Lois Eifion yw enillydd y Fedal Gyfansoddi

Lois Eifion Yn ogystal â chyfansoddi, canu a chyfeilio, Lois yw'r ferch gyntaf i arwain Seindorf Arian Deiniolen

Lois Eifion Jones sydd wedi ennill medal y Prif Gyfansoddwr yn Eisteddfod yr Urdd 2013 gyda darn corawl wedi ei seilio ar chwedl Branwen yn y Mabinogi.

Mae ei darn buddugol ar gyfer côr, cerddorfa, darllenwr a dau unawdydd yn un "theatrig ei naws" meddai Lois a ddaeth yn ail yn y gystadleuaeth hefyd.

Mae'r ferch 23 oed o Benisarwaun ger Caernarfon yn adnabyddus fel cantores sydd wedi ennill cystadleuthau yn Eisteddfod yr Urdd a'r Ŵyl Gerdd Dant a chystadlu yn Cân i Gymru ac Ysgoloriaeth Bryn Terfel.

Mae perfformio yn ei gwaed - ei thad yw'r tenor John Eifion o deulu adnabyddus Hendre Cennin - ond fe wnaeth ddarganfod ei dawn i gyfansoddi wedi mynd i'r brifysgol ym Mangor.

Aeth yno'n wreiddiol i ganolbwyntio ar berfformio yn ei chwrs gradd mewn cerddoriaeth, ond yn raddol dechreuodd y cyfansoddi "gymryd drosodd" ac mae newydd basio ei gradd MA mewn cyfansoddi.

Yn ogystal â bod yn aelod o gôr Harmoni a chyfeilio i Gôr Cynta' i'r Felin, Lois hefyd yw'r ferch gyntaf erioed i arwain Seindorf Arian Deiniolen.

"Trawiadol"

Dywedodd y beirniad Euros Rhys Evans bod y nifer y gweithiau a ddaeth i law yn "siomedig" - dim ond pump - ond dywedodd fod y safon yn "addawol".

Dywedodd am waith Lois Eifion: "Mae holl ddrama'r chwedl i'w weld yn y gerddoriaeth sydd mewn nifer o adrannau gwrthgyferbyniol. Mae ambell adran drawiadol iawn, er enghraifft ymbiliad Branwen wrth iddi ganu 'Awel Erin, chwyth fy neigryn dros y don.' Ceir yma gyfanwaith artistig ac effeithiol."

Mae'r darn ryw ddeg munud o hyd a "bron iawn fel sioe gerdd" meddai Lois.

CANLYNIADAU

Mae holl ganlyniadau'r dydd yn yr eisteddfod ar gael ar wefan yr Urdd ac S4C. Cliciwch ar y dolenni isod:

Dewisodd gerdd gan Cen Williams sydd wedi ei seilio ar chwedl ddramatig Branwen yn y Mabinogi ar ôl pori drwy gopi o Gyfansoddiadau'r Eisteddfod Genedlaethol.

"Mae rhywbeth atmosfferig sy'n cyfleu stori gryf, llawn emosiwn, yn rhywbeth dwi'n mwynhau ei sgwennu," meddai.

Ychwanegodd: "Dwi'n mwynhau defnyddio geiriau, yn enwedig straeon fel chwedlau - dwi di defnyddio straeon o'r beibl cyn rŵan i gyfansoddi hefyd - dwi'n mwynhau rhoi straeon ar gân.

"Roedd defnyddio cerddorfa fel cyfeiliant yn dipyn bach o her imi - dyma'r tro cynta imi ddefnyddio cerddorfa yn un o ngweithiau ond nes i gymryd y sialens a dwi'n gobeithio mod i wedi gwneud cyfiawnder â fo."

Gan na chafodd hi glywed ei darn yn cael ei berfformio ar y llwyfan dywed Lois ei bod yn "fwy na pharod i rannu fy ngwaith" gydag unrhyw gôr neu gerddorfa sydd â diddordeb yn ei pherfformio.

Start Quote

Mae'n theatrig ei naws, bron iawn fel sioe gerdd”

End Quote Lois Eifion Jones
Dylanwad teulu

Aeth Lois i Ysgol yr Hendre Caernarfon, Ysgol Gymuned Penisarwaun ac yna Ysgol Uwchradd Brynrefail, Llanrug.

Bellach mae'n gweithio i gwmni Sain, Llandwrog fel Ymchwilydd i Brosiect Digideiddio Cerddoriaeth.

Mae'r wobr yn cael ei rhoi gan Bwyllgor Iaith a Threftadaeth Cilgerran ynghyd â gwobr Glynne Jones o £400 o Gronfa Ymddiriedolaeth Pendyrus.

Yn ôl Lois: "Mae fy nheulu wedi bod yn ddylanwad mawr arna i, a hoffwn ddiolch hefyd i staff Adran Gerdd Prifysgol Bangor am eu cefnogaeth, anogaeth ac ysbrydoliaeth."

Mae wedi ennill Tlws y Cerddor yn yr Eisteddfod Ryng-Golegol ddwywaith yn olynol - yng Nghaerdydd 2011 a Bangor yn 2012.

Daeth yn fuddugol yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd ar ganu gwerin a chanu'r piano yn 2012 - ac o ganlyniad roedd yn un o'r chwech oedd yn cystadlu am Ysgoloriaeth yr Urdd Bryn Terfel yn 2012.

Bydd yn cystadlu ar gystadleuthau'r ysgoloriaeth yn nes ymlaen yn ystod yr wythnos hon hefyd.

Mae holl ganlyniadau'r dydd yn yr eisteddfod ar gael ar wefan yr Urdd a hefyd ar wefan S4C lle mae me modd gweld clipiau fideo o'r enillwyr hefyd. Am fwy o wybodaeth am sut i ddilyn yr eisteddfod cliciwch yma. I ddarllen am y bwrlwm yng nghefn y llwyfan, ewch i ddarllen blog Nia Lloyd Jones

Mwy Am y Stori Hon

Gwleidyddiaeth

Pigion

Help / Cymorth

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.