BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

MERCHER
18fed Mehefin 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Legacies - Gogledd Ddwyrain Cymru

BBC Homepage
 Legacies
 UK Index
 Gogledd Ddwyrain Cymru
 Erthygl
Lluniau
Fideo
Digwyddiadau
Eich straeon
 Archif
 Gwybodaeth Safle
 BBC Hanes
 Lleol i Mi

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

 
Immigration and Emigration
: Barics y staff ym Mhenley, o ddarlun gan W Wernick
© A Bereza / W Wernick
Pwyliaid Penley

Dechreuadau’r Ysbyty Pwylaidd

Ym 1941, ymosododd yr Almaen ar yr Undeb Sofietaidd, ac arweiniodd hyn at arwyddo’r Cytunde brhwng y Pwyliaid a’r Sofietiaid. Bu Churchill yn gyfryngwr i gytundeb rhwng Cadfridog Sikorski, yr arweinydd Pwylaidd, a Stalin, a hyrwyddodd greu byddin Bwylaidd yn yr Undeb Sofietaidd. Ffurfiwyd y fyddin gan y Pwyliaid oedd wedi eu dal yn gaeth yn yr Undeb Sofietaidd. Teithiodd gwyr a gwragedd Pwylaidd a ryddhawyd gan y Cytundeb, o bob cwr o’r Undeb Sofietaidd i Buzuluk, i’r de-ddwyrain o Moscow, i ymuno â’r rhengoedd.

Ffurfiwyd y Corfflu Meddygol Pwylaidd, neu’r ysbyty fel rhan o’r Fyddin, a gadawodd yr Undeb Sofietaidd gyda’r milwyr a’u dibinyddion ar gyfer y Dwyrain Canol ym Mis Awst 1942. Hyfforddodd y fyddin ym Mhersia, gan symud ymlaen wedyn i Iraq, lle daeth yr ysbyty o dan reolaeth y Prydeinwyr. Wedyn bu’n teithio, i Balestina, yr Affrig a’r Eidal, lle treuliodd y Fyddin Bwylaidd dair blynedd yn ymladd mewn cefnogaeth i’r cynghreiriaid, a thrin y rhai gafodd eu hanafu.

Wedi’r rhyfel

Pan ddaeth y rhyfel i ben, roedd rhai o’r Pwyliaid oedd wedi dod o ddwyrain Gwlad Pwyl mewn dau feddwl ynglŷn â dychwelyd adref. Roedd gwlad Pwyl wedi ei rhannu’n ddwy ran, ac roedd eu mamwlad o dan reolaeth Sofietaidd, ac felly rheolaeth gomiwnyddol.

Ym 1946, hwyliodd y Fyddin a’r ysbyty Bwylaidd o Naples i Lerpwl, a dewisodd nifer o’r Pwyliaid ymgartrefu yn yr ardal. Daethpwyd o hyd i gartref i’r ysbyty ym Mhenley, 50 milltir i’r de orllewin, er mwyn medru parhau i drin hen filwyr a’u teuluoedd. Arferai’r gwersyll, a oedd erbyn hynny bron yn adfail, fod yn safle Ysbyty Gyffredinol Byddin Rhif 129 yr Unol Daleithiau ond roedden nhw wedi gadael y safle dair blynedd ynghynt pan adawsant ar gyfer ‘D Day’.

Wedi cyrraedd, roedd yr amodau oedd yn disgwyl y Pwyliaid yn wahanol iawn i’r rhai yn yr Eidal. Roedd yr hinsawdd gryn dipyn yn oerach, roedd bwyd yn cael ei ddogni, a llugoer oedd y croeso gafodd y Pwyliaid gan y Prydeinwyr, a oedd ei hunain yn ei chael yn anodd i gael dau pen llinyn ynghyd. Er hynny sefydlwyd yr Ysbyty Pwylaidd Rhif 3 a dechreuwyd wneud cartref o’r ychydig a oedd ar gael.


Tudalennau: [ 1, 2, 3, 4 ] Nesaf


Eich sylwadau




Argraffu tudalen
English
Archive
Look back into the past using the Legacies' archives. Find nearly 200 tales from around the country in our collection.

Read more >
Internet Links
BBC News: Memories from a Polish war hospital (yn Saesneg
Amgueddfa Bwrdeistref Sirol Wrecsam.
Madras VA Ysgol, Penley (yn Saesneg)
Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd gwe allanol.
Wiltshire
Related Stories




About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy