BBC Greek
BBC BBC News BBC Sport BBC World Service BBC Weather A-Z index
Διεθνή
Ελλάδα-Κύπρος
Τύπος
Οικονομία
Πολιτισμός
Αθλητικά
Αφιερώματα
Ενυπόγραφα
Ακούστε
Ειδήσεις
Πληροφορίες
Ποιοι Είμαστε
Επικοινωνία
Βοήθεια
Ραδιόφωνο
About BBC Greek
LANGUAGES
Spanish
russian
Arabic
Chinese
Πέμπτη 11 Σεπτεμβρίου 2003 - 19:42 ('Ωρα Λονδίνου)
Χιλή: 30 χρόνια από το πραξικόπημα
 
Ο σημερινός πρόεδρος της Χιλής, Ρικάρντο Λάγος, τιμά τη μνήμη του Σαλβαδόρ Αλιέντε μπροστά από το προεδρικό μέγαρο
Ο σημερινός πρόεδρος της Χιλής, Ρικάρντο Λάγος, τιμά τη μνήμη του Σαλβαδόρ Αλιέντε μπροστά από το προεδρικό μέγαρο

Την Πέμπτη συμπληρώθηκαν ακριβώς 30 χρόνια από το πραξικόπημα του Αουγούστο Πινοτσέτ στη Χιλή, καθώς η 11η Σεπτεμβρίου του 1973 ήταν η ημέρα που η εισβολή των τανκ στο προεδρικό μέγαρο «Λα Μονέδα» διέκοψε το «σοσιαλιστικό πείραμα» του προέδρου Σαλβαδόρ Αλιέντε και ο ίδιος έπεσε επί των επάλξεων.

Το πραξικόπημα στη Χιλή εγκαινιάζει μια περίοδο κρατικής τρομοκρατίας στην Λατινική Αμερική η οποία διαρκεί περίπου μια δεκαετία.

Στη διαβοητη Επιχείρηση Κόνδωρ που εχει τις ευλογίες της CIA συμμετέχουν οι μυστικές υπηρεσίες έξι λατινοαμερικανικών χωρών.

Στα πλαίσιά της δολοφονούνται το 1974 στο Μπουένος 'Αιρες ο στρατηγός Ούγο Πράτ, συνεργάτης και φίλος του Αλιέντε, το 1976 στην Ουάσινκτον ο Ορλάντο Λετελιέρ , στέλεχος της κυβέρνησης του Αλιέντε και λυσσαλέος πολέμιος της χουντας του Πινοτσέτ καθώς και δεκάδες χιλιάδες απλοί πολίτες.

Το τελευταίο μήνυμα

Στο τελευταίο του μήνυμα προς το λαό της Χιλής από το προεδρικό μέγαρο, στις 11 Σεπτεμβρίου 1973, ο εκλεγμένος μαρξιστής πρόεδρος Σαλβαδόρ Αλιέντε, λίγο πριν πέσει νεκρός, παίρνοντας ο ίδιος τη ζωή του -σύμφωνα με την επικρατέστερη θεωρία-, διαβεβαίωνε τους συντρόφους του ότι θα άνοιγαν και πάλι σύντομα διάπλατες οι λεωφόροι για να περάσουν οι ελεύθεροι άνθρωποι στην πορεία τους για μια καλύτερη κοινωνία.

Λίγο μετά, οι στρατιώτες του Αουγούστο Πινοτσέτ ανακάλυπταν το πτώμα του μέσα στο μέγαρο.

Το πραξικόπημα πέτυχε και ο στρατηγός Πινοτσέτ ανέβηκε στην εξουσία όπου παρέμεινε επί 17 χρόνια.


'Ενα λουλούδι στη μνήμη των νεκρών και των εξαφανισθέντων
Πάνω από τρεις χιλιάδες άνθρωποι δολοφονήθηκαν διαπιστωμένα ή είναι ακόμη αγνοούμενοι, περίπου 100 χιλιάδες πιστεύεται ότι υπέστησαν βασανιστήρια και 500 χιλιάδες ήταν οι πολιτικοί κρατούμενοι και οι εξορισθέντες.

Ασυλία

Ο Πινοτσέτ παρέδωσε τελικά την εξουσία το 1990, έχοντας χάσει δυο χρόνια νωρίτερα δημοψήφισμα για την παράταση της θητείας του.

Το 1998 συνελήφθη στο Λονδίνο έπειτα από ένταλμα Ισπανού δικαστή, στον οποίο είχαν προσφύγει συγγενείς των θυμάτων.

Τέθηκε υπό κατ' οίκον περιορισμό για περισσότερο από ένα χρόνο και όταν επέστρεψε στη Χιλή αποφασίστηκε να περάσει από δίκη.

Μια δίκη που δεν έγινε ποτέ για λόγους υγείας του κατηγορουμένου.


O Στρατηγός Αουγούστο Πινοτσέτ (αριστερά) και ο πρόεδρος της Χιλής Σαλβαδόρ Αλιέντε
Ο Πινοτσέτ ζει απομονωμένος σε ένα θέρετρο στην επαρχία Λος Μπόλδος και δήλωσε ότι δε θα συμμετάσχει στις εκδηλώσεις που οργανώνουν οπαδοί του για την επέτειο.

'Ενα διαφορετικό ξύπνημα

Ο Πάμπλο Αγίρε, της λατινοαμερικανικής υπηρεσίας του BBC, βρισκόταν εκείνη την ημέρα στο Βαλπαραϊσο, προπύργιο των οπαδών του Αλιέντε, και μιλά για εκείνη την ημέρα.

«Κάθε πρωί με ξυπνούσε το ραδιόφωνο-ξυπνητήρι που είχα.

Εκείνο το πρωινό, το ραδιόφωνο άνοιξε, αλλά δεν ακουγόταν τίποτε και παραξενεύτηκα. Κανένας σταθμός δεν έπαιζε. Όταν ετοιμάστηκα και βγήκα έξω είδα, πρώτη φορά, στρατιωτικές περιπόλους στους δρόμους.

Αργότερα, κάποιοι σταθμοί άρχισαν να εκπέμπουν. Ήταν του στρατού και μετέδιδαν ότι είχε πέσει η κυβέρνηση.


Μέχρι τότε πιστεύαμε ότι η δημοκρατία ήταν ισχυρή και ότι δεν υπήρχαν πραξικοπηματίες στις ένοπλες δυνάμεις, παρόλο που στην κοινωνία επικρατούσε μεγάλη πόλωση
Πάμπλο Αγίρε, Λατινοαμερικανική Υπηρεσία BBC
Στην πραγματικότητα, δεν είχε πέσει ακόμη, αλλά οι ένοπλες δυνάμεις ήλεγχαν ήδη τις συχνότητες. Ένιωσα λύπη και έκπληξη μαζί.

Μέχρι τότε πιστεύαμε ότι η δημοκρατία ήταν ισχυρή και ότι δεν υπήρχαν πραξικοπηματίες στις ένοπλες δυνάμεις, παρόλο που στην κοινωνία επικρατούσε μεγάλη πόλωση», λέει ο Πάμπλο Αγίρε.

Η συλλογική μνήμη για τον Αλιέντε

Η Καρολίνα Ρομπίνο, επίσης της Λατινοαμερικανικής Υπηρεσίας του BBC, είναι από τη Χιλή αλλά ζούσε στη Βενεζουέλα όταν εκδηλώθηκε το πραξικόπημα.


H Λατινική Αμερική δεν έχει ξεχάσει τον Αλιέντε
Γύρισε στην πατρίδα της το 1980, γνώρισε και αυτή από κοντά το καθεστώς Πινοτσέτ, καθώς και τα χρόνια της δημοκρατίας που το ακολούθησαν. Μας λέει πώς βλέπουν το Σαλβαδόρ Αλιέντε οι Χιλιανοί, 30 χρόνια μετά το θάνατό του:

«Eπ' ευκαιρία της επετείου γίνεται αποκατάσταση του ονόματός του. Παλαιότερα, και κυρίως στα χρόνια της δικτατορίας, εθεωρείτο αποτυχημένος, ήταν ο πρόεδρος που εκδιώχθηκε και γι' αυτό αυτοκτόνησε, κάτι που είχε ερμηνευτεί ως δειλία.

Αυτή ήταν τουλάχιστον η εικόνα που προσπαθούσαν να περάσουν στον κόσμο. Οι αριστεροί, που τον υποστήριζαν, δεν είχαν βεβαίως αυτή την εικόνα, καθώς ήταν ο πρώτος σοσιαλιστής πρόεδρος στη Λατινική Αμερική, ήταν εκλεγμένος, είχε κύρος, μιλούσε καλά.

Τώρα λοιπόν, ο Αλιέντε παρουσιάζεται με την εικόνα του μεγάλου ηγέτη, που ανατράπηκε σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή στην ιστορία της Χιλής»

Η εμπειρία από την Ελλάδα

Η Καρολίνα Ρομπίνο αναφέρει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς βλέπουν το Σαλβαδόρ Αλιέντε εντός και εκτός Χιλής, με αφορμή ένα περιστατικό που συνέβη κατά την πρόσφατη επίσκεψη της κόρης του, Ισαβέλ, προέδρου της Βουλής σήμερα, στην Ελλάδα.

Η Αλιέντε ήταν επικεφαλής κοινοβουλευτικής ομάδος, στην οποία συμμετείχε και ένας δεξιός βουλευτής. Όταν η ομάδα επισκέφθηκε τα γραφεία της Νέας Δημοκρατίας, η κόρη του Χιλιανού ηγέτη είπε στο συνάδελφό της ότι εκεί επιτέλους δε θα άκουγε ύμνους για τον πατέρα της.

Προς έκπληξίν της όμως, την υποδέχθηκαν με ιδιαίτερη θέρμη και δήλωναν περήφανοι που τη γνώριζαν. Όταν η αποστολή επέστρεψε στο Σαντιάγο, ο δεξιός βουλευτής είπε στους συναδέλφους του ότι ο Αλιέντε είναι ένας θρύλος εκτός Χιλής, πιο γνωστός από το σημερινό πρόεδρο, Ρικάρδο Λάγος.

Δυο ιστορίες

Κατά την Καρολίνα Ρομπίνο, η Χιλή εξακολουθεί να είναι διχασμένη.

«Το πώς βλέπει κάποιος τα πράγματα εξαρτάται από το πολιτικό και κοινωνικό του υπόβαθρο. Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει ένας Αλιέντε, όπως δεν υπάρχει και ένας Πινοτσέτ. Για παράδειγμα, όταν ο Πινοτσέτ άφησε την εξουσία, έπειτα από 17 χρόνια, το 40 τοις εκατό και πλέον του πληθυσμού τον υποστήριζε.


Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει ένας Αλιέντε, όπως δεν υπάρχει και ένας Πινοτσέτ
Καρολίνα Ρομπίνο, Λατινοαμερικανική Υπηρεσία BBC
Για τους νέους που γεννήθηκαν μετά το πραξικόπημα, οι στιγμές εκείνες είναι ένα μακρινό κεφάλαιο και θέλουν να κοιτούν στο μέλλον. Δεν είναι όμως εύκολο αυτό για όσους έζησαν τα γεγονότα, για όσους έχασαν συγγενείς ή βασανίστηκαν.

Υπάρχουν δύο ιστορίες αυτής της περιόδου για τη Χιλή. Η ιστορία που λέει ότι ο Αλιέντε οδηγούσε τη χώρα προς την καταστροφή και έπρεπε να ανατραπεί και εκείνη που λέει ότι ο Αλιέντε ήταν ένας πρόεδρος παγιδευμένος, που δεν μπορούσε να κάνει όσα ήθελε γιατί δεν τον άφηναν.

Ίσως στο μέλλον, όταν θα έχουν πεθάνει όσοι έζησαν εκείνη την περίοδο, μπορέσει να γραφτεί μια πιο αντικειμενική ιστορία. Ακόμη όμως, δεν υπάρχει και γι' αυτό οι πληγές δεν μπορούν να κλείσουν», καταλήγει.
 

 bbc greek
 greek@bbc.co.uk
Copyright BBC  ^^ Αρχή σελίδας
 
BBC Ειδήσεις σε 43 γλώσσες >
  Διεθνή  |  Ελλάδα-Κύπρος  |  Τύπος  |  Οικονομία  |  Πολιτισμός
Αθλητικά  |  Αφιερώματα  |  Ενυπόγραφα  | 

Προστασία Προσωπικών Δεδομένων