Eolas do thuismitheoirí agus do mhúinteoirí

An Domhan

Is áis tíreolaíochta í seo atá dírithe ar pháistí 7 - 11 bliain d'aois. Cuideoidh sí leo 5 ghné den tíreolaíocht dhaonna a thuigbheáil agus úsáideann sí fís agus fuaim chun an sprioc sin a bhaint amach. Thig leis na páistí úsáid a bhaint as an ábhar seo chun póstaeir agus scannáin dá gcuid féin a chruthú.

Staidéir:

Tá 5 chás-staidéir ann ina bpléann daoine óga an dóigh a dtéann na téamaí seo a leanas i bhfeidhm ar a saol laethúil.


Iompar Inse Ghall na hAlban
Bruscar agus athchúrsáil Tuaisceart Éireann
Bia Sasana
Lonnaíocht An Bhreatain Bheag
Turasóireacht Mallorca na Spáinne

Tá físeáin ag dul leis na cás-staidéir a léiríonn na téamaí seo i gcomhthéacs domhanda. In ngach aon staidéar, tá 9 - 12 físeán gearr leabaithe i gcomhéadan beoite. Cliceáil ar na comharthaí dearga le hamharc ar na físeáin nó cliceáil ar na daoine beaga bándearga le héisteacht leis na gearrthóga fuaime. Athrófar dath na siombailí i ndiaidh don úsáideoir iad a fheiceáil nó a chluinstin. Gheobhaidh an t-úsáideoir leideanna ó aghaidh chairdiúil faoin chéad fhíseán eile de réir mar a théann sé ar aghaidh.

Físuirlis

Is féidir an Fhísuirlis a úsáid le scannán a chruthú trí ghearrthóga físe a roghnú agus a chur in ord, rian ceoil a roghnú agus fortheidil a chumadh.

Cruthaitheoir Póstaer

reann an Cruthaitheoir Póstaer ar chumas an úsáideora póstaeir nó irisí gréasáin atá inphriontáilte a chumadh. Tugann sé deis dó grianghraif a roghnú, a théacs féin a scríobh agus a phictiúir féin a tharraingt.

Obair a shábhail

Is féidir obair a cruthaíodh leis an Fhísuirlis agus leis an Chruthaitheoir Póstaer a shábháil, ach ní féidir sin a dhéanamh ach ar an ríomhaire a bhfuil an t-úsáideoir ag obair ag an am, agus ní bheidh an t-úsáideoir in ann é a lódáil ar ríomhaire ar bith eile. Má shábhálann an t-úsáideoir níos mó ná aon phíosa mór oibre amháin ar an ríomhaire céanna, chífidh sé bosca dialóige ag iarraidh air tuilleadh cuimhne ríomhaire a chur ar fáil. Beidh ar an úsáideoir tuilleadh cuimhne a chur ar fáil sula mbeidh sé in ann tuilleadh oibre a shábháil.

Cuidiú Físe agus Fuaime

Má chliceálann an t-úsáideoir ar an chnaipe 'Sainroghanna', beidh sé in ann:

•Méid agus dath an téacs ar an scáileán a athrú chomh maith le dath an chúlra

•Éisteacht leis an téacs ar an scáileán á léamh amach

•Fortheidil a chur leis an chuid is mó den ábhar físe agus fuaime

Is féidir na heochracha ar an mhéarchlár a úsáid le teacht ar an chuid is mó den ábhar.

Eolas do thuismitheoirí agus do mhúinteoirí

Bruscar agus athchúrsáil

Baineann an cás-staidéar seo le bruscar agus athchúrsáil i dTuaisceart Éireann.

Sna gearrthóga físe agus fuaime, breathnaíonn daoine óga ar na fadhbanna a bhaineann le bruscar agus míníonn siad chomh tábhachtach is atá sé daoine a spreagadh le 'laghdaigh, athchúrsáil, agus athúsáid.'

Baineann na físeáin eile le hathchúrsáil i gCúba; cad é a tharlaíonn do na clúidíní uile a chaitear ar shiúl; agus an dóigh le dramhaíl bhia a athúsáid sa ghairdín. Amharc ar na físeáin le cuairt a thabhairt ar an oileán ina bhfuil na gluaisteáin 60 bliain d'aois agus lena fhoghlaim cad é mar is féidir le péisteanna cuidiú linn ár mbruscar a athchúrsáil.

Gríosaíonn an cás-staidéar seo páistí lena machnamh a dhéanamh ar na pointí seo a leanas:

•Cad é tharlaíonn don bhruscar a chaitheann muid ar shiúl

•Na fadhbanna a bhaineann le diúscairt an bhruscair

•Cad é a tharlaíonn don ábhar a athchúrsáiltear

•An tábhacht atá le "laghdú, athúsáid agus athchúrsáil"

•Na dóigheanna a d'fhéadfadh laghdú a dhéanamh ar an méid bruscair a chaitear ar shiúl

•An t-ionad áitiúl athchúrsála agus an dóigh a bhfeidhmíonn sé

Eolas do thuismitheoirí agus do mhúinteoirí

Bia

Is é an bia fócas an chás-staidéir seo atá lonnaithe in Birmingham.

I sraith gearrthóg físe agus fuaime, taispeánann grúpa daoine óga an chathair ina bhfuil cónaí orthu dúinn. Pléann siad an bia a fhástar sa cheantar, an turas fada a dhéanann cuid den bhia a ithimid, agus na buntaistí a bhaineann le tairgí Cóirthrádála.

Baineann na físeáin eile le stair na seacláide, leis an bhia a ithimid ar ócáidí speisialta agus leis an bhia neamhchoitianta a itear ar fud an domhain.

Amharc ar na físeán lena fhoghlaim cá has a dtagann an tseacláid agus le foghlaim faoi dhaoine a itheann bia neamhchoitianta!

Gríosaíonn an cás-staidéar seo na páistí lena machnamh a dhéanamh ar na pointí seo a leanas:

•Cá has a dtagann an bia a ithimid

•An bia a fhástar ina gceantar féin agus cá ndíoltar é

•An t-athrú atá tagtha ar nósanna cócaireachta agus itheacháin sa tír seo

•An bia a itheann muid ar ócáidí speisialta

•An leas a bhaineann tairgeoirí bhia as an scéim Chóirthrádála

•Ilchineálacht chultúrtha an bhia a ithimid

Eolas do thuismitheoirí agus do mhúinteoirí

Iompar

Is ar Inse Ghall na hAlban a dhíríonn an cás-staidéar seo faoi iompar agus faoi thaisteal ar oileáin bheaga.

Téann daoine óga as Oileán Sgiathanach, Barraigh agus Uibhist i ngleic leis na fadhbanna iompair a bhaineann le hoileáin bheaga iargúlta agus iad ag taisteal ar bóthar, ar farraige agus san aer.

Tá 3 fhíseán eile ann ina ndéantar fiosrú ar cheisteanna iompair i gcomhthéacs domhanda agus ar an dóigh a dtéann siad i bhfeidhm ar an saol sna hOileáin Ghalápagos, Ulbha agus Tristan da Cunha.

Amharc ar na físeáin lena fheiceáil cén t-oileán ina mbíonn ar eitleáin tuirlingt ar an trá, agus le cuairt a thabhairt ar oileán a gcaithfidh daoine fanacht 6 mhí le litir a fháil ann!

Spreagfaidh an cás-staidéar seo páistí le machnamh a dhéanamh ar:

•Na modhanna iompair atá mar an gcéanna in Inse Ghall agus sna oileáin eile

•Na modhanna difriúla iompair atá in úsáid ar fud an domhain

•Na deacrachtaí a bhaineann le hiompar ar oileáin bheaga

•An tionchar a imríonn cúrsaí iompair ar shaol na n-oileán

•Na fadhbanna iompair a bhíonn ag daoine i gceantar an úsáideora féin

Eolas do thuismitheoirí agus do pháistí

Físuirlis

Is pacáiste físe é seo atá furasta a úsáid agus a chuireann ar a chumas don úsáideoir físeáin ghearra a chruthú dó féin.

Is féidir leis an úsáideoir gearrthóga ó na 6 chás-staidéir a roghnú agus a chur in ord chomh maith le fortheidil a chumadh agus rian ceoil a roghnú. Is uirlis 'solúbtha' é seo a ligeann don úsáideoir aithris a dhéanamh ar a bhfuil foghlamtha aige ó na cás-staidéir, scéal úr a insint, nó físeán a chruthú faoina thaithí féin.

•Tá rogha ag an úsáideoir maidir le fad na ngearrthóg - idir gairid, meánmhéid nó fada - agus tá siad rangaithe de réir théama na gcás-staidéar. Is féidir gearrthóga a réamhfheicéail ach iad a tharraingt isteach i bhfuinneog na bhfíseán. Más mian leis an úsáideoir iad a chur sa tsraith, níl le déanamh ach iad a tharraingt ar an amlíne físe.

•Le fortheidil agus teidil a chur leis an fhíseán, caithfidh an t-úsáideoir cliceáil ar bhosca na bhfortheideal i dtús báire chun iad a chruthú. Ansin is féidir iad a tharraingt ar an amlíne físe agus a chur ar an ghearrthóg chuí.

•Le ceol a chur leis an fhíseán ar fad, cliceáiltear ar an phainéal dar teideal roghnaigh rian fuaime ag bun an scáileáin.

