Uibhist "feumach air dùsgadh"

  • 20 An t-Samhain 2015
Loch Baghasdail Image copyright Picasa
Image caption Thuirt Mgr Caimbeul gu bheil eisimpleirean an de na ghabhas dèanamh an Uibhist ma dh'obraicheas daoine còmhla.

Tha feum air poileasaidhean sònraichte aig ìre riaghaltais gus eaconamaidh Uibhist - agus sgìrean eile coltach ris - a thoirt air adhart.

Sin beachd an eòlaiche eaconamachd, Iain Caimbeul, ' s e a' bruidhinn aig coinneimh den bhuidhinn Uibhist Sheasmhach oidhche Ardaoin.

Tha Uibhist Sheasmhach air na h-amasan aca atharrachadh gus gnothaichean eaconamach a thoirt a-steach.

Tha eòlaichean a' cumail a-mach gun crìon àireamh an t-sluaigh ann an Uibhist thar an 25 bliadhna ri teachd, mura tig atharrachadh.

Còmhla

Ach ged a tha Mgr Caimbeul ag ràdh gu bheil feum air taic riaghaltais, dh'iarr e gun dùisg na h-Uibhistich fhèin gus an suidheachadh aca a thionndadh mun cuairt.

"Tha feum air poileasaidh a bhith air atharrachadh. Tha poileasaidhean air a chruthachadh le luchd-poileataigs agus eòlaichean eile, agus tha iad gu math comasach air an atharrahcadh ma tha iad air a shon," thuirt Mgr Caimbeul.

"Feumaidh iad an atharrachadh airson nan eileanan agus sgìrean dùthchail na h-Alba, o chionn chan eil na gnothaichean idir ag obrachadh mar a bu chòir an-dràsta.

"Tha am poileasaidh a th' ann an Alba, tha e gu ìre airson Alba air fad, agus tha beagan de dhealbhachadh air a dhèanamh airson sgìrean dùthchail gun teagamh, ach tha mi a' smaointinn gum feum tòrr a bharrachd a dhèanamh gu h-àraidh airson nan sgìrean eileanach.

"Tha mi a' smaointinn gum feum a' choimhearsnachd ann an Uibhist dùsgadh ann an dòigh, agus aire a thoirt gu bheil iad ann an suidheachadh caran cugallach an-dràsta.

"Tha daoine gu leòr anns na h-eileanan a tha seo a tha gu math comasasch air gnothaichean a dhèanamh, agus thairis air na bliadhnaichean a th' air a dhol seachad tha sinn air faicinn gu bheil Stòras Uibhist a' dèanamh fìor mhath airson Uibhist a Deas gu ìre - tha tòrr mòr ri dhèanamh fhathast - ach tha iad air a shealltainn ann an dòigh, mar a dh'obraicheas daoine còmhla.

"Ach feumaidh daoine obrachadh còmhla. Tha tòrr mòr de phlanaichean agus de ro-innleachdan is gnothaichean mar sin a' dol mun cuairt anns na h-Eileanan agus air feadh Alba air fad.

"Tha còrr aon phlana a bhith ann, a' togail air a h-uile sian a tha sin agus daoine ag obrachadh còmhla.

"Feumaidh na h-Eileanaich tighinn còmhla le aon ghuth ann an dòigh, agus cuideam a chur air luchd-poileataigs agus daoine eile aig àrd-ìre gnothaichean atharrachadh," thuirt e.

Ùr-cheumnachadh

Nam biodh Mgr Caimbeul fhèin air ùr-cheumnachadh on oilthigh, agus a' coimhead ri cothroman obrach agus àite far an togadh e teaghlach, thuirt e nach coimheadadh e ri Uibhist mar a tha e an-dràsta.

"Cha bhitheadh an-dràsta, o chionn, tha e doirbh dhomhsa fhaicinn, a' falbh a-mach às a' bhaile mhòr, Glaschu no Dùn Èideann, a thighinn a dh'Uibhist, far nach eil na goireasan ann a bhiodh tu a' sùileachadh a bu chòir a bhith ann ann an sgìre sam bith ann an Alba an-diugh, chan eil iad idir anns na h-eileanan a tha seo.

"Am bann-leathann gu sònraichte, agus feumaidh sin a bhith ann sna h-eileanan. Feumaidh e a bhith ag obrachadh aig fìor àrd-ìre ma tha sinn idir a' smaointinn gun till, no gum fuirich, clann òg agus teaghlaichean, agus gun tèid gnìomhachasan ùra a chruthachadh an seo.

"Mura bheil sin ann, cha thachair mòran sam bith, agus sìolaidh na h-àireamhan sìos, agus fàsaidh an sgìre nas sine - 's tha sin a' dol a chosg mòran a bharrachd airgid dhan roinn phoblaich.

"Tha dleastanas mòr air an Riaghaltas a dhèanamh cinnteach gu bheil Alba air fad aig an aon ìre mar gum biodh, nach eil Glaschu no Dùn Èideann no Obar Dheathain - no gu dearbha Steòrnabhagh - a' faighinn buannachd a bharrachd na tha Uibhist no Beinn nam Fadhla no Barraigh.

"Tha fhios agam gu bheil sin doirbh a lìbhrigeadh ann an dòigh chothromach, ach feumar coimhead air san dòigh sin.

"Tha mi a' smaointinn gum feum na buidhnean poblach a tha ceangailte ri leasachadh coimhead orra fhèin gu math mionaideach, agus a' cheist fhaighneachd a bheil iad freagarrach airson an t-saoghail a tha sinn beò ann an-diugh.

"Tha mi a' smaointinn gu bheil còir aig an luchd-stiùiridh ionadail an seo coimhead air feadhainn de na buidhnean a tha stèidhichte ann an Inbhir Nis a thàladh, no pàirt de na buidhnean sin a thàladh dha na h-eileanan.

Momentum

"Aig deireadh an là, ma dheargas tu air bun-stèidh institiùdail mar gum biodh, làidir, a chruthachadh anns na h-Eileanan, tha sin an uair sin a' cruthachadh misneachd an lùib na h-òigridh agus daoine eile.

"Tha e a' cruthachadh momentum mar a chanas iad sa Bheurla, airson gnìomhachasan a chruthachadh.

"Tha cothroman ann an-dràsta buidhnean leithid Choimisean na Croitearachd, Bòrd na Gàidhlig - no pàirt de Bhòrd na Gàidhlig - agus dh'fhaoidte pàirt den Riaghaltas fhèin a ghluasad a-mach dha na h-Eileanan.

"Dh'fhaoidte gun toireadh sin spionnadh dhan iomairt a dh'fheumas tòiseachadh ma tha idir saoghal seasmhach gus a bhith aig na h-eileanan mu dheas co-dhiù.

"Tha tòrr mòr chothroman aig na h-eileanan a tha seo.

"Tha iad gu tur eadar-dhealaichte bho àite sam bith eile den t-saoghal a thaobh cànain, a thaobh dualchais, a thaobh àrainneachd, a thaobh nan daoine fhèin, a thaobh croitearachd.

"An rud a tha a dhìth ge-tà, 's e rudeigin a thoir daoine còmhla, a chruthaicheas misneachd, agus a bheir sealladh ùr seachad air dè ghabhas tachairt agus dè mar a dheargas gnothaichean a bhith nas seasmhaiche na tha iad an-dràsta," thuirt e.