BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

MERCHER
18fed Mehefin 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Legacies - Canolbarth Cymru

BBC Homepage
 Legacies
 UK Index
 Canolbarth Cymru
 Erthygl
Digwyddiadau
Eich straeon
 Archif
 Gwybodaeth Safle
 BBC Hanes
 Lleol i Mi

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Myths and Legends
Manylyn o ddarlun gan Margaret Jones o’r llyfr ‘Chwedlau Gwerin Cymru’ gan Robin Gwyndaf
Boddi Cantre'r Gwaelod wedi ei ddarlunio gan Margaret Jones

© Margaret Jones a Robin Gwyndaf
Cantre'r Gwaelod - Tir Coll Cymru

Un noson, tua 600 OC, fe chwythodd storm i fyny o'r de orllewin, yn gyrru llanw'r gwanwyn yn erbyn waliau'r môr. Roedd y gwyliwr penodedig, Seithennyn, a oedd yn yfwr trwm ac yn gyfaill i'r Brenin, mewn parti ym mhalas y Brenin ger Aberystwyth. Mae rhai yn dweud iddo syrthio i gysgu oherwydd iddo yfed gormod o win neu ei fod yn rhy brysur yn cael hwyl i sylwi ar y storm a chau'r llifddorau.

Cafodd gatiau'r dwr eu gadael ar agor, a rhuthrodd y môr i mewn i foddi tir y Cantref, gan foddi dros 16 o bentrefi. Llwyddodd y Brenin a rhai o aelodau ei lys i ddianc trwy redeg i ddiogelwch ar hyd Sarn Cynfelin; gorfodwyd i Gwyddno Garanhir a'i ddilynwyr adael y tir isel ac ennill bywoliaeth dlotach ar fynyddoedd ac yn nyffrynnoedd Cymru.

A Page from the Black Book of Carmarthen
© BBC
Mae fersiwn arall, mwy masweddus, yn mynnu mai Brenin lleol ar ymweliad oedd Seithenyn, a oedd, ar adeg y storm, â'i fryd ar ddal sylw'r forwyn brydferth Mererid, oedd yng ngofal y llifddorau. Gan i Seithennyn fod yn llwyddiannus yn ei berwyl, doedd Mererid, felly, ddim yn gallu cau'r gatiau, a boddwyd y tir.

Mae'r chwedl wedi ysbrydoli nifer o gerddi a chaneuon drwy'r oesau. Credir ei bod yn cael ei chrybwyll gyntaf yn Llyfr Du Caerfyrddin, llyfr sy'n 750 mlwydd oed. Ysgrifennwyd y Llyfr Du, a enwyd ar ôl lliw ei glawr, yn 1250, a chynhwysai gerddi a deunydd llawer hŷn, oedd yn berthnasol i ddigwyddiadau o ganrifoedd ynghynt, yn cynnwys cerdd am Cantre'r Gwaelod.


Tudalennau: Blaenorol [ 1, 2, 3, 4, 5 ] Nesaf


Eich sylwadau




Argraffu tudalen
English
Archive
Look back into the past using the Legacies' archives. Find nearly 200 tales from around the country in our collection.

Read more >
Internet Links
Aberath
– Find out more about the fishtraps or 'Goredi' at Aberath
BBC News Online:
–Hi-tech could reveal 'drowned city'
BBC News Online:
– Ancient 'black book' goes online
Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd gwe allanol.
Central and Fife
The Kirk at Aberfoyle
Related Stories
Lincolnshire - Home of the Dambusters
The Fairy Minister
And the band played on, Titanic's bandmaster




About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy