http://www.bbcgreek.com

Ανασκόπηση 2003: Ιράκ

Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε το 2003 ως τη χρονιά ορόσημο στη διάρκεια της οποίας συντελείται μια ουσιαστική, μια ριζική στροφή στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.

Οι τάσεις αυτής της μεταβολής των διεθνών ισορροπιών από πλευράς Ουάσιγκτον άρχισαν να διαφαίνονται μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.

Αλλαγή στρατηγικής στις ΗΠΑ

Πλείστες είναι η θεωρήσεις εκείνου του τρομακτικού γεγονότος.

Αυτό που δεν αμφισβητεί όμως καμία τους είναι ότι τα δυο τρομοκρατικά χτυπήματα σε Νέα Υόρκη και Ουάσιγκτον, οδηγούν σε μια εκ βαθέων αλλαγή του στρατηγικού δόγματος που καθορίζει τις σχέσεις των ΗΠΑ με τον υπόλοιπο κόσμο, από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά.

Το αμυντικό δόγμα της ανάσχεσης το οποίο ακολούθησαν ευλαβικά όλες οι αμερικανικές κυβερνήσεις, ανεξαρτήτως κομματικής ή ιδεολογικής προέλευσης, αντικαθίσταται μετά την 11η Σεπτεμβρίου με το δόγμα των προληπτικών πολέμων.

Δεν πρόκειται για κάτι νέο. Ο προληπτικός πόλεμος είναι το κομβικό σημείο θεώρησης των διεθνών σχέσεων μιας μικρής ομάδος διανοουμένων, των αποκαλούμενων νεο-συντηρητικών που με την κυβέρνηση Τζορτζ Μπους του νεώτερου έχουν βρει άπλετο πεδίο δράσης στο αμερικανικό Πεντάγωνο.

Το δόγμα του προληπτικού πολέμου, εφαρμόζεται, για πρώτη φορά στο Ιράκ.

Με την έλευση του 2003, είναι πλέον ζήτημα ημερών η επίθεση εναντίον της χώρας με τα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου μετά την Σαουδική Αραβία.

Στο ετήσιο διάγγελμα προς το αμερικανό έθνος, ο Τζορτζ Μπους δίνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα λέγοντας «Χρόνο με το χρόνο ο Σαντάμ Χουσεΐν έχει μεθοδικά αναπτύξει ένα τεράστιο οπλοστάσιο με όπλα μαζικής καταστροφής. Η μόνη εξήγηση γι αυτό είναι ότι προτίθεται να επιτεθεί σε άλλες χώρες.»

Η επιδίωξη της κυβέρνησης Μπους είναι να προετοιμάσει την αμερικανική κοινή γνώμη για την επίθεση κατά του Ιράκ, προτάσσοντας τον κίνδυνο που εκπροσωπούσε το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν διεθνώς.

Πίσω από την ρητορεία, υπάρχει ένας νέος ιδεολογικός προσανατολισμός.

Οι νεο-συντηρικοί του Πενταγώνου και του Λευκού Οίκου βλέπουν τον πόλεμο στο Ιράκ ως απαρχή μιας μακροχρόνιας διαδικασίας εκδημοκρατισμού της Μέσης Ανατολής, περιοχής με τεράστια βαρύτητα στα αμερικανικά γαιοστρατηγικά συμφέροντα.

Ο Βρετανός σύμμαχος

Πιστός σύμμαχος του Τζορτζ Μπους σε αυτή τη σύγχρονη σταυροφορία, όπως την αποκαλεί η πλειοψηφία των μουσουλμάνων, είναι ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ.

Η τεκμηρίωση αυτού του πολέμου αποδεικνύεται ιδιαίτερα δυσχερής, ειδικά για τον Τόνι Μπλέρ, που, παρά την σφοδρή αντιπολίτευση στην πολιτική του, κυρίως από το ίδιο του το κόμμα, δεν παρεκκλίνει ούτε στιγμή από την πορεία σύμπλευσης με την Ουάσιγκτον.

«Κανείς δεν μπορεί να μας κατηγορήσει για επιθετικότητα όταν εδώ και 12 χρόνια έχουμε εξαντλήσει κάθε προσπάθεια να πείσουμε τον Σαντάμ Χουσεΐν να καταστρέψει τα όπλα μαζικής καταστροφής» έλεγε ο Τόνι Μπλερ στις αρχές του χρόνου.

Το αντιπολεμικό μέτωπο

Στην ειλημμένη, πλέον, απόφαση ΗΠΑ - Βρετανίας να επιτεθούν στο Ιράκ αντιτάχθηκαν έως εσχάτων η Γαλλία, η Γερμανία και η Ρωσία, οι τρεις μεγάλες δυνάμεις-μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας.

«Είναι σαφής η θέση της Γαλλίας... Θέλουμε την καταστροφή των όπλων μαζικής καταστροφής. Δεν είμαστε άνευ-όρων ειρηνιστές. Αλλά πιστεύουμε ότι αυτός ο πόλεμος θα έχει ολέθριες επιπτώσεις και γι αυτό θα πρέπει να είναι η έσχάτη λύση... Δεν έχουμε ακόμα εξαντλήσει όλα τα διπλωματικά μέσα», δήλωνε στις αρχές του έτους ο πρωθυπουργός της Γαλλίας.

Η προαναγγελία του πολέμου, ξεσήκωσε θύελλα διαμαρτυριών σε όλο τον κόσμο.

Από το Λονδίνο έως το Κάιρο και από τη Νέα Υόρκη ως τη Τζακάρτα, εκατομμύρια άνθρωποι ξεχύθηκαν στις 15 Φεβρουαρίου, στους δρόμους, με κοινό σύνθημα «Όχι στον Πόλεμο».

Δύο εκατομμύρια διαδηλωτές στο Λονδίνο, άλλοι τόσοι στη Ρώμη, τη Μαδρίτη, τη Νέα Υόρκη, το μουσουλμανικό κόσμο.

Ήταν η πρώτη φορά μετά το Βιετνάμ, που μια πολεμική επιχείρηση προκάλεσε τέτοια μαζική κινητοποίηση.

«Σοκ και δέος»

Αλλά η απόφαση είχε ληφθεί. Στις 20 Μαρτίου, ο Τζορτζ Μπους κηρύσσει την έναρξη του πολέμου.

ΗΠΑ και Βρετανία υποστηριζόμενες από τη λεγόμενη «Συμμαχία των Προθύμων» - την Ισπανία, την Ιταλία, την Αυστραλία, την Πολωνία και ορισμένες μικρές χώρες, εξαπολύουν επίθεση εναντίον ενός καθημαγμένου από τον αυταρχισμό και την μεγαλομανία ενός δικτάτορα καθώς και το από το δωδεκάχρονο εμπάργκο.

Δρομολογείται, πλέον, η επιχείρηση «Σοκ και Δέος».

Παρά τις Κασσάνδρες ένθεν κακείθεν του Ατλαντικού που προμήνυαν έναν πόλεμο μακράς διάρκειας, η εκστρατεία εναντίον του Ιράκ αποδεικνύεται σύντομη και απολύτου ακριβείας.

Η πολυδιαφημισμένη πολεμική μηχανή του Σαντάμ Χουσεΐν αποδεικνύεται μύθος.

Μέσα σε ημέρες, οι Αμερικανοί προελαύνουν στη Βαγδάτη, ανατρέπουν το καθεστώς και αποκαθηλώνουν τα σύμβολά του.

Παράλληλα, όμως, η διεθνής κοινότητα βλέπει με φρίκη την φρικτή λεηλασία των πολιτιστικών θησαυρών του Ιράκ.

Αιματηρή ειρήνη

Αν ο πόλεμος, για τους Αμερικανούς ήταν σύντομος και αναίμακτος, η επιβολή της ειρήνης αποδεικνύεται δύσκολη και αιματηρή. Με τη λήξη των επιχειρήσεων το Μάιο δρομολογείται μια διαδικασία πλήρους αποδιοργάνωσης του κράτους και των κοινωνικών δομών του.

Η πρώτη απόπειρα της Ουάσιγκτον να ξεκινήσει την πολυ-διαφημισμένη διαδικασία ανοικοδόμησης αποτυγχάνει.

Ανακαλείται άρον-άρον ο πρώτος διοικητής, στρατηγός εν αποστρατεία Τζέι Γκάρνερ, που τον αντικαθιστά ο Πολ Μπρέμερ, διπλωμάτης καριέρας, και ένας από τους ελάχιστους γεφυροποιούς μεταξύ του παραδοσιακού Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του νεο-συντηρητικού Πενταγώνου.

Στο μεταξύ, κάθε μέρα που περνά η χώρα βυθίζεται όλο και περισσότερο στο χάος και την αναρχία.

Λεηλασίες, φόνοι, βιασμοί χαρακτηρίζουν τη μετα-πολεμική πραγματικότητα για τους Ιρακινούς.

Παράλληλα ξεκινά η εκστρατεία αποκαθήλωσης του κόμματος Μπάαθ με την εκδίωξη εκατοντάδων χιλιάδων μελών του και δημοσίων υπαλλήλων.

Λαθεμένη, όπως αποδεικνύεται, κίνηση που οδηγεί σε παράλυση τον κρατικό μηχανισμό που καλώς ή κακώς στελεχώνεται από μέλη του κυβερνώντος κόμματος Μπάαθ.

Ο κακός χειρισμός της ειρήνης οδηγεί στην ενίσχυση όλων των στοιχείων της ιρακινής κοινωνίας που αντιπολιτεύονται το στρατό κατοχής.

Καθημερινά οι Αμερικανοί και οι σύμμαχοί τους γίνονται στόχοι δεκάδων ένοπλων επιθέσεων.

Η Ουάσιγκτον εξορκίζει και πάλι την αλ Κάιντα και τους Σανταμικούς συνεργάτες της ως υπεύθυνους της κρίσης.

Μια πρώτη ανάσα για τους Αμερικανούς έρχεται τον Αύγουστο με εντοπισμό των δυο γιων του Σαντάμ, Ουντάι και Κιουσάι στη Μοσούλη.

Οι διαβόητοι διάδοχοι του δικτάτορα πέφτουν νεκροί από τα αμερικανικά πυρά και η φωτογραφία των πτωμάτων τους κάνει το γύρο του κόσμου.

Παρά τη νότα αισιοδοξίας, η αμερικανική ηγεσία συνειδητοποιεί την κρισιμότητα της κατάστασης στο Ιράκ.

Ως και μέλη του Ιρακινού Κυβερνητικού Συμβουλίου αρχίζουν και μιλούν για σύντομη μεταβίβαση της εξουσίας.

Ο Αχμέντ Τσαλάμπι, μέλος του Ιρακινού Κυβερνητικού Συμβουλίου, γνωστός για τους στενούς δεσμούς του με τη ηγεσία του Πενταγώνου, σχολίαζε στις αρχές Οκτωβρίου: «Από την στιγμή που θα έχουμε το συνταγμά μας, θα πρέπει να πάμε σε εκλογές που θα είναι και το τέλος της μεταβατικής περιόδου»

Ωστόσο, οι εσωτερικές έριδες των διαφόρων φατριών που συμμετέχουν στο προσωρινό διοικητικό όργανο και η συνεχιζόμενη έλλειψη ασφαλείας, κάνουν την παρουσία των Αμερικανών επιτακτική.

Βομβιστικές επιθέσεις

Η επίθεση στα γραφεία των ΗΕ στη Βαγδάτη απέδειξε ότι μια μεγάλη μερίδα των Ιρακινών αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα στο Ιράκ πολύ διαφορετικά από τον Πολ Μπρέμερ.

Ο θάνατος του Σέρτζιο Βιέρα ντε Μέλο, ειδικού εκπροσώπου των Ηνωμένων Εθνών και 22 άλλων εργαζομένων του Οργανισμού από την επίθεση αυτοκτονίας καθώς επίσης και η μετέπειτα πολύνεκρη επίθεση εναντίον της αποστολής του Ερυθρού Σταυρού, αποδεικνύουν πως, όσον αφορά στην ασφάλεια, η κατάσταση στο μετα-πολεμικό Ιράκ επιδεινώνεται καθημερινά.

Η απόφαση του ΟΗΕ αλλά και του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού να αποσύρουν το προσωπικό τους, είναι ένα ακόμη πλήγμα για τις ΗΠΑ που ιδανικά θα ήθελαν να δουν μεγαλύτερη διεθνή συμβολή στο έργο της αστυνόμευσης του Ιράκ.

Στους έξη μήνες που μεσολαβούν από το τέλος του πολέμου, οι απώλειες των Αμερικανών, σε περίοδο ειρήνης, είναι πολλαπλάσιες από εκείνες στη διάρκεια του πολέμου.

Στόχος των δυνάμεων που αντιμάχονται τις δυνάμεις κατοχής δεν είναι μόνο οι Αμερικανοί αλλά και οι σύμμαχοί τους.

Η επίθεση εναντίον της ιταλικής αποστολής στη Νασιρίγια και ο θάνατος δεκάδων στρατιωτών, καθώς και τα συντονισμένα κτυπήματα εναντίον της ισπανικής αποστολής και δύο ιαπώνων διπλωματών κάνουν εμφανές ότι ο δρόμος της ειρήνης για το Ιράκ είναι μακρύς και δύσβατος.

Η σύλληψη του Σαντάμ Χουσεΐν

Η σύλληψη του Σαντάμ Χουσεΐν είναι ο χριστουγεννιάτικος μποναμάς για τον Τζορτζ Μπους, που έως τις αρχές Δεκεμβρίου βλέπει το Ιράκ να μετατρέπεται σε μπούμερανγκ για τη δημοτικότητα του.

Ο Σαντάμ Χουσεΐν συλλαμβάνεται σε αγροικία κοντά στην Τικρίτ.

Άγνωστο είναι ακόμη ποιος τον κατέδωσε και ποια θα είναι η τύχη του.

Η εξέλιξη αυτή είναι μια προσωρινή ανάσα για την κυβέρνηση Μπους.

Προσωρινή, επειδή οι βομβιστικές ενέργειες που ακολουθούν διαψεύδουν τις αρχικές ελπίδες εκτόνωσης της κατάστασης.

Οι ρεαλιστές, μέσα στην αμερικανική κυβέρνηση θεωρούν την σύλληψη του έκπτωτου προέδρου ως ένα αισιόδοξο ιντερλούδιο στη βαθιά κρίση που διέρχεται το Ιράκ.