BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

16 October 2014
Gaeilge/Irish

BBC Homepage
BBC Northern Ireland
Gaeilge / Irish
 
s r l
cláracha roimhe seo
previous weeks
eochar feasa
rough guide
láithreoirí
presenters

teagmháil contact srl

sraitheanna roimhe seo
previous series


 

 

 



Contact Us

 

srl thar lear / srl abroad

Ó MHEÁN FÓMHAIR GO MEÁN FÓMHAIR
le Daithí Mac Lochlainn
(foilsithe anseo le cead ó Chiarán Ó Pronntaigh)
Maidin Dé Máirt. B’iontach an lá é! Agus Lá an Phríomhthoghcháin (Primary Day)! D’éirigh mé go luath chun iarrthóir méara a roghnú roimh obair an lae.

Mar Dhaonlathaí, bhí rogha agam idir Mark Green agus Alan Heves. Ar son Green a bhí mé. Tar éis vótála, thóg mé traein Uimhir 7 ó mo chomharsanacht, Woodside in Queens.

Thug mé liom mála droma lán le leabhair Ghaeilge. Bhí sé de rún agam cúrsa deireadh seachtaine a mhúineadh agus bhí orm cóipeanna a dhéanamh in Kinkos tar éis obair an lae. Iron Girder Cross made from the  remains of the World Trade Centre

Nuair a shroich mé Cearnóg Times, dhreap mé an staighre go dtí an Seventh Avenue Express – Uimhir 2 nó 3, ní cuimhin liom anois cé acu ceann.

D’aistrigh mé go dtí an Uimhir 1 – ‘the local’ – ag Sráid Chambers agus chuaigh go díreach chuig an Ionad Tráchtála Domhanda ina dhiaidh sin. Bhí an tslí amach ag an stáisiún plódaithe mar ba ghnáth.

Shiúil mé trasna an Comhthionóil – saghas ionad siopadóireachta faoi thalamh.
Smaoinigh mé ar stopadh ag an bhanc chun airgead a bhaint amach as an bhosca draíochta. Ní raibh ach $12 i mo phóca. Níor stop mé.

Chuaigh mé go dtí an geata faoi 5WTC, chuir mé mo chárta plaisteach síos agus shiúil tríd.
Chuaigh an t-ardaitheoir go dtí an t-ochtú hurlár. Bhí naoi n-urlár in 5WTC agus bhreathnaigh ár n-oifig amach ar an Plaza i lár an WTC.

Bhí Peadar agus Gobnait ansin. D’imigh Gobnait go dtí an Teach Custaim, béal dorais.
Thosaigh Peadar is mé féin ag caint. Ar dtús, faoin pholaitíocht, ar ndóigh, agus ansin, faoi árachas sláinte.

Chuala sé faoi scéim nua ar ‘Bloomberg Radio’. (Sea – an Bloomberg céanna atá ina Mhéara anois!)
“Bhuel,” arsa Peadar, “bíonn tú sláintiúil, de ghnáth”.

“Tá, anois, a Pheadair, ach ní raibh sé ach bliain go leith ó shin go raibh mé san ospidéal le Siondróm Guillain-Barré.”

“Ach tá tú ceart go leor anois!” Overhead Pic of Ground Zero

“Tá, ach tá cúpla airí orm go fóill. Tig an meadhrán orm, anois is arís.”

“A, bhuel,” arsa Peadar.

“Bhuel,” arsa mise, “tá an t-árachas ar son cruacháis.”

“Cruachás?”

“A Pheadair, tarlaíonn cruachásanna.”

Ansin, go tobann, chualathas pléascadh an-mhór, ar nós toirní, ach go ró-ard! Critheadh an oifig go smior.

“Ní toirneach í sin!” arsa mé.

“Céard . . . ?” arsa Peadar.

Rith muid go dtí an fhuinneog.

Chonaic muid daoine ag rith trasna an Phlaza. Bhreathnaigh cúpla duine siar, agus suas.
“Pléascadh é! Imímis!”

Rith mé amach, ag fágáil mo mhála lán le leabhair Ghaeilge san oifig i mo dhiaidh.

Bhí mé i mo mharascal tine ar m’urlár. Bhuail mé leis an mharascal ar an taobh eile.
“Seo é an staighre!” a dúirt muid le chuile dhuine.

Chonaic mé cúpla duine ag fanacht leis an ardaitheoir.

“Ná bacaigí leis an ardaitheoir! An staighre, an staighre! Anois!”

Shiúil an slua mór síos an staighre, go tapa ach go ciúin, gan scaoll, gan líonrith.

Bhuail an meadhrán mé cúpla uair agus d’imigh arís.

Ar gach leibhéal, tháinig slua eile tríd an doras agus síos an staighre. Ar leibhéal amháin, chonaic mé bean ar ardán.

“An bhfuil tú ceart go leor?” a d’fhiafraigh mé di.

“Tá,” arsa sí, “ach b’éigean dom m’anáil a tharraingt.”

“Bhuel, tarraing leat agus tar linn anois.” Tháinig sí.

D’fhág muid bealach Shráid Vesey. Bhí an FDNY ansin go luath. Chonaic mé rudaí, píosaí de Thúr 1, ar an gcosán is ar an tsráid, cuid acu ag dó, toit ag teacht astu.

Ar ndóigh, bhreathnaigh mé suas. Ní chreid mé mo shúile féin!

Chonaic mé poll mór sa taobh thuaidh den Túr. Fáinní dubha. A trí nó a ceathair d’urláir dóite. Lasracha ag pléascadh amach, arís is arís. Gloine bhriste. Maidí ollmhóra stáin ag brú amach. Agus na daoine sin . . .

Ghluais an deatach dubh soir, chuig Brooklyn. Bhí na mílte píosaí de pháipéar bán, 8” x 10”, ar foluain sa spéir os cionn an Phlaza, iad ag bogadh go mall i gciorcal, ó Shráid Vesey go dtí Sráid na hEaglaise agus go dtí an chéad Túr ar ais.

WTC Clear upAnsin, mhothaigh mé duine de na fir dhóiteáin. Bhí cuma shocair air. Níor léir dom faitíos ar bith a bheith air. Threoraigh sé go Sráid na hEaglaise sinn.

“Siúlaigí go tapa, gan rith,” a bhí sé ag rá. Go tobann, thit rud éigin ag mo chosa. Chlúdaigh me mo cheann.

“Clúdaigí bhur gceann,” a bhéic mé os ard.

Fán am a shroich mé Sráid na hEaglaise, bhí cúpla inneall dóiteáin eile i ndiaidh dul thart orm.
Stad mé agus d’amharc mé siar. Thrasnaigh mé an tsráid agus bhreathnaigh mé suas uair amháin eile.

Bhí mé cinnte dearfa go raibh mé i lár brionglóide.
Chonaic mé an tAth Caoimhghin Ó Madagáin, ó Naomh Peadar, an páróiste Caitliceach is sine sna Stáit Aontaithe, ag rith chun na tubaiste.

Bhí fonn orm glao a chur ar mo mhuintir is mo chairde ach bhí a fhios agam nach raibh na táillefóin ansin ag obair. B’fhada iad as fearas.

Shiúil mé trasna Broadway agus trí Pháirc Halla na Cathrach. Bhí mé in aice le Plaza na bPóilíní nuair a bhuail an dara heitleán Túr 2.

Ní fhaca mé é ach chuala mé. Chrith an talamh fúm. Chuala mé scéalta faoi eitleán ach níor chreid mé iad. Tháinig mé ar ghuthán ar Shráid Mott, in Chinatown.

Labhair mé le m’athair agus d’fhág teachtaireachtaí do mo chairde. Ansin, chuaigh mé ar ais.
Bhí sé i gceist agam seic a chomhshíniú um lón ag oifig cara liom.

Ag an am sin, bhí fonn orm é a dhéanamh roimh dom filleadh ar an bhaile. Thosaigh mé ag siúl i dtreo oifig mo chara.

Ag Sráid Fulton, chonaic mé na Túir, taobh le taobh, ag déanamh deataigh. Ní raibh mo chara ina oifig. Bhí cupla duine ag éisteacht leis an raidió sa tsráid.

Chuala muid faoin bPeinteagán.
Agus mé ag smaoineamh faoi na daoine a bhí gafa sa WTC, mo chairde ina measc, chuaigh mé go séipéal ‘Mhuire an Bhua’ chun Aivé amháin a rá roimh dhul ’na bhaile.

Bhí fonn orm guí ar son na ndaoine a bhí gafa sa WTC. Bhí mé ag smaoineamh ar Chathal – d’oibrigh muid le chéile i gcomhlacht eile. Agus ar an chustaiméir ab fhearr liom, Shipping Services Italia: Max, Aingeal agus Carrie.

Ní raibh a fhios agam go raibh Carrie bhocht gafa in ardaitheoir achar leathuaire an choig.
Ina dhiaidh sin, chonacthas í sa scannán leis an bheirt Fhrancach, Jules agus Gideon Naudet.
Ní raibh an séipéal ach cúpla bloc ón WTC. Agus mé i mo shuí ann, chuala mé an-ghlór . . .

Bhí sé dochreidte! Chrith an talamh gan stad; chonaic mé na ballaí ag bogadh!
Rith mé amach agus chonaic slua ag rith síos an tsráid.

“Tá an foirgneamh ag titim...”
Go tobann, chonaic mé scamall mór deataigh is súiche ag rolladh síos an tsráid.

Níos airde na Chase Manhattan Plaza a bhí sé! Chas agus rith mé liom an méid a bhí i mo chosa ach ní raibh mé tapa go leor.

Nóiméad níos moille, bhí mé gafa sa súiche, ag plúchadh is ag casachtach. Gan radharc na súl agus gan anáil a bhí mé.

go dtí lth. 2..>>

 


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy