانی به حقوق ماهیانه معلمان بیفزاید و همچنین وعده توزیع زمین برای ساختن خانه مسکونی را به معلمان بدهد.

وعده

وعده توزیع زمین به معلمان تا هنوز عملی نشده، اما اخیراً سخنگوی وزارت معارف/آموزش و پرورش اعلام کرد که حدود صد هزار نمره زمین آماده توزیع در آینده نزدیک به معلمان شده است.

آصف ننگ همچنین گفت که دولت برنامه افزایش حقوق معلمان را هم بر اساس درجه تحصیل و سابقه کار آنان در سال جاری خورشیدی به اجرا می گذارد و آن را تا آخر سال ۱۳۸۹ به پایان خواهد رساند.

به گفته آقای ننگ، بر اساس این برنامه، آموزگاران ماهیانه از شش تا ۱۶ هزار افغانی حقوق خواهند گرفت.

اما بسیاری از معلمان به دلیل وابستگی بودجه دولت افغانستان به کمک های خارجی خیلی زیاد امیدوار به اجرای این برنامه و همچنین پایدار بودن آن ندارند.

با این همه مشکلات معلمان به همین جا پایان نمی یابد. مشکلات امنیتی، سطح پایین تحصیلی و عدم امنیت شغلی هم از مشکلات عمده آنان است.

امنیت مشکلی دیگر

غلام سرور غفاری، استاد موسسه تربیت معلم ولایت هلمند، در جنوب افغانستان می گوید تهدیدهای امنیتی در این ولایت از مشکلات عمده بر سر راه معلمان است.

شیر آقا صافی، رئیس معارف هلمند در گفتگویی با بی بی سی گفت در پنج سال گذشته ۲۵ تن از معلمان، مدیران، بازرسان، دانش آموزان و کارکنان خدماتی مدارس در این ولایت کشته شده اند.

به گفته او، در حال حاضر کمتر از نیمی از ۳۸۰ مکتب ولایت هلمند براثر ناامنی ها بسته و از آن جمله ۳۶ مکتب کاملاً به آتش کشیده شده است.

آقای صافی گفت اخیراً ۲۴ مدرسه از مدارس مسدود به کمک مردم و مقامات محلی بازگشایی شد، ولی غلام سرور غفاری می گوید اطمینانی وجود ندارد که مدارس بازگشایی شده در مناطق ناامن بار دیگر بسته نشود.

سطح تحصیلی پایین

سطح پایین تحصیلی و عدم دسترسی بسیاری از معلمان به مواد و برنامه های آموزشی، به ویژه در مناطق دور افتاده و روستایی از دیگر مشکلات آنان است.

غلام حسین دانش می گوید آموزگارانی که سطح تحصیلی بالاتری داشته اند هم به دلیل دوری از محیط فرهنگی و آموزشی در سالهای جنگ اندوخته های علمی خود را از دست داده اند.

آقای دانش گفت وزارت آموزش و پرورش در سالهای اخیر برنامه هایی را برای آموزش معلمان در سطح محدودی به اجرا گذاشت، ولی به گفته او این برنامه ها کافی و موثر نبوده است.

این آموزگار می گوید این وضعیت باعث شده که امنیت شغلی بسیاری از معلمانی که مدرک تحصیلی و اندوخته علمی کافی ندارند در معرض خطر قرار گیرد.

آقای دانش می گوید اگر این آموزگاران از مدارس منفک شوند، روند آموزش و پرورش در بسیاری از مدارس مختل و حتی برخی از مکاتب کاملاً بسته خواهد شد.

اگر چه مقامات وزارت آموزش و پرورش می گویند که برای بهبود اوضاع اقتصادی، امنیتی و شغلی معلمان در کل برنامه هایی را روی دست دارند، ولی بیشتر آموزگاران در این مورد چندان امیدوار نیستند.