Gaeilgear an BBC

hide -

camógaíocht camogie
bunaigh to found
gluaiseacht movement
díograis fervour, zeal
cuibhiúil modest
mómhar demure
comóradh anniversary
déistin disgust
daingnigh to stabilise /to strengthen

baile : ailt : Spórt : Camógaíocht

Camógaíocht

Tá an chamógaíocht ar cheann de na spóirt is mó do mhná in Éirinn. Leagan na mban den iomáint atá inti. Creidtear go bhfuil an iomáint seo á himirt le breis agus dhá chéad bliain.

Is í an chamógaíocht an cluiche páirce ban is gaiste ar an domhan agus tá lucht féachana i bhfad níos fairsinge aici anois mar gheall ar an teilifís.

Bunaíodh Cumann Camógaíochta na nGael le linn aimsire ina raibh cuid mhór díograise cultúrtha.  Agdeireadh an naoú haois déag, bhí gluaiseacht mhór athbheochána sa tsiúl a bhí ag iarraidh féiniúlacht Ghaelach a chothú agus a chur chun cinn in Éirinn.  Tháinig an Cumann Lúthchleas Gael ar an tsaol i 1884 agus caomhnú na gcluichí Gaelacha mar aidhm aige.  Ba leis an nós sin a bunaíodh Cumann Camógaíochta na nGael i 1904.  Imríodh an chéad chluiche faoin Chumann úr ag aonach Chonradh na Gaeilge i gContae na Mí.

Bhí bunú an Chumainn ag tús an fhíchiú haois ina athrú mór.  Ba thréimhse é sin nuair nach raibh na cearta nó an saoirse chéanna ag mná is a bhí ag fir, agus bhí ról teoranta ag mná i gcúrsaí spóirt go ginearálta.  Thug Cumann Camógaíochta na nGael deis do mhná na hÉireann clubanna a bhunú agus a bhainistiú.  Bhí mná in ann rólanna tábhachtacha i riarachán an Chumainn a bheith acu ar nós na bhfear sa CLG. 

Bhíodh culaith cuibhiúil agus mómhar ar bhaill na foirne camógaíochta ar dtús – bhíodh siad gléasta i dtuíneach fada le crios – rud a chuirfeadh déistin ar imreoir anois!  D’athraigh an éide imeartha thar na blianta, ó scíortaí móra troma go piliríní le riteoga dubha, go saoirse na scíortaí gairid a chaitear inniu.

Cé nach raibh an chamógaíocht nó an cumann mar bhall de Chumann Lúthchleas Gael, bhí baint aici i gcónaí le spórt na bhfear. Is minic a dhéantar imeachtaí á reáchtáil le chéile agus áiseanna á roinnt sna clubanna áitiúla. Anois tá Cumann Lúthchleas Gael agus Cumann Camógaíochta na nGael le teacht le chéile go hoifigiúil agus tá scéim ar siúl faoi láthair:

Sa bhliain 2004 bhí comóradh ann ar fud na tíre le cothrom céad bliain ó bhunú an Chumann Camógaíochta a cheiliúradh, agus thug an comóradh sin neart agus fuinneamh úr don chamógaíocht, spórt a bhí in ísle brí le roinnt blianta roimhe sin i gcomparáid leis an ‘spórt úr’, peil na mban.  Bhí níos mó suime ag mná óga i bpeil na mban agus tréigeadh an chamógaíocht i gcuid mhór áiteanna taobh amuigh de dhúnfoirt sheanbhunaithe an spóirt: Gaillimh, Loch Garman, Corcaigh, Doire, Cill Chainnigh agus an Dún. 

Difríochtaí idir an Chamógaíocht agus an Iománaíocht:

- Caitear sciortaí nó ‘skorts’ sa chamógaíocht, agus caitear bristi gairide san iomáint.  Caitheann foireann camógaíochta go léir na geansaithe chéanna, ach san iomáint ní mór don chúl báire geansaí éagsúil a chaitheamh.
- Tugtar puc saor sa dá spórt nuair a chuirtear an sliotar thar an líne deiridh ag cosainteoir.  Sa chamógaíocht, tógann an fhoireann eile an puc saor ó 45 méadar ón líne deiridh (‘45’), agus san iomáint tógtar ó 65 méadar ón líne deiridh é - ‘65’.
- Is féidir pointe nó cúl a scóráil le pas láimhe sa chamógaíocht, ach níl cead amhlaidh a dhéanamh san iomáint. 
- Bíonn níos mó teagmháil coirp san iomáint ná mar atá sa chamógaíocht – meastar gur spórt níos gairbhe í an iomáint ná an chamógaíocht.
- Imrítear an chamógaíocht le sliotar ar mhéid agus ar mheáchan níos lú ná an sliotar lena n-imrítear iománaíocht.


Amharc ar shuíomhanna eile an BBC sa rannóg seo:
An Domhnach Mór
Cluichí Gaelacha ar BBC Spórt

NIS - íomhá Le tacaíocht ón Chiste Craoltóireachta Gaeilge

BBC © 2014 Níl an BBC freagrach as ábhar atá ar shuíomhanna seachtracha idirlín.

Is fearr amharc ar an leathanach seo le brabhsálaí gréasáin atá suas chun dáta agus atá cumasaithe do stílbhileoga cascáideacha (CSS). Cé go mbeidh tú in ann ábhar iomlán an leathanaigh seo a fheiceáil sa bhrabhsálaí atá agat faoi láthair, ní bheidh cáilíocht na rudaí a fheicfidh tú chomh maith agus a thiocfadh leo a bheith. Iarrtar ort smaoineamh ar bhogearra do bhrabhsálaí a uasghrádú nó ar stílbhileoga cascáideacha (CSS) a chumasú más féidir.