Teyrngedau i'r cyn Archdderwydd Jâms Nicolas

Jâms Nicolas Bu farw Jâms Nicolas wedi cystudd hir

Mae'r cyn Archdderwydd, Jâms Nicolas, wedi marw yn 84 oed.

Bu farw yn Nhreborth, Bangor, fore Sul.

Cafodd ei eni yn Nhŷ Ddewi, a chafodd ei addysg yn yr ysgol ramadeg yno.

Bu'n sâl yn yr ysbyty am gyfnod o 15 mis tra yn yr ysgol a bu ei fam yn dod â llyfrau Cymraeg iddo eu darllen.

Parhaodd â'i addysg wedyn, gan raddio mewn Mathemateg o Brifysgol Aberystwyth cyn dechrau ei swydd gynta' fel athro yn Y Bala.

Aeth ymlaen i fod yn bennaeth Ysgol y Preseli yng Nghrymych am nifer o flynyddoedd, cyn cael ei benodi yn arolygydd ysgolion yn 1975, pan symudodd y teulu i Fangor.

Gorsedd y Beirdd

Start Quote

Roedd 'na ddigon o hiwmor yn Jâms, ond roedd e hefyd yn eang iawn ei ddiwylliant”

End Quote John Gwilym Jones Cyn Archdderwydd a Chofiadur

Roedd yn un o Gymrodorion yr Eisteddfod a bu'n Archdderwydd rhwng 1981-1984.

Roedd hefyd yn Gofiadur yr Orsedd am dros chwarter canrif, tan 2006 - y cyfnod hiraf i unrhyw un ymgymryd â'r swydd.

Enillodd Gadair Eisteddfod Y Fflint yn 1969, ac meddai'r cyn Archdderwydd a chyn gofiadur, John Gwilym Jones: "Dyna'r adeg y dechreuodd e gymryd rhan yng ngweithgareddau'r Orsedd, ac yn arbennig ym Mwrdd yr Orsedd.

"Fe ofynnwyd iddo fe fynd yn gofiadur yr Orsedd yn 1980, ond o fewn ychydig fisoedd roedd yn cael ei benodi'n Archdderwydd.

'Athronydd'

"Yr oedd e'n ddyn dwys iawn ac eto'r ochr arall i'w gymeriad - roedd 'na ddigon o hiwmor yn Jâms, ond roedd e hefyd yn eang iawn ei ddiwylliant.

"Fel pob gwir fathemategydd, roedd e hefyd yn athronydd ac, yn wir, roedd e'n ymddiddori tipyn yn rhai o athronwyr amlyca' yr 20fed Ganrif.

"Roedd hynny'n dod i'r golwg weithiau yn ei waith ac yn ei ddarlithiau," meddai Mr Jones. "Roedd y dyfnder yna'n rhoi rhyw gymeriad arbennig i'w farddoniaeth e."

Mae Mr Nicolas yn gadael gweddw, Hazel, a dwy o ferched, Branwen a Saran a'u teuluoedd.

Gwleidyddiaeth

Pigion

Help / Cymorth

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.