Saint Patrick's Journey
 
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

A

abacus

cloichíní ar fhráma le cuidiú le cuntas

ardeaglais

foirgneamh atá cosúil le heaglais ach atá níos mó.

Chuig an bharr


B

bachall

maide maisithe fada a bhíonn ag easpag.

basár

(mar shampla basár eaglaise) ócáid a eagraíonn eaglais le hearraí a dhíol agus airgead a thiomnú.

béaloideas

seanscéalta nó miotais a cuireadh ó bhéal go béal thar na blianta.

Chuig an bharr


C

an Carghas

40 lá ó Chéadaoin an Luaithrigh go dtí an Cháisc nuair nach n-itheann roinnt Críostaithe bia áirithe le haithris a dhéanamh ar throscadh Íosa Críost.

ceannaí

duine a cheannaíonn agus a dhíolann rudaí le hairgead a dhéanamh.

cill

(i mainistir) seomra beag bídeach gan mórán troscáin.

comóradh

cuimhne a dhéanamh ar dhuine nó ar a ócáid tábhachtach a tharla roimhe.

concaire

duine a dhéanann tír nó daoine eile a chloí; duine a bhaineann.

consain

litir ar bith nach guta í.

curach

bád beag déanta as craicne ainmhithe agus adhmad.

Chuig an bharr


D

damh

ainmhí atá cosúil le ba nó le buabhaill.

deagánach

duine a chuidíonn le sagart nó le ministir san eaglais.

déantúsán

rud a rinne duine blianta ó shin a thugann léargas ar shaol daoine sa tréimhse sin.

dramhcharn

Seancharn múirín a bhí in aice le tithe na gCeilteach

draoi

sagart fadó a dhéanadh an nadúr a adhradh.

duine léannta

duine a bhfuil an-eolas aige nó aici ar chuid mhór rudaí.

dún

foscadh nó foirgneamh daingean, go minic suite ar chnoc beag, a tógadh le daoine nó le háit a chosaint.

Chuig an bharr


E

éarlamh

duine naofa a bhfuil baint ar leith aige nó aici le háit, le cuís nó le grúpa daoine.

easpag

sagart nó ministir tábhachtach.

Chuig an bharr


F

faoistin

peaca nó meancóg a admháil.

fíric

ráiteas atá fíor agus gur féidir a chruthú.

fuadach

duine a ghabháil agus a choinneáil mar phríosúnach.

fuinneog dhaite

gloine dhaite gearrtha ina bpíosaí agus curtha le chéile le pictiúir a dhéanamh, le feiceáil i bhfuinneoga eaglaisí.

Chuig an bharr


G

An Gorta Mór

tréimhse ocrais agus galair in Éirinn, timpeall 1846 - 1851, nuair a fuair léar mór daoine bás mar gheall ar ghanntanas bia.

gutaí

an cúig litir san aibitir nach consain iad - a, e, i, o, u.

Chuig an bharr


I

iarsma

rud iontach sean a ba le duine naofa tráth.

impireacht

grúpa tíortha atá faoi smacht ag tír eile nó grúpa daoine.

Impireacht na Róimhe

Grúpa tíortha atá faoi smacht na Rómhánach.

lámhscríbhinní maisithe

scríbhneoireacht galánta a rinne manaigh fadó sula raibh aon chlóphreas ann.

lonnaíocht

áit a gcuireann daoine fúthú.

Chuig an bharr


M

meigilit

cloch mhór a cuireadh in áit speisialta ag daoine na céadta ó shin.

misinéir

duine a sheolann eaglais chuig áit le hinsint do dhaoine ansin faoi Íosa Críost.

mainistir

áit a bhfuil cónaí ar mhanaigh agus a ndéanann siad adhradh

miotas

scéal nach bhfuil fíor a cumadh blianta ó shin.

muicí

duine a thugann aire do mhuca.

Chuig an bharr


N

naomh

duine a chreideann Críostaithe a raibh saol iontach cráifeach aige nó aici.

Chuig an bharr


O

ogham

scríbhneoireacht is sine dá bhfuil ann in Éirinn. Gearradh eangaí ar chloch nó ar adhmad le litreacha a dhéanamh agus teachtaireachtaí a fhágáil.

óisín

fia óg.

oilithreacht

turas a dhéantar do chúis reiligiúnach chuig áit spioradálta.

óráidíocht

Ealaín na cainte poiblí.

Chuig an bharr


P

págánach

duine nach Críostaí, Giúdach nó Moslamach

proinnteach

seomra mór ina mbíonn daoine ag ithe béilí.

ráth

dún mór ciorclach a tógadh na céadta ó shin le daoine a chosaint.

réalteolaí

duine a dhéanann staidéar ar an ghrian, an ghealach, na pláinéid agus ar na réaltaí.

Chuig an bharr


S

seandálaí

duine a fhiosraíonn seanfhoirgnimh, uirlisí uaigheanna le heolas a fháil ar shaolta muintir a mhair fadó.

sclábhaíocht

duine atá faoi smacht duine eile agus a mbíonn ag obair go dian don duine.

scoláire

duine a ndéanann cuid mhór staidéir ar ábhar.

spioradálta

cráifeacht daingean a bheith ag duine.

Chuig an bharr


T

tabhartas

airgead agus earraí a thugtar do charthanacht.

teach screaptra

an seomra i mainistir ina mbíodh manaigh ag obair ar lámhscríbhinní.

tochailt

rudaí a aimsiú sa chré a bhí adhlactha ar feadh blianta.

toga

éadach fada a chaitear timpeall an choirp agus thar ghualainn amháin, a chaith na Rómhánaigh.

torc

fáinne álainn a chaitear ar an sciathán nó ar an mhuinéal, déanta as cré-umha nó as ór.

treibh

grúpa daoine a chónaíonn le chéile san áit chéanna agus a bhfuil an teanga agus na creidimh céanna acu.

Tríonóid

Creideann Críostaíthe go nglacann Dia trí fhoirm: an tAthair, an Mac agus an Spiorad Naofa.

troscadh

ag staonadh ó bhia ar feadh tamaill.

Chuig an bharr


U

uaimh thalún

pasáiste faoin talamh i ráth.

uimhríocht

ag cur le chéile, ag baint ar shiúl, ag déanamh iolraithe agus ag roinnt uimhreacha.

Chuig an bharr


V

veilleam

an t-ábhar ar a scríobh manaigh, déanta as craiceann ainmhíthe.

villa

teach mór a bhí ag Rómhánaigh tábhachtacha.

Chuig an bharr


 

 
 

BBC © 2014 The BBC is not responsible for the content of external sites. Read more.

This page is best viewed in an up-to-date web browser with style sheets (CSS) enabled. While you will be able to view the content of this page in your current browser, you will not be able to get the full visual experience. Please consider upgrading your browser software or enabling style sheets (CSS) if you are able to do so.