BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

20 February 2015

BBC Homepage
BBC NI Schools

An tÁiléar Draíochta

An Gaeilge
 
Treoracha
Iompar
Tithe
Siopaí
Turas Builín
 

 
Íoschóipeáil Notaí (PDF)
Íoschóipeáil Bileoga Oibre (PDF)
English Version
Buíochas
 

Contact Us

Clar 3 - Tithe - 16 Samhain
Pictuir na sraithe

Ábhar
Comparáid idir tithe agus a bhfuil iontu sa lá atá inniu ann agus mar a bhí ag tús an chéid seo. An dóigh a dtógtar tithe. Tithe i dtíortha eile.
Scéal
"Am Folctha" le hAnne Burnett.

Amhrán

Goitse Isteach Sa Teach   le Chris Ward
Aistrithe ag Seán Mac Aindreasa

Goitse isteach sa teach
Goitse isteach sa teach
Brící is gloine, doras is fuinneog
Goitse isteach sa teach

An teach seo le seomraí tá lán
Dubh agus dearg is bán
Staighre `dhul suas, ceann eile anuas
An teach seo le seomraí tá lán

An teach seo tá díon os a chionn
Tá dúshraith bhreá ina bhun
Gabh síos an halla, luigh síos sa leaba
An teach seo tá díon os a chionn.

Mar sin, goitse isteach sa teach
Goitse isteach sa teach
Brící is gloine, doras is fuinneog
Goitse isteach sa teach

Is fearr liom mo sheomra beag luí
Is is deas liom an seomra mór suí
Bíonn cístí is brioscaí is dinnéar sa chistin
Ach is fearr liom mo sheomra beag luí

Tá an teach seo lán de dhoirse
Is píopaí ag dul faoin urlár
Sconna don uisce a líonfadh an citeal
Tá an teach seo lán de dhoirse.
Mar sin, goitse isteach sa teach
Goitse isteach sa teach
Brící is gloine, doras is fuinneog
Balla mór cloch go mall is go moch

Teach thall sa Rúis
Ní dhéanfadh sé cúis
D’fhéadfá cónaí faoi thalamh in aice an chladaigh
Nó clúdaith’ le giobail i do chónaí i bpuball
Ach theastódh tine le bheith te agus tirim
Theastódh teach
Cad a dhéanfá gan teach?
Goitse isteach sa teach.

Roimh amharc ar an chlár thiocfadh leis na daltaí

Freagra a thabhairt ar an cheist “Cad is teach ann?”.

Príomhghnéithe tí a aithint.

Cineálacha éagsúla tí a aithint : árasán, bungaló, teach sraithe, leathscoite, scoite.

Suirbhé a dhéanamh ar na cineálacha tí ina bhfuil páistí na ranga ina gcónaí.

Suirbhé a dhéanamh ar na cineálacha tí atá le feiceáil i gceantar na scoile.

Roinnt de na hábhair a úsáidtear le teach a thógáil a scrúdú.

Suíomh tithe éagsúla a phlé (a) i gcoibhneasta gnéithe eile sa cheantar agus (b) i dtéarmaí seolta.

Plé a dhéanamh ar na hathruithe a tharla le déanaí i dtithe s’acu m.sh. athphéinteáil, tógáil sconsaí úra agus garáiste.

A fháil amach cad é mar a úsáidtear talamh cóngarach do theach s’acu - foirgnimh, gairdíní, casán....

I ndiaidh amharc ar an chlár thiocfadh le daltaí

Iniúchadh a dhéanamh ar na cineálacha tithe ina raibh seanaithreacha agus seanmháithreacha s’acu ina gcónaí nuair a bhí siad óg.

Ag glacadh san áireamh cuma na dtithe, cad iad na bunábhair thógála a úsáideadh? Cad é an úsáid a baineadh as na seomraí éagsúla? Cad é mar a rinneadh an teach a théadh? Cad é mar a rinneadh an bia réidh? Pictiúrléarscáil simplí a dhearadh a léiríonn an turas ón bhaile go teach carad/siopa/scoil...

Ó liosta focal na focail a roghnú a bhaineas le ‘sean-’teach agus iad a bhaineas le teach ‘úr’. (Féach leathanach oibre 5)

Roinnt imeachtaí a bhaineas le tógáil tí a chur san ord ceart. (Féach leathanach oibre 6)

Ceangail le réimsí eile den churaclam

Béarla:

  • Ceisteanna a chur agus a fhreagairt agus barúlacha a thabhairt mar gheall ar thithe idir sean agus úr.
  • Gnéithe dá gcuid tithe féin a mhíniú.
  • Smaointí agus barúlacha a chur in iúl faoi chineálacha éagsúla tithe.
  • Éisteacht le scéalta agus dánta faoi thithe agus iad a léamh.
  • Cur lena bhfoclóir faoi thithe.
  • Pictiúir agus léaráidí a bhaineas le tithe a iniúchadh.
  • Rólanna a imirt a bhaineas le tógáil tí/jabanna a dhéantar sa teach.
  • Dánta agus scéalta faoi thithe a scríobh.
  • Lipéid a chur ar léaráidí/dhiagraim a bhaineas le tithe agus príomhghnéithe s’acu.
  • Cur síos a scríobh ar chineálacha éagsúla tithe.
  • Foclóir agus litriú úr a fhoghlaim - leictreachas, radaitheoirí, leathscoite, íoglú.

