BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

16 October 2014
Blas Banner
spacer

BBC Homepage

BBC NI
Radio Ulster


Contact Us

Science

Ar cheart feoil chlónáilte a ithe?

Is cosúil, nuair a fhionntar rud éigin san eolaíocht nó nuair a scaoiltear eolas, go gcailltear srian ar bith ar an eolas sin agus cibé taighde ar féidir a dhéanamh, déanfar é. Is beag seans atá ag fórsaí na measarthachta nó ag siúd atá buartha faoi eitic na heolaíochta cur ina éadan nó ar a laghad é a mhoilliú go dtí go mbíonn an scéal cíortha go mion.

Tá scéal na clónála mar eiseamláir de seo. Sa bhliain 1996 d’fhionn Ian Wilmut dóigh le caora a chlónáil; is é sin go raibh sé ábalta ubh a thógáil ó chaora agus caora iomlán úr a chothú uaithi, caora a bhí ar gach uile dóigh mar aon leis an mháthair. Tugadh Dolly ar an chaora sin. Ar ndóigh, tarlaíonn clónáil go nádúrtha i bplandaí agus ar feadh fada go leor bhí taighde ag dul ar aghaidh le clónáil a chothú in ainmhithe. Ach níor tógadh an cheist go hard go dtí gur cruthaíodh an chéad mhamach clónáilte, Dolly. Ní raibh ansin ach ceist ama go raibh taighdeoirí ábalta daoine a chlónáil. Ó shin i leith, tá taighde ag dul ar aghaidh agus táthar ag teacht ar níos mó dóigheanna le clónáil a úsáid.

Tá buntáistí, gan dabht, le clónáil. Nuair a tharlaíonn atáirgeadh in ainmhithe, measctar na géinte agus ní theilgtear gach tréith a bhí ag na tuismitheoirí. Cailltear cuid acu. Más taighdeoir thú agus más mian leat neart ainmhithe go díreach mar aon, ní féidir leat ligean dóibh atáirgeadh go nádúrtha; caithfidh tú iad a chlónáil. Is féidir, ar an dóigh seo, taighde níos fearr a dhéanamh ar aicídí, mar shampla, atá dochrach don chine daonna. Ach tá teorainneacha le taighde atá bunaithe ar ainmhithe i dtaca le leas an chine daonna de. Bheadh an taighde i bhfad níb’éifeachtaí dá mbeadh sé bunaithe ar chealla dhaonna. Agus sin an bealach atáimid ag dul. Bliain ó shin, tugadh cead do thaighdeoirí ó Newcastle na Sasana cealla dhaonna a chlónáil le taighde a dhéanamh ar dhiaibéiteas agus tá Ian Wilmut ag obair le clónaí dhaonna ag iarraidh teacht ar bhealaí le fíochán daonna a fhás.

Tháinig scéala an tseachtain seo, go meastar go bhfuil feoil ó ainmhithe clónáilte sábháilte le hithe agus nach féidir idirdhealú ar bith a dhéanamh idir í agus feoil ó ainmhithe a táirgeadh go nádúrtha. Léiríonn sin, meastar, nach ndéanann clónáil dochar ar bith agus go mbíonn géinte an ainmhithe clónáilte ag feidhmiú mar ba chóir. Mar sin má bheirtear bó, mar shampla, a thugann neart bainne thar an choiteann, beimid i ndán an bhó sin a chlónáil agus cur le tairgeadh bainne go ginearálta.

Ach má tharlaíonn sé go bhforbraíonn an teicníocht seo, tá ceisteanna le freagairt go fóill. Níl an próiseas nádúrtha agus is minic a bheirtear ainmhithe atá lochtach. An é go bhfuil éifeachtaí ag clónáil nach dtig linn léiriú go fóill mar a shíleann eolaithe áirithe. Agus más amhlaidh, ar cheart dúinn ligean d’fheoil uathu isteach sa slabhra bia daonna?

 

Listen to Cormac

Sanas:

Atáirgeadh reproduction
Diaibéiteis diabetes
Dochrach harmful
Eiseamlair exemplar
Eitic ethics
Fíochán tissue
Fionntar is discovered
Forbraíonn develop
Géinte genes
Mamach mammal
Taighdeoir researcher
Teicníocht technique
Teilgtear transmitted
Treith characteristic

 

Tuilleadh eolais:

Dolly the sheep

News Scientist

Back to main science index



 

 » Giota Beag
    A Wee Bit

........................................

 » Giota Beag Eile
    Another Wee Bit

........................................

 » Beginners' Blas

........................................

 » Colin And Cumberland


» Improve my Irish
» Listen to Blas

 
» How good is your Irish?     Take our animated test     to find out...



About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy