 |
|
|
Πέμπτη 14 Νοεμβρίου 2002 - 17:21 ('Ωρα Λονδίνου)
Η συνέντευξη Χάνεϊ
| 
Η επίλυση του Κυπριακού πριν από την Κοπεγχάγη είναι ρεαλιστικό σενάριο λέει ο Βρετανός διαμεσολαβητής |
Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης που παραχώρησε, ο Βρετανός διαμεσολαβητής για το Κυπριακό, λόρδος Ντέιβιντ Χάνει στην Ελληνική και Τουρκική Υπηρεσία του BBC.
O λόρδος Χάνεϊ απάντησε σε ερωτήσεις του Άρη Χατζηστεφάνου και του Φαρούκ Τσαλισκάν.
Αυστηρό χρονοδιάγραμμα
Α. Χ: Οι πιέσεις για την λήψη απόφασης πριν από τη Κοπεγχάγη θα μπορούσαν να εκληφθούν ως αλλαγή στάσης της ΕΕ που υποστήριζε ότι η επίλυση του πολιτικού ζητήματος δεν είναι προϋπόθεση για την ένταξη της Κύπρου;
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν άλλαξε τη θέση που είχε διατυπώσει στο Ελσίνκι. Η επίλυση δεν είναι προϋπόθεση για την ένταξη της Κύπρου. Η ΕΕ βέβαια προτιμούσε την ένταξη ενός επανενωμένου νησιού και όριζε πως κάθε απόφαση θα ληφθεί –και αυτό θα γίνει στην Κοπεγχάγη- υπό το φως των περιστάσεων την στιγμή εκείνη. Δεν είμαστε ακόμη στις 12 Δεκεμβρίου, είμαστε στις 14 Νοεμβρίου και ένας από τους παράγοντες που θα καθορίσουν τις περιστάσεις θα είναι και το αν έχει επιτευχθεί συμφωνία.
Το Ελσίνκι θέτει τους κανόνες στην ΕΕ. Η Βρετανία κι όλες οι άλλες χώρες θα ακολουθήσουν αυτή τη γραμμή. Το Ελσίνκι δεν λέει ότι οι διαπραγματεύσεις του ΟΗΕ δεν είναι σημαντικές. Τις θεωρεί σημαντικές και αναμένει αποτελέσματα πριν από τη Κοπεγχάγη. Αυτό άλλωστε είπε και το ευρωπαϊκό συμβούλιο στις Βρυξέλλες πριν από δυο εβδομάδες.
Φ.Τ: Θεωρείτε ότι είναι ρεαλιστικό να αναμένουμε λύση του Κυπριακού μέχρι το τέλος του χρόνου;
Ναι είναι ρεαλιστικό σενάριο. Οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται εδώ και περίπου 35 χρόνια. Ο τελευταίος γύρος διαπραγματεύσεων πραγματοποιείται εδώ και 11 μήνες. Αυτά που αναφέρονται στο σχέδιο του ΟΗΕ δεν είναι καινοτομίες αλλά θέματα που έχουν συζητηθεί με μεγάλη λεπτομέρεια για μήνες και χρόνια. Ο κ Κόφι Ανάν προσπάθησε να συγκεντρώσει όλα τα στοιχεία και να γεφυρώσει το κενό μεταξύ των δυο πλευρών. Τώρα οι δυο πλευρές, ο κ Ντεκτάς κι ο κ. Κληρίδης καλούνται να εξετάσουν αυτές τις προτάσεις. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ ζήτησε μια πρώτη αντίδραση αλλά όχι μια τελική απάντηση. Δεν αναμένει ένα ναι ή ένα όχι. Οι αποφάσεις θα ληφθούν λίγο αργότερα αλλά η πρώτη αντίδραση επείγει.
Φ.Τ: Ακόμη και αν οι δυο πλευρές συμφωνήσουν ίσως υποστηρίξουν ότι τα χρονικά περιθώρια είναι πολύ περιορισμένα για τη διευθέτηση ορισμένων ζητημάτων. Τι θα συμβεί τότε;
Δε νομίζω ότι αυτή είναι μια σώφρον σκέψη, γιατί δεν ξέρουν αν θα έχουν ακόμη την ευκαιρία μετά την Κοπεγχάγη. Είναι σημαντικό και οι δυο πλευρές να συνεργαστούν με τον κ Ανάν για την εξεύρεση λύσης. Όλα αυτά τα ζητήματα έχουν θεσμική σημασία όπως είπε και ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών και δεν είναι θέμα προσωπικοτήτων. Το χρονοδιάγραμμα είναι πολύ στενό και το καταλαβαίνω, αλλά πρέπει να χρησιμοποιηθεί με σύνεση χωρίς να εικάζουμε τη θα συμβεί στη συνέχεια.
Ευρωπαϊκό κεκτημένο και Ευρωστρατός
Α.Χ: Αρκετοί υποστηρίζουν ότι το σχέδιο Ανάν αλλάζει το λεγόμενο ευρωπαϊκό κεκτημένο κυρίως σε ότι αφορά την ελευθερία μετακίνησης πληθυσμού και το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Πως απαντάτε σε αυτό;
Δεν έχω δει κάτι σχετικό με την μετακίνηση των πολιτών αλλά απλώς ορισμένες ρυθμίσεις για ην αγορά περιουσιακών στοιχείων και το δικαίωμα σύστασης επιχειρήσεων καθώς επίσης και ορισμένες ρυθμίσεις για την μετακίνηση τούρκων από την Τουρκία προς τη Βόρεια Κύπρο. Ακόμη υπάρχουν ρυθμίσεις για την ένταξη της Κύπρου στην ΚΕΠΑΑ της ΕΕ. Η μετακίνηση των πολιτών από τη μια πλευρά στην άλλη θα διεξάγεται με βάσει τους κοινούς κοινοτικούς κανονισμούς πρακτική.
Η ΕΕ έχει συγκεκριμένες πολιτικές αλλά υπάρχουν περιπτώσεις όπου η εφαρμογή αυτών των πρακτικών στο βόρειο τμήμα του νησιού θα είναι διαφορετική από ότι στο νότο.
Αυτό δεν αποτελεί μεγάλη έκπληξη αν σκεφτείτε ότι το ΑΕΠ κατά κεφαλή στο Βορρά είναι το ένα πέμπτο από αυτό στο νότο. Δεν είναι έκπληξη αν λάβουμε υπόψη μας τα τραύματα και τις εντάσεις των τελευταίων είκοσι ή τριάντα χρόνων. Αλλά ειλικρινά η ΕΕ βρήκε λύσεις σε παρόμοια θέματα στο παρελθόν. Θα δείτε, λόγου χάρη ότι οι κάτοικοι στο βόρειο τμήμα της Φινλανδίας δεν έχουν την ίδια αντιμετώπιση με αυτούς στο υπόλοιπο τμήμα της Φινλανδίας. Ούτε όλοι οι ευρωπαίοι πολίτες μπορούν να αγοράσουν γη σε αυτές τις περιοχές. Το ίδιο ισχύει και για περιοχές της Δανίας. Δεν υπάρχει κάτι πολύ διαφορετικό εκτός φυσικά από το γεγονός ότι η Κύπρος είναι μια διαφορετική περίπτωση και οι ειδικές ρυθμίσεις θα είναι διαφορετικές από αυτές που ισχύουν σε άλλες χώρες.
Α.Χ Βάσει του σχεδίου Ανάν, δεν θα μπορούν να πραγματοποιηθούν διεθνείς στρατιωτικές επιχειρήσεις από το έδαφος της Κύπρου χωρίς την έγκριση της Ελλάδας αλλά και της Τουρκίας, η οποία δεν ανήκει στην ΕΕ. Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει αυτό στην ΚΕΠΑΑ;
Υπάρχει μια παρεξήγηση σχετικά με την ΚΕΠΑΑ. Δεν αφορά την εδαφική άμυνα των μελών της ΕΕ αλλά έχει ως στόχο να ικανοποιήσει του στόχους του Πετερσμπουργκ, δηλαδή να παρέχει ειρηνευτικές και ανθρωπιστικές αποστολές. Αυτό είναι το ένα σημείο, το δεύτερο σημείο είναι ότι πάντοτε αποτελούσε κοινό χαρακτηριστικό όλων των προτάσεων για το Κυπριακό ότι δεν θα πρέπει να υπάρχει άλλη μορφή στρατιωτικής δράσης στο νησί εκτός από την εγκατάσταση ενός μικρού αριθμού τουρκικών και ελληνικών δυνάμεων και μιας αποστολή του ΟΗΕ. Και ο κύριος Κληρίδης είναι αυτός που εισήγαγε την πρόταση ότι η Κύπρος θα πρέπει να αποστρατιωτικοποιηθεί.
Δεν έχει νόημα, υπό το πρίσμα μιας αποστρατιωτικοποιημένης Κύπρου, η ιδέα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Σε κάθε περίπτωση οι συμφωνίες διευκρινίζουν ότι υπάρχουν οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις που είναι υπεύθυνες για την εδαφική και τη συνταγματική ακεραιότητα της Κύπρου και των δυο κρατιδίων (states) που την αποτελούν.
Τουρκία και ένοπλες δυνάμεις
Φ.Τ: Η νέα κυβέρνηση της Τουρκίας δεν έχει αναλάβει ακόμη τα καθήκοντά της μετά τις εκλογές. Δεν είναι αποτελεί ιδιαίτερα μεγάλη πίεση προς μια νέα κυβέρνηση να αποφασίσει για ένα τόσο σημαντικό ζήτημα;
Δεν είναι θέμα πίεσης. Η πίεση προέρχεται από τα γεγονότα όχι από τις προτάσεις. Και τα γεγονότα είναι γνωστά εδώ και πολύ καιρό. Ότι δηλαδή η ΕΕ θα λάβει αποφάσεις για τη μελλοντική διεύρυνση της και ότι έχει σημασία να γνωρίζει αν ήταν επιτυχείς οι συνομιλίες για το Κυπριακό. Η Νέα κυβέρνηση Η νέα κυβέρνηση ίσως αναλάβει ακόμη και την επόμενη εβδομάδα και το κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης έχει πλειοψηφία.
Καταλαβαίνω ότι είναι δύσκολο αλλά υπάρχει αυτό που λέμε να αδράξεις την ευκερεία. Η κυβέρνηση μου πιστεύει ότι είναι η καλύτερη πρόταση που υπήρχε εδώ και πολλά χρόνια αλλά και η καλύτερη που θα υπάρχει για το ορατό μέλλον.
Φ.Τ: Σας έθεσα αυτή την ερώτηση γιατί αν λόγου χάρη στη Βρετανία κανείς δεν θα αναρωτηθεί ποια είναι η γνώμη του αρχηγού γενικού επιτελείου στρατού για ένα θέμα εξωτερικής πολιτικής, στη Τουρκία, ακόμη και αν δεν το αποδέχονται, γνωρίζουν αυτή τη δυσκολία που μπορεί να παρουσιαστεί.
Κάθε χώρα στον κόσμο είναι σύνθετη αν την εξετάσεις και κάθε χώρα έχει διαφορετικά σύνθετα προβλήματα από τις υπόλοιπες. Δεν θα ασχοληθούμε με το πως λαμβάνει τις αποφάσεις της η Τουρκία. Η Τουρκία θα καταλήξει σε μια θέση. Είδα τις τελευταίες ημέρες ότι το θέμα αντιμετωπίζεται σαν εθνικό ζήτημα. Άλλωστε η αντιπολίτευση, το Λαϊκό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, θα έχει τις δικές του απόψεις για το θέμα.
Δεν είναι δουλειά μας να παραπονούμαστε ή να ασκούμε κριτική. Εμείς απλώς ελπίζουμε ότι η απάντησή σας θα είναι θετική στις προτάσεις του γγ του ΟΗΕ.
