BBC Greek
BBC BBC News BBC Sport BBC World Service BBC Weather A-Z index
Διεθνή
Ελλάδα-Κύπρος
Τύπος
Οικονομία
Πολιτισμός
Αθλητικά
Αφιερώματα
Ενυπόγραφα
Ακούστε
Ειδήσεις
Πληροφορίες
Ποιοι Είμαστε
Επικοινωνία
Βοήθεια
Ραδιόφωνο
About BBC Greek
LANGUAGES
Spanish
russian
Arabic
Chinese
Πέμπτη 12 Σεπτεμβρίου 2002 - 15:52 ('Ωρα Λονδίνου)
Η γέννηση της τρομοκρατίας
 
O Σεργκέι Μιχαήλοβιτς Νετσάγιεφ ήταν ο πρώτος που μυθοποίησε την ιδέα της βίας για την επίτευξη πολιτικών στόχων
O Σεργκέι Μιχαήλοβιτς Νετσάγιεφ ήταν ο πρώτος που μυθοποίησε την ιδέα της βίας για την επίτευξη πολιτικών στόχων

Της Ειρήνης Ρουμπόγλου

11/9: ΕΝΑΣ ΧΡΟΝΟΣ ΜΕΤΑ (κάντε κλικ)
Η πρώτη τρομοκρατική οργάνