A Guide to Dutch - 10 facts about the Dutch language in Dutch

Useful facts about the Dutch language in Dutch
Translation in EnglishEnglish only


Download buttonDownload mp3 - right click and choose 'save target as'

Open/close
1. Waar spreekt men Nederlands?

Listen

Nederlands is een officiële landstaal in Nederland, België, Suriname in Zuid-Amerika, en de Nederlandse Antillen. In België is het de enige officiële taal in Vlaanderen, in het noorden van het land, en het wordt ook gesproken in Brussel, hoewel de meerderheid van de bevolking daar eerder Frans spreekt. In Suriname en de Nederlanse Antillen is het Nederlands nog steeds een officiële taal, maar er worden ook verschillende andere talen gesproken.

In het totaal zijn er meer dan 22 miljoen moedertaalsprekers van het Nederlands en het is een populaire tweede taal in Duitsland, het noorden van Frankrijk en ook steeds meer in Oost-Europa. Oudere moedertaalsprekers zijn nog te vinden in Australië, Nieuw-Zeeland, de Verenigde Staten en Canada aangezien veel Nederlanders naar deze landen emigreerden in de jaren vijftig.

Open/close
2. Wat weet je al van het Nederlands?

Listen

Veel Nederlandse woorden lijken op Engelse want beide talen stammen af van dezelfde oud-Germaanse wortels; vooral de namen voor alledaagse dingen zoals fruit, groenten of kleuren, bijvoorbeeld: appel, apple, peer, pear, banaan, banana, tomaat, tomato, blauw, blue, rood, red, groen, green.

Nederlandse kolonisten die in de zeventiende eeuw naar de V.S. trokken, hielden voor een hele tijd vast aan hun moedertaal en veel woorden vonden zo hun weg naar het (Amerikaanse) Engels, zoals coleslaw van koolsla, cookie van koekje of Santa Claus van Sinterklaas / Saint Nicholas.

Een andere bron van Nederlanse invloed op de Engelse taal is het Afrikaans dat op zijn beurt een Nederlandse creooltaal is, bijvoorbeeld: apartheid, wildebeest, aardvark. Kijk eens naar de volgende Afrikaanse zin: My pen was in my hand. Zoals je kan zien is de spelling exact dezelfde als die van het Engels, maar de uitspraak zit veel dichter bij het Nederlands.

Open/close
3. Hoe moeilijk is het om te leren?

Listen

Nederlands is waarschijnlijk de makkelijkste taal om te leren voor sprekers van het Engels want het bevindt zich ergens tussen Duits en Engels. Misschien weet je bijvoorbeeld dat het Duits drie lidwoorden heeft: der, die en das, en het Engels maar een: the.

Nou, het Nederlands heeft er dus twee: de en het, maar het heeft dan weer niet al de naamvallen zoals het Duits. Aan de andere kant zijn de en het mogelijk een van de moeilijkste dingen om te leren want je moet voor elk zelfstandig naamwoord uit je hoofd leren welk lidwoord erbij hoort.

Net als in het Duits zet je in het Nederlands soms je werkwoord op het einde van de zin, iets waaraan je moet wennen. Het maakt ook gebruik van zogenaamde schakeringspartikels, veel kleine woordjes zoals nou, toch, maar, eens en even, die de kleur van een zin beïnvloeden, ze maken een bevel bijvoorbeeld minder direct, vriendelijker, of een verzoek dwingender. Meestal hebben ze geen letterlijke vertaling in het Engels.

Open/close
4. De moeilijkste en onuitspreekbare woorden

Listen

Tijdens de Tweede Wereldoorlog konden de Nederlanders Duitsers herkennen door hun te vragen Scheveningen uit te spreken. Bijgevolg is de naam van dit kuststadje een bekende schibbolet geworden, dat is een Hebreeuwse term voor een woord dat –als je het tenminste correct uitspreekt – je duidelijk markeert als behorende tot een bepaalde groep.

Op een gelijkaardige manier probeerden de Vlamingen Franstalige spionnnen te ontmaskeren door hen te vragen Schild en Vriend uit te spreken. Zoals je ziet bevatten ze allebei de sch-klank. Maar het kan nog moeilijker, als je die moet combineren met een r. Probeer maar eens het Nederlandse woord voor terrible, dat inderdaad een terrible woord is om uit te spreken: verschrikkelijk. Of wat denk je van herfst, het Nederlanse woord voor autumn? Beide woorden hebben vier medeklinkers op een rij!

Wil je echt een uitdaging, probeer dan dit eens:
Wij smachten naar achtentachtig prachtige nachten bij achtentachtig prachtige grachten.

Open/close
5. Ken je een goeie Nederlandstalige mop?

Listen

Net als bij zijn Europese buren, vind je in de Nederlandse taal veel moppen over (blonde) vrouwen, relaties en andere landen. De Nederlanders maken graag grapjes over de Belgen (waarmee ze doorgaans Vlamingen bedoelen), en omgekeerd lachen de Vlamingen graag met de Nederlanders. Vaak is de inhoud bijna hetzelfde en worden de buren als oliedom afgeschilderd. In de volgende mop kan je ‘mannen’ vervangen door ‘een Nederlander en een Belg’ en ze onderling verwisselen, afhankelijk van wiens kant je kiest…

Twee mannen wandelen in de woestijn
Zegt de ene tegen de andere
Waarom zeul je een autodeur mee?
Nou, zegt de andere, als ik het te warm krijg, kan ik het raampje opendraaien!

