Croitearachd ao-coltach ann am Moireibh

As-bhuain is bèilichean 'S e Moireibh tè de na sgìrean àiteachais as fheàrr ann an Alba.

Fo Achd ùr na Croitearachd ann an 2010, chaidh Moireibh agus Eilean Arainn a chur ris na Siorrachdan Croitearachd.

Tha sin a' fàgail gum faodar smallholdings a chomharrachadh mar chroitean gu h-oifigeil anns an dà sgìre.

Thuige seo, thachair sin air aon smallholding ann an Arainn, ach cha do thachair e idir ann am Moireibh.

Tha traidisean de "chroitearachd" ann am Moireibh. Cha b'e croitean oifigeil a bh' annta, ach, coltach ris a' chòrr den Ear-Thuath, bha "croitean" beaga air feadh an àite, a' cumail sluaigh ann, pìos math a-steach don 20mh Linn.

Uachdarain

'S e croitearan - agus 's e croitearan a bh' aca orra fhèin - a bhris am fearann bhon mhòintich anns an Ear-Thuath, 's iad a' feuchainn ri tuathanasan a chruthachadh dhaibh fhèin san 19mh Linn.

Tha a' chuid as motha de na pàircean beaga aca an-diugh gan treabhadh còmhla le tuathanaich mhòra arbhair, 's na croitean air falbh o chionn deugachadh bhliadhnaichean fo bhuaidh na h-eaconamaidh.

Cha do chuireadh reachdas na croitearachd an sàs san Ear-Thuath thuige seo ge-tà.

Tha iarrtas làidir air croitean - tha liosta de cha-mhòr 200 duine aig Caidreachas Croitearachd na h-Alba de dhaoine a tha a' feitheamh croite - agus thathas a' faicinn gum biodh fèill air tuilleadh dhiubh a bhith ann.

'S iomadh croitear, tha fhios, nam biodh an toil aca, a roghnaicheadh talamh torrach agus aimsir bhàidheil Mhoireibh thar iomadh sgìre eile - a thaobh an àiteachais fhèin dheth co-dhiù.

Ach ma tha iarrtas ann am Moireibh fhèin air croitean, chan eil coltas gun tèid croitean a stèidheachadh aig an ìre seo ann.

Chuir mi fòn do chuid de na h-oighreachdan as motha ann am Moireibh, agus cha robh fios aig a' chuid as motha dhiubh gun robh an sgìre a-nis na Siorrachd Croitearachd.

A rèir sin, cha robh beachd aca idir air mar a fhreagradh iad iarrtas sam bith airson croitean a chruthachadh.

Bha fios aig Oighreachd a' Chrùin, leis a bheil Oighreachd Ghlinn Lìobhaid - far am b'àbhaist mòran "chroitean" a bhith - ach dh'innis iad dhomh nach toireadh an reachdas ùr buaidh idir orra, leis nach robh smallholdings sam bith air an fhearann aca.

Start Quote

Fiù 's nan robh uachdaran ann am Moireibh deònach croit ùr a stèidheachadh, chan eil an t-eòlas aca mu dheidhinn chroitean, agus chan eil iad eòlach gu bheil na riaghailtean seo ann”

End Quote Calum MacLeòid Eòlaiche air lagh na croitearachd

Airson smallholding a dhèanamh na chroit, faodaidh an duine leis a bheil an smallholding iarrtas a chur a-steach do Choimisean na Croitearachd.

Nan gabhadh an Coimisean ris an iarrtas sin, 's e croit a bhiodh aca, ach cha bhiodh cead aig an ìre seo aig an duine a' chroit sin a cheannach bhon uachdaran, mar a tha fìor anns na Siorrachdan Croitearachd eile.

Bhiodh iad comasach air tarraing air na subsadaidhean a th' ann do chroitearan ge-tà, agus thigeadh am fearann aca fo reachdas na croitearachd.

Anns a' chuid as motha de shuidheachaidhean ge-tà, 's ann bhon uachdaran a dh'fheumadh iarrtas tighinn - 's chan eil cus buannachd ann dhaibh sin a dhèanamh.

Coimhearsnachdan

"Ma tha uachdaran airson airgead a dhèanamh às an talamh aca, chan eil buannachd ann, oir nuair a thèid talamh a stèidheachadh mar chroit, a' chuid as motha den ùine, tha e a' lùghdachadh luach an fhearainn sin," thuirt an t-eòlaiche air lagh na croitearachd, Calum MacLeòid.

"Ach ma tha an t-uachdaran can airson tiodhlac a thoirt dhan choimhearsnachd, no cuideachadh a thoirt do, can, chroitearan òga ùra anns a' choimhearsnachd, no dhan mhòr-shluagh anns an fharsainneachd, tha buannachd ann mar sin.

"Ann am Moireibh, chan eil mi a' smaoineachadh gu bheil sin coltach an-dràsta.

"Ach tha buidhnean coimhearsnachd, can ann am Muile, ann an Earra-Ghàidheal, a' ceannach fearainn agus a' stèidheachadh chroitean ùra.

"'S dòcha gun tachair sin ann am Moireibh - 's dòcha - ach an-dràsta chan eil mi a' smaoineachadh gu bheil sin a' dol a thachairt.

"Cuideachd, tha mi cinnteach, fiù 's nan robh uachdaran ann am Moireibh deònach croit ùr a stèidheachadh, chan eil an t-eòlas aca mu dheidhinn chroitean, agus chan eil iad eòlach gu bheil na riaghailtean seo ann," thuirt e.

Thuirt Mgr MacLeòid cuideachd, gur ann à coimhearsnachdan a bhith a' ceannach an cuid fearainn fhèin as coltaiche a thig fàs air croitearachd san àm ri teachd, 's chan ann bho oighreachdan prìobhaideach.

Chan eil iomairtean a' dol ann am Moireibh airson an leithid de rud a thoirt gu buil, agus mar sin dheth, is coltach nach ann an-diugh no a-màireach a sgaoileas croitearachd gu tè de na sgìrean àiteachais as fheàrr ann an Alba.

Tuilleadh mun sgeulachd seo

Chan eil uallach air a' BhBC airson na tha air làraich-lìn eile.

Sgeulachdan aithriseach

What is VOCAB? Deth'ann a VOCAB?

BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.

Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.