•Is féidir leis an úsáideoir a chuid oibre a shábháil ar an ríomhaire ar a bhfuil sé ag obair ach cliceáil ar an deilbhín 'sábháil'. Ní bheidh sé in ann an fhíseán seo a athlódáil ná a fheiceáil ar ríomhaire ar bith eile.

•Thig leis an úsáideoir treoracha céim-ar-chéim a fheiceáil faoi úsáid na Físuirlise ach cliceáil ar an aghaidh chairdiúil.

Eolas do thuismitheoirí agus do mhúinteoirí

Cruthaitheoir Irise

Seo uirlis a chuireann ar chumas an úsáideora postaeir agus leathanaigh irise a chruthú.

Is féidir leis an úsáideoir grianghraif a roghnú ó cheann ar bith de na cás-staidéir, téacs a scríobh agus a chuid pictiúr féin a tharraingt. Is uirlis sholúbtha é seo a ligeann don úsáideoir aithris a dhéanamh ar an méid atá foghlamtha aige ó na cás-staidéir, nó rud éigin úr a chruthú a bhaineann lena cheantar féin.

Cuireann an painéal ar chlé uirlisí ar leith ar fáil a chuireann ar chumas an úsáideora:

•grianghraif ó ghailearaí mór a chur lena chuid oibre, iad a bhogadh ar an scáileán agus a méid a athrú

•pictiúir a tharraingt le réimse uirlisí ar nós pinn, scuaibe agus criáin

•téacs a chur lena chuid oibre

•a chuid oibre a phriontáil

Cuireann deilbhín an phota dúigh in iúl don úsáideoir cá mhéad acmhainn atá fágtha aige.

Is féidir leis an úsáideoir a chuid oibre a shábháil ar an ríomhaire ar a bhfuil sé ag obair ach cliceáil ar an deilbhín 'sábháil'. Ní bheidh sé in ann an obair seo a athlódáil ná a fheiceáil ar ríomhaire ar bith eile.

Thig leis an úsáideoir treoracha céim-ar-chéim a fheiceáil faoi úsáid an Chruthaitheora Irise ach cliceáil ar an aghaidh chairdiúil.

Eolas do thuismitheoirí agus do mhúinteoirí

Lonnaíocht

Díríonn an cás-staidéar seo ar thithíocht agus ar lonnaíocht sa Bhreatain Bheag.

Sna gearrthóga físe agus fuaime seo, pléann daoine óga na háiteanna éagsúla a bhfuil siad ina gcónaí - sráidbhaile cois farraige, eastát tithíochta agus eicea-phobal san áireamh. Míníonn siad stair na lonnaíochtaí seo agus an t-athrú a tháinig orthu i rith na mblianta.

Amharc ar na físeáin le cuairt a thabhairt ar an tír ina bhfuil trian den phobal ina bhfánaithe a dhéanann cónaí i bpubaill, agus le foghlaim faoi chathair mar a mbíonn daoine ina gcónaí i dtithe spéire atá chomh mór sin go bhfuil siopaí agus scoileanna dá gcuid féin iontu.

Spreagann an cás-staidéar seo páistí le machnamh a dhéanamh ar:

•Éagsúlacht na lonnaíochtaí sa Bhreatain Bheag

•An fath a n-athraítear bailte de réir ama

•Slite beatha atá i mbaol

•An sórt lonnaíochta a bhfuil siad féin ina gcónaí inti

•Na cineálacha éagsúla lonnaíochta ar fud an domhain

Eolas do thuismitheoirí agus do mhúintreoirí

Turasóireacht

Díríonn an cás-staidéar seo ar Mallorca, oileán atá sa Mheánmhuir.

Sna gearrthóga físe agus fuaime seo, tugtar léargas ar shaol Mallorca agus meabhraítear ar an tionchar atá ag an ollturasóireacht ar an oileán.

Baineann físeáin eile le saoire ghníomhaíochta, saoire thraidisiúnta cois trá agus na himeachtaí speisialta a mheallann daoine go Mallorca.

Amharc ar na físeáin le foghlaim faoi na gníomhaíochta eachtrúla is maith le daoine a dhéanamh agus iad ar saoire agus le foghlaim faoi ócáidí a tharraingíonn 70 milliún duine chucu!

Gríosaíonn an cás-staidéar seo na páistí lena machnamh a dhéanamh ar na pointí seo a leanas:

•An tionchar atá ag an turasóireacht ar shaol Mallorca

•Na buntáistí agus míbhuntáistí a bhaineann leis an turasóireacht

•Na rudaí éagsúla a mheallann turasóirí chuig ceantar ar leith

•Áiteanna atá i mbaol mar gheall ar an turasóireacht

•Na cineálacha áite a dtéann siad féin ar saoire

•Saintréithe a gceantair féin