Το ανώτατο δικαστήριο
Α.Χ: Στο ανώτατο δικαστήριο που προβλέπεται από το σχέδιο Ανάν υπάρχουν τρία μέλη από κάθε κοινότητα και τρία ακόμη μέλη από άλλες χώρες. Πως αναμένετε να αντιδράσουν οι κάτοικοι της Κύπρου εάν, σε περίπτωση αδιεξόδου, η τελική απόφαση δίνεται τελικά από τις ψήφους των ξένων δικαστών;
Αυτή, αν μου επιτρέπετε, είναι μια κυπριακή προσέγγιση για το πως θα εξελιχθούν τα πράγματα. Οι δικαστές αυτοί- Ελληνοκύπριοι, Τουρκοκύπριοι και οι τρεις ξένοι- θα έχουν δώσει όρκο να λαμβάνουν αποφάσεις αμερόληπτα με βάση το σύνταγμα και να διασφαλίσουν ότι αυτό θα λειτουργεί ομαλά. Γιατί να υποθέσουμε ότι κάθε φορά οι τρεις Ελληνοκύπριοι και οι τρεις Τουρκοκύπριοι θα έχουν διαφορετικέ απόψεις. Νομίζω ότι είναι μια πεσιμιστική και οπισθοδρομική αντιμετώπιση. Πιστεύετε ότι θα πρέπει να ασκήσουμε κριτική στη συμμετοχή ορισμένων ξένων. Εγώ δε συμφωνώ. Ετσι ήταν τα πράγματα και στις ρυθμίσεις για τα σύνταγμα του 1960. Πιστεύω ότι θα υπάρχουν ξένοι με τις κατάλληλες νομικές ικανότητες οι οποίοι θα είναι αμερόληπτοι. Δεν νομίζω ότι υπάρχει λόγος ανησυχίας. Αντιθέτως η νέα μορφή της Κύπρου πιστεύουμε ότι θα μπορεί να λειτουργεί χωρίς να παρουσιάζονται τα αδιέξοδα της δεκαετίας του 60 και
Κυπριακό και ένταξη της Τουρκίας
Φ.Τ: Η Βρετανία είναι μια χώρα που υποστηρίζει την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ. Ποιος ήταν ο ρόλος της Μεγάλης Βρετανίας στις πρόσφατες εξελίξεις και την κατάθεση του σχεδίου Ανάν για το Κυπριακό;
Η Βρετανία υποστηρίζει την ένταξη της Τουρκίας, όπως έκανε στο παρελθόν. Ο Βρετανός πρωθυπουργός όταν γύρισε από τις Βρυξέλλες τον Οκτώβριο το έκανε σαφές στη Βουλή των Λόρδων. Και όταν αργότερα χαιρέτησε το αποτέλεσμα των εκλογών στην Τουρκία και δήλωσε ότι ανέμενε τον κύριο Ερντογάν στο Λονδίνο τον οποίο θα συναντήσει την επόμενη Τετάρτη.
Όπως γνωρίζετε, η ΕΕ αποφάσισε ότι στην Κοπεγχάγη θα εξέταζε με προσοχή την αίτηση και θα προχωρούσε στα απαιτούμενα βήματα.
Σε ότι αφορά την Κύπρο όλοι καταλαβαίνουν ότι υπάρχει μεγάλη ανάγκη να αντιμετωπιστεί το ζήτημα δεδομένης και της αίτησης της Κύπρου για ένταξη. Το ερώτημα είναι αν θα πρόκειται για ένα ενωμένο ή ένα διαιρεμένο νησί, ζήτημα που θα συζητηθεί επίσης στην Κοπεγχάγη.
Τα δυο θέματα (η ένταξη της Τουρκίας και το Κυπριακό) είναι δυο ζητήματα που σχετίζονται μεταξύ τους αλλά δεν υπάρχει άμεση αλληλοεξάρτηση. Κανείς δεν λέει ότι πρέπει να κάνετε την εξής κίνηση για να πετύχετε το συγκεκριμένο αποτέλεσμα.
Φ.Τ: Έχουν εκφραστεί αντιρρήσεις για την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ. Θα αποτελέσουν αυτές θετικό ή αρνητικό στοιχείο για την επίλυση του κυπριακού
Είναι γεγονός ότι σε μια ένωση 15 χωρών θα υπάρχουν διαφορετικές απόψεις, αλλά θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μας ποιες θέσεις κατέχουν αυτοί που εκφράζουν αυτές τις απόψεις. Οι ηγέτες των χωρών μελών εξέφρασαν την άποψή τους, στο Ελσίνκι ότι η Τουρκία μπορεί να δεκτή και να συμμετάσχει στις διαδικασίες στην ίδια βάση με άλλες υποψήφιες χώρες.
Δεν έχω ακούσει κανένα ηγέτη να διαφωνεί με αυτό. Ο Ζισκάρ Ντ Εστεν ως πρόεδρος της Συνέλευσης για το μέλλον της Ευρώπης η οποία δεν έχει καμία αρμοδιότητα για τη διεύρυνση . Εξέφρασε θέσεις που είχε για χρόνια και έχει το δικαίωμα να το κάνει αλλά όπως διευκρίνισε και ο πρωθυπουργός της Γαλλίας, εξέφραζε την προσωπική του γνώμη. |
|
|
|