Open/close
6. Als ik Nederlands leer, helpt me dat dan met andere talen?

Listen

Het Nederlands is een lid van de West-Germaanse talenstamboom en is zodanig een neef van het Engels en het Duits, en een broer van het Afrikaans. Een andere neef is het Fries, een regionale minderheidstaal in het noorden van Nederland, Denemarken en Duitsland. Het Nederlands is ook verwant met Noord-Germaanse familieleden zoals het Zweeds, het Deens en het Noors.

Open/close
7. Wat je niet moet zeggen of doen

Listen

Als je een Nederlands café binnenwandelt, zal je geen Engels ontbijt vinden, maar je kan wel een biertje bestellen, want een café is eerder een bar, maar je kan er dan weer wel altijd koffie drinken. Als je een bordje van lagere school ziet, dan is dat gewoon een primary school. En als je kip op het menu ziet staan, denk dan niet dat je vis krijgt, want kip is eigenlijk chicken. Toeristen die van een kopje koffie in een ouderwets gezellig theehuis genieten, zijn wel eens verbaasd slagroom op het menu te lezen. Weest gerust, dit betekent niet meer dan whipped cream!

Omdat het Nederlands aparte woorden heeft voor mannelijke en vrouwelijke vrienden, let op bij het voorstellen van een vriend als mijn vriendin, of mijn vriend, want dit impliceert dat die persoon je vriendje of vriendinnetje is. Om misverstanden te voorkomen, is het makkelijker een vriend / een vriendin te gebruiken.

Open/close
8. Bekende citaten

Listen

Bekende citaten die hun weg gevonden hebben naar de Nederlandse en Vlaamse psyche zijn meestal afkomstig van beroemde schrijvers. In 1889 schreef de impressionistische dichter Herman Gorter de beroemde eerste regels: "Een nieuwe lente en een nieuw geluid" voor zijn lyrische bezinging van de lente in het lange gedicht Mei, wat een handige regel is voor wie wil aangeven dat er een nieuwe tijd aanbreekt.

Een van zijn tijdgenoten, Willem Kloos, schreef: “Ik ben een God in 't diepst van mijn gedachten” (1884), wat vaak geciteerd wordt met 'God' vervangen door wat in de context past.

Maar ook laatste woorden kunnen beroemd worden, zoals de laatste zinnen van Gerard Reve’s iconische naoorlogse roman De Avonden , die als volgt gaan: "Het is gezien", mompelde hij, "het is niet onopgemerkt gebleven". Hij strekte zich uit en viel in een diepe slaap.

Open/close
9. Allereerste publicatie

Listen

Naar populaire overlevering zouden de oudste geschreven Nederlandse woorden in 1932 ontdekt zijn in Rochester, Engeland, in de kantlijn van een oud Latijns manuscript. Deze gepende woorden dateren uit de twaalfde eeuw en zijn vermoedelijk het werk van een Vlaamse monnik die kopieerwerk deed en zijn pen aan het uitproberen was. De regels bevatten een lichtvoetig liefdesgedicht en dat gaat zo: Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic enda thu. Wat unbidan we nu?

Het is een waargebeurd en lief verhaal, maar eigenlijk waren dit niet de oudst opgetekende woorden. In feite zijn er oudere manuscripten gevonden, zoals een lokaal wetboek, de Salische wet, dat dateert van zo ver terug als de zesde eeuw.

Open/close
10. Hoe beleefd te zijn en respect te tonen

Listen

Bij het voornaamwoord in de tweede persoon bestaat er in het Nederlands een onderscheid tussen het informele je en het formele u. De formele vorm u wordt gewoonlijk gebruikt voor mensen die je niet kent en je in alle andere gevallen. Er is in de laatste tientallen jaren een verschuiving merkbaar naar een groter gebruik van de informele vorm en het is nu vrij normaal om in een café of winkel door het personeel aangesproken te worden met je, iets wat ondenkbaar zou geweest zijn slechts veertig jaar geleden.

Als mensen elkaar ontmoeten zoenen ze vaak, tot drie keer afhankelijk van de streek, maar in formelere omstandigheden is handen schudden genoeg.

Een interessant gebruik dat je aantreft in Nederland is dat gasten op een verjaardagsfeestje niet alleen de jarige feliciteren maar ook zijn of haar familieleden.
Ze zeggen dus Gefelicteerd met je moeder! of Gefeliciteerd met je vader, je zus, je man, je zwager.

Dutch key phrases

Dutch phrases

Get started with 20 audio phrases

The Dutch alphabet

Dutch alphabet

Exactly the same as the English, but beware different pronunciations

BBC © 2014 The BBC is not responsible for the content of external sites. Read more.

This page is best viewed in an up-to-date web browser with style sheets (CSS) enabled. While you will be able to view the content of this page in your current browser, you will not be able to get the full visual experience. Please consider upgrading your browser software or enabling style sheets (CSS) if you are able to do so.