BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

16 October 2014
Blas Banner
spacer

BBC Homepage

BBC NI
Radio Ulster


Contact Us

Science

EVOLUTION

populationDaonra an domhain ag fás/Increasing World Population

 

Sa bhliain 1800 bhí billiún duine beo ar an domhan seo. Bhí dhá bhilliún ann sa bhliain 1930, trí bhilliún sa bhliain 1960, ceithre bhilliún sa bhliain 1975, cúig bhilliún sa bhliain 1987 agus
sé bhilliún sa bhliain 1999.
Sa lá atá inniu ann, rugtar
240,000 leanaí gach lá.

 

Listen / Éist

 

Léiríonn na figiúirí sin an fás atá ag teacht ar dhaonra an domhain agus an dóigh ina bhfuil an ráta fáis ag luasghéarú. Tháinig ráiteas amach ar na mallaibh ó Eagraíocht na Náisiún Aontaithe a thairngir go mbeadh 9.3 billiún daoine beo ar an domhan sa bhliain 2050 agus gur sna tíortha tearcfhorbhartha a bheadh an fás seo uilig.

 

Le daonra an lae inniu, agus acmhainní an domhain rannta go míchothrom, bíonn fadhbanna móra sa tríú domhan ach go háirithe. Níl uisce glan ag trian den 4.4 billiún atá beo sna tíortha sin, níl tithe measartha ag an cheathrú cuid acu agus níl seirbhísí sláinte nua-aimseartha ag an chúigiú cuid.

Má thagann an fás atá tairngthe, measann ráiteas eile a tháinig ó Eagraíocht na Náisiún Aontaithe cúpla bliain ó shin go dtiocfaidh eirleach agus ollscrios. Gheobhaidh na milliúin bás le hocras, beidh ganntanas bia go forleathan, ní bheidh go leor fuinnimh ann agus tiocfaidh cogaidh nuair a bheidh tíortha ag iarraidh a theacht ar na hacmhainní uisce agus na hacmhainní talmhaíochta agus iad ag éirí tearc.

 

Nuair a fhásann daonra, bíonn níos mó áiteanna cónaí de dhíth. Fágann sin níos lú talaimh ar féidir barraí a fhás air cé gur gá níos mó bia a sholáthar. Bíonn ar fheirmeoirí talamh imeallach a shaothrú agus bíonn sin sna foraoisí agus ar shleasa cnoc. Tárlaíonn díchoilltiú, creimeadh agus tuillte millteacha de thairbhe.

 

Tá uisce ag éirí iontach gann ar fud an domhain. Bíonn sé de dhíth don talmhaíocht agus cuirtear cuid mhór amú de thairbhe seo. Meastar nach mbeidh ar fáil don duine sa bhliain 2050, ar an mheánmhéid ach thart fá cheathrú an mhéid a bhí ar fáil sa bhliain 1950.

 

As siocair fadhbanna talmhaíochta, tá níos mó daoine ina gcónaí sna cathracha. Bíonn an saol cathrach míshláintiúil, sa tríú domhan ach go háirithe. Cuireann sé acmhainní amú agus tagann fadhbanna le diúscairt dramhaíola.

Is doiligh a fheiceáil cad é mar is féidir stad a chur leis an phróiseas seo. Ach is cinnte gur féidir é a mhoilliú. Le sin a dhéanamh, tá géarghá le hoideachas. Má thuigeann mná sa tríú domhan gur féidir leo a gcuid teaghlach a phleanáil ar bhealach éigin, tiocfaidh laghdú suntasach ar fhás an daonra. Ach mairfidh an fás agus fiú más mall iad, tiocfaidh na fadhbanna.

Agus caithfimidne sa Domhan Thiar ár sciar a dhéanamh le gearradh anuas ar chur amú acmhainní an domhain. Níl againn ach 20% de dhaonra an domhain ach úsáidimid 86% d’acmhainní an domhain. Is mithid dúinn, mar sin, gearradh anuas ar an chur amú sin a mhéid is féidir. Ní thig linn a bheith ag dúil go rachaidh cáilíocht beatha s’againne in airde i gcónaí. Má tá fás ag teacht ar dhaonra an domhain, caithfimid uilig a bheith sásta le níos lú amach anseo.

 

Sanas:
Diúscairt dramhaíola
waste disposal
Eirleach havoc
Tearcfhorbartha underdeveloped

Tuilleadh eolais:
BBC News - Population - Why we should worry.

back to science homepage

 » Giota Beag
    A Wee Bit

........................................

 » Giota Beag Eile
    Another Wee Bit

........................................

 » Beginners' Blas

........................................

 » Colin And Cumberland


» Improve my Irish
» Listen to Blas

 
» How good is your Irish?     Take our animated test     to find out...



About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy