Gwasanaethau addysg 'anfoddhaol' Ynys Môn

Dosbarth o blant

Straeon Perthnasol

Mae gwasanaethau addysgol Cyngor Sir Ynys Môn yn cael eu barnu yn anfoddhaol ym marn Estyn, y gwasanaeth sy'n gyfrifol am arolygu ysgolion.

Cred Estyn fod yn rhaid i Lywodraeth Cymru ymyrryd yn y ffordd mae'r cyngor yn darparu gwasanaethau addysgiadol.

Dyna, meddai'r arolygwyr, yw craidd yr argymhellion fydd yn mynd gerbron y Gweinidog Addysg, Leighton Andrews.

Mae cynnwys yr adroddiad a gyhoeddwyd ddydd Mawrth yn ddamniol.

Ond mae'r cyngor wedi addo gwneud popeth y gall i wella gwasanaethau addysg.

Mae adroddiad Estyn o'r farn fod safonau yn is na'r disgwyl ym mhob rhan o'r gwasanaeth addysg; presenoldeb disgyblion yr ysgolion uwchradd yn is na'r hyn ddylai fod ac yn fwy damniol fyth, yw'r gred nad oes gan y cyngor yr ewyllys i osod eu tŷ eu hunain mewn trefn.

Mae angen cynllunio mwy effeithiol a chydweithio ymysg swyddogion proffesiynol yr awdurdod, i leihau nifer y disgyblion sy'n chwarae triwant.

Mae 'na ormod o leoedd gwag yn ysgolion y sir ac angen gweithredu ar frys i leihau'r nifer.

Lleoedd gwag

Mae nifer y lleoedd gwag yn ysgolion cynradd y sir wedi codi o 500 ers 2005 ac yn debyg o godi eto erbyn 2016.

Barn yr arolygwyr yw bod y cyngor wedi bod yn llawer rhy araf i ymateb i'r sefyllfa.

Dyna osod Môn yn ail yn y tabl o gynghorau Cymreig.

O'R ADRODDIAD

Mae perfformiad ysgolion Môn ym mob cyfnod allweddol yn is na'r cyfartaledd.

Hanner yr ysgolion yn yr hanner isaf ym mhob Cyfnod Allweddol. Yng Nghyfnod Allweddol 4, mae 'na 5 ffon fesur o ran perfformiad ac mae hanner yr ysgolion yn y 25% isaf.

Yng Nghyfnod Allweddol 3, nid oes un ysgol yn y 25% uchaf.

Yn 2011, roedd chwarter y disgyblion ym Mlwyddyn 7, yn yr ysgolion sir, yn ddiffygiol o ran sgiliau darllen yn y Gymraeg a'r Saesneg.

Mae perfformiad yn y Gymraeg fel iaith gyntaf yn is na'r cyfartaledd Cymreig.

Nifer y disgyblion uwchradd sy'n chwarae triwant, yn rhy uchel.

Mae nifer y plant sy'n cael ei heithrio yn barhaol yn isel ond mae nifer y plant sy'n cael eu heithrio am chwe diwrnod neu fwy, yn gosod Môn fel y Cyngor gyda'r record waethaf ond un, ar draws Cymru gyfan.

Diffyg cefnogaeth ganolog i wella ysgolion.

Mae 'na fethiant i sicrhau fod arweinwyr ysgolion sy'n methu cyrraedd y nod, yn cael eu dwyn i gyfrif.

Bratiog ydi'r ddealltwriaeth o'r "cytundebau partneriaeth" rhwng yr ysgolion unigol a'r gyfundrefn reoli yn y canol.

Yn y sector uwchradd, mae nifer y lleoedd gwag eto wedi cynnydd dros 500 ac yn debyg o godi eto erbyn 2016.

Ynys Môn felly yn bumed yn nhabl o ysgolion Cymreig gyda lleoedd gwag.

Mae pump o Gomisiynwyr wedi eu penodi gan Lywodraeth Cymru i reoli Cyngor Sir Ynys Môn ac mae'r adroddiad yn feirniadol o'r hyn maen nhw yn ei alw yn ddiffyg mynd i'r afael a gwraidd y drwg a'r arafwch i ymyrryd a defnyddio eu pwerau llawn.

Mae 'na feirniadaeth hefyd o reolaeth ganolog gan hawlio na fu gweithredu ddigon prydlon.

Wrth ymateb, dywedodd Prif Weithredwr Cyngor Sir Ynys Môn, Richard Parry Jones: "Rydym yn cefnogi'n llawn yr argymhellion yn adroddiad Estyn.

"Maen nhw'n cyd-fynd â'r meysydd sydd eisoes wedi eu nodi gan y gwasanaeth addysg fel rhai sy'n allweddol i wella ansawdd gwasanaethau addysg yn Ynys Môn.

"Rydym yn cydnabod yr angen i gyflymu'r gwaith gwella ac rydym yn hyderus ein bod eisoes yn gwneud cynnydd da.

"Mae cynllun gweithredu cadarn wedi ei ddrafftio ac fe gaiff ei gyflwyno i'r cyngor i roi sylw i bob un o'r saith argymhelliad, gan gynnwys gweithio gydag ysgolion i godi safonau ym mhob cyfnod allweddol, rhoi sylw i fater cynhennus y lleoedd gweigion, gwella cynllunio busnes ac ariannol a rhannu gwybodaeth yn well gydag ysgolion, llywodraethwyr ac aelodau'r awdurdod lleol.

"Rydym yn falch bod Estyn wedi cydnabod arwyddion cynnar o welliannau a wnaed mewn sawl maes ond rydym yn derbyn bod y rhain angen amser i ddatblygu a dangos eu heffaith ar ddysgwyr.

"Bydd asesiad a chanlyniadau academaidd eleni yn allweddol o ran dangos faint o gynnydd a wnaed."

Mwy Am y Stori Hon

Straeon Perthnasol

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.

Gwleidyddiaeth

Pigion

  • Bryn TerfelCyngerdd i ddathlu pen-blwydd

    Bryn Terfel yn cyhoeddi manylion am gyngerdd i ddathlu ei ben-blwydd yn 50.


  • banciau bwydArchesgob yn ymgyrchu

    Dr Barry Morgan ac esgobion yn ymuno ag ymgyrch y banciau bwyd wrth i ffigyrau ddangos bod dwywaith gymaint o bobl yn defnyddio banciau bwyd nag yn 2012-13.


  • Efa Gruffudd Jones, Prif Weithredwr yr UrddYn 'hapus' gyda'i MBE

    Wrth siarad yn gyhoeddus am y tro cynta' ers derbyn MBE, prif weithredwr yr Urdd yn dweud ei bod yn 'hapus iawn'.


  • Bae Rhosili Mwy o draethau'n cyrraedd y safon

    Mae'r Gymdeithas Gadwraeth Forwrol yn dweud bod 71.7% o draethau Cymru wedi cyrraedd y safon gorau posib o ran cyflwr y dŵr.


Help / Cymorth

BBC © 2014 Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.