Cadair yr Urdd am gerdd deyrnged i daid

Elan Grug Muse "Mi fuasai'n wych tasen ni'n gweld plymars yn ennill y Gadair," meddai Grug.

Teyrnged i'w thaid, a fu farw yn 2012, ydy'r gerdd a enillodd y Gadair i Elan Grug Muse o Ddyffryn Nantlle yn Eisteddfod yr Urdd Sir Benfro 2013.

"Roedd y testun 'Awelon' yn gweddu," meddai'r fyfyrwraig 19 oed sy'n astudio gwleidyddiaeth ym Mhrifysgol Nottingham.

"Yr awelon sy'n chwythu'r dail oddi ar y coed a hynny'n dod a'r hydref a newid tymor," oedd ganddi mewn golwg meddai Grug fel mae'n well ganddi gael ei galw.

Americanwr yw tad Grug ac roedd ei thaid, Benjamin Muse, yn byw yn Massachusetts yn yr Unol Daleithiau.

"Am ei fod yn dod o'r America, dim ond ei weld o yn yr haf roedden ni a do'n i erioed wedi bod drwy'r gaeaf efo fo ac roedd ei farwolaeth o mewn ffordd yn dod a'r gaeaf i'n perthynas ni.

"Pobl yr haf oedden ni," eglura.

Dywedodd Grug fod y testun 'Awelon' wedi bod yn ysgogiad pwysig iddi.

CANLYNIADAU

Mae holl ganlyniadau'r dydd yn yr eisteddfod ar gael ar wefan yr Urdd ac S4C. Cliciwch ar y dolenni isod:

"Mi faswn i wedi cystadlu'r flwyddyn diwethaf ond do'n i ddim yn licio'r testun," meddai er iddi gael chwe gwobr, gan gynnwys tri chyntaf, yng nghystadlaethau llenyddol Eisteddfod yr Urdd yn Eryri 2012.

Roedd 11 wedi cystadlu am y gadair eleni sy'n cael ei rhoi am gerdd rydd neu gaeth heb fod dros 100 llinell.

Roedd y beirniaid Hywel Griffiths a Ceri Wyn Jones yn teimlo fod safon y cerddi'n uchel.

Wrth draddodi, dywedodd Hywel Griffiths: "Galar am dad neu daid sydd yn y gerdd, a darlunia'r bardd ei hiraeth drwy gyfres o ôl-fflachiadau byw.

Elan Grug Muse "Mi fuasai'n wych tasen ni'n gweld plymars yn ennill y Gadair," meddai Grug.

"Mae rheolaeth gan y bardd dros ei delweddau, maent yn wreiddiol, cyffrous a theimladwy. Mae'r bardd yn ddiofal gydag ambell ymadrodd weithiau, ond drwyddi draw mae'r gerdd yn llwyddo i ganu profiad trwy ddarluniau manwl a thrawiadol o'r manion y mae rhywun yn eu cofio pan fo rhywun wedi mynd. Trwy hynny, canodd gerdd sydd yn canu i brofiad pawb."

Enillodd Grug gadair yr ifanc yn Eisteddfod Llanllyfni yn 2010, medal yr ifanc yn Eisteddfod Dyffryn Ogwen yn 2010.

'Plymars'

Ym mis Medi mae Grug yn gobeithio cychwyn ar flwyddyn o astudio yn yr Univerzita Karlova yn y Weriniaeth Tsiec ac yna mae'n gobeithio mynd ymlaen i astudio gwleidyddiaeth ryngwladol.

"Mae'n iach cael pobl o du allan i'r cylch academaidd Cymraeg yn 'sgwennu," meddai.

"Dwi'n credu ei bod yn bwysig bod ganddon ni'r ddau - yr academyddion Cymraeg yn 'sgwennu a phobl eraill - mi fuasai'n wych tasen ni'n gweld plymars yn ennill y Gadair," ychwanegodd.

Steffan Gwyn o Ysgol Uwchradd Tryfan, o dan y llysenw Iago, ddaeth yn ail a Manon Wynn Davies, aelod unigol o Gylch Glannau Menai o dan y llysenw Blodeuwedd, ddaeth yn drydydd.

Bydd y tri yn cael mynd ar gwrs ysgrifennu yng nghanolfan Tŷ Newydd yn Llanystumdwy fel rhan o'r wobr.

Cynlluniwyd y gadair eleni gan Des Davies o Flaenffos.

Mae enillydd y Fedal Ddrama ddydd Mercher, Rhys Penry-Williams, newydd gwblhau gradd yn y gyfraith yn yr un brifysgol â Grug ond dywedodd nad oedden nhw'n adnabod ei gilydd.

Mwy Am y Stori Hon

Gwleidyddiaeth

Pigion

Help / Cymorth

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.