Mata:

  • Foghlaim faoin dóigh a gcuirtear uimhreacha ar thithe sa cheantar.
  • Pictiúir de thithe a rangú i gcineálacha éagsúla.
  • Cuidiú le dearadh leathanaigh bhreathnadóireachta a úsáidfear in obair pháirce.
  • Dálaí faoi thithe a bhailiú agus a thaifead le linn obair pháirce.
  • Eolas faoi thithe a chur isteach agus a aimsiú i mbunstóras dálaí.

Eolaíocht:

  • Na difríochtaí agus na cosúlachtaí idir iad féin agus páistí eile a iniúchadh. - go háirid i dtaca leis an ghá le dídean agus an dúil i gcompord.
  • Tréithe réimse ábhar a fhaightear go coitianta a iniúchadh agus iad a rangú agus eolas a bhailiú mar gheall ar na húsáidí a bhaintear astu.
  • Gnáthábhair a chur le chéile ar bhealaí éagsúla.
  • Foghlaim faoi fhoinsí éagsúla fuinnimh a úsáidtear faoi choinne teasa agus solais.
  • Foghlaim faoin truailliú a ghineann modhanna éigin táirgthe fuinnimh.
  • Foghlaim faoin dóigh gur féidir le roinnt ainmhithe a gcorp féin a théadh agus ainmhithe eile mar an frog nach dtig leo. Labhair faoi gheimhriú.
  • Plé a dhéanamh faoin ghá atá le dúshraith i dteach. Bain úsáid as an amhrán faoin fhear stuama agus an t-amadán.
  • Foghlaim faoi na hábhair éagsúla atá de dhíth le teach a thógáil.
  • Foghlaim faoi na dóigheanna le teas a choinneáil istigh agus amuigh - teasdíonadh.
  • Úsáid a bhaint as teasmhéadar le teocht láimhe a mheas. Miotóg a chur orthu agus an t-ardú teochta a mheas. Lámh a leagan ar phíosa polastairín leis an teas a mhothú. Úsáid a bhaint as teasmhéadar lena a fháil amach an dtagann an teas ón pholastairín nó ón lámh.
  • Úsáid agus léamh teasmhéadair a chleachtadh ag meas teochta in áiteacha atá cóngarach agus i bhfad ó fhoinse teasa.
  • Dóigheanna éagsúla le rudaí a chur le chéile a iniúchadh.
  • A fháil amach faoi na húsáidí a bhaintear as leictreachas sa teach.
  • Foghlaim go dtig le leictreachas a bheith contúirteach.

Stair:

  • Amharc ar phictiúir de bhábógaí idir sean agus úr.
  • Amharc ar phictiúir de throscán idir sean agus úr. Iad a chur le chéile de réir úsáide.
  • Foghlaim faoi na dóigheanna a gcoinníonn daoine te - amlíne i bhfoirm pictiúr a dhéanamh de fhoinsí teasa ón tine adhmaid go dtí radaitheoir an lae inniu.
  • Pictiúr de thithe ó réanna éagsúla a chur san ord ceart.
  • Difríochtaí soiléire idir tithe inniu agus san am a chuaigh thart a aimsiú.
  • Labhairt faoi na cúiseanna, b’fhéidir, a bhí le daoine déanamh mar a rinne siad san am a chuaigh thart.
  • Ag coinneáil te sa leaba - amlíne i bhfoirm pictiúr a dhéanamh faoi fhoinsí teasa ó chlocha go pannaí go buidéil the go pluideanna leictreacha.
  • Foghlaim faoi na dóigheanna le cócaireacht a dhéanamh - amlíne i bhfoirm pictiúr ar chócaireacht ón tine adhmaid go dtí cócaireán agus oigheann micreathoinne an lae inniu.
  • Foghlaim faoi dhóigheanna le coinneáil glan - amlíne i bhfoirm pictiúr de na dóigheanna le uisce a théadh agus na gléasanna a d’úsáid daoine chun iad féin/éadaí/soithí/potaí... a ghlanadh.
  • Foghlaim faoi na dóigheanna le fáil réidh le huisce salach agus le camras - amlíne i bhfoirm pictiúr de leithris agus draenacha.
  • Cluinstin faoi na rudaí a tharla san am a chuaigh thart mar gheall ar choirp agus timpeallacht a bheith salach.

Oideas Sláinte:

  • Foghlaim faoin dóigh agus cén fáth a gcoinníonn muid ár gcorp agus timpeallacht glan.


Ealaín / Dearadh:

  • Breathnú ar agus taifead a dhéanamh de ghnéithe den imshaol sa bhaile.
  • Tástáil a dhéanamh le réimse ábhar.
  • Struchtúir thríthoimhseacha a dhéanamh fríd réimse ábhar a chruinniú agus a chóiriú agus a chur le chéile.
  • Iarracht a dhéanamh samhail íoglú a thógáil ag úsáid blocanna oighir.







About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy