BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

16 October 2014
Blas Banner
spacer

BBC Homepage

BBC NI
Radio Ulster


Contact Us

Science

ENVIORNMENT

Todhchaí aeráid na hÉireann / The future of Ireland's climate

San aimsir seo agus fearthainn ag titim go fras beagnach gach lá, níl mórán daoine ann nach measann go bhfuil athrú suntasach ag tarlú d’aeráid na hÉireann agus d’aeráid na hEorpa. Ní cuimhin linn aimsir chomh fliuch i rith an Earraigh agus bhí an Geimhreadh seo a chuaigh thart níba ghaofaraí ná
mar is ghnáth.

 

Listen / Éist

 

Ar ndóigh, ní féidir aeráid a mheas ar bhliain amháin. Ach nuair a amharcaimid síar ar na blianta deireannacha tá an pictiúr níos soiléire. Le deich mbliana anuas, bhí ceithre de na cúig blianta a ba teo le trí chéad bliana ann. Tá rud éigin ag tarlú.

Meastar (nó measann mórchuid na n-eolaithe cibé) gur de thairbhe bhreis chur amach dhé-ocsáid charbóin atá na hathruithe seo ag tarlú. Má mhaireann an cur amach (agus is tearc iad na daoine a shíleann nach mairfidh) beidh teocht an domhain ag ardú go cionn i bhfad. Ní tharlóidh an téamh seo go cothrom ar fud an domhain ach meastar go rachaidh teocht na hÉireann thart fá thrí chéim Celsius in airde idir seo agus 2050, agus céim eile arís idir sin agus 2080.

Ach ní sin deireadh an scéil. Tiocfaidh méadú ar líon na fearthainne (suas le 20% b’fhéidir) agus ar mhinicíocht stoirmeacha an Gheimhridh. Ní féidir a bheith cinnte, ar ndóigh, ach cé a shéanfadh gur sin an patrún atá le feiceáil le bliain nó dhó anuas?

Cad é eile atá romhainn más fíor do na heolaithe? Beidh sé níos teo sa Samhradh; beimid ábalta suí amuigh níos minice; nach iontach gur féidir táblaí amuigh faoin aer a fheiceáil ag na tithe tábhairne i bhfad níos minice ná mar a bhí? Ach beidh sé níos fliche sa Samhradh i dTuaisceart na hÉireann (agus níos tirime sa Deisceart). Cibé deacrachtaí atá ag feirmeoirí inniu le talamh atá ar maos, beidh sin amhlaidh go minic amach anseo.

Má athraíonn an aeráid, tiocfaidh athrú ar líon na mbarraí atá ar fás in Éirinn. Beidh arbhar indiach in Éirinn le taobh torthaí mar phéitseoga agus neachtairíní. Tiocfaidh athrú ar chineálacha éisc a cheapfar san fharraige s’againne; imeoidh an trosc agus tiocfaidh an t-ainseabhaí. Agus leis an aimsir the, tiocfaidh lotnaidí; feicfear ciaróga Cholorado agus i bhfad níos mó cineálacha sceartán, damhán alla nimheanta agus scairpeanna. Seans fiú go dtiocfaidh na corrmhíola a iompraíonn maláire.

Ní féidir linn a bheith cinnte, ar ndóigh gur mar seo a bheidh cúrsaí; tá cuid mhór éiginnteachta ag baint le heolaíocht na haeráide. Tá eolaithe ann a deir gur i bhfad níos fuaire a bheimid. Deir siad go leáfaidh oighre san aigéan Artach agus go scriosfaidh an t-uisce fuar seo Sruth na Murascaille. Iompraíonn an sruth seo uisce te ó chósta thoir Mheiriceá Theas chugainn agus de thairbhe, bíonn an teocht anseo in Éirinn thart fá naoi gcéim Celsius níos teo ná mar a ba chóir. Má theipeann ar an sruth seo, is soiléir gur níos fuaire a bheimid.

Ach fiú muna bhfuil a fhios againn go cinnte cad iad na hathruithe aeráide atá ag teacht chugainn, tá a fhios againn go bhfuil athruithe ag teacht agus nach mbeidh nósanna saoire nó cleachtaithe talmhaíochta in Éirinn amach anseo mar a bhí ag an mhuintir a bhí romhainn.

Sanas:
Aeráid climate
Ainseabhaí anchovy
arbhar indiach maize
ciaróga Cholorado Colorado beetles
corrmhíola mosquitos
lotnaid pest
maláire malaria
Neachtairíní nectarines
Péitseoga peaches
Scairpeanna scorpions
Sceartán tick
Sruth na Murascaille Gulf stream



back to science homepage

 » Giota Beag
    A Wee Bit

........................................

 » Giota Beag Eile
    Another Wee Bit

........................................

 » Beginners' Blas

........................................

 » Colin And Cumberland


» Improve my Irish
» Listen to Blas

 
» How good is your Irish?     Take our animated test     to find out...



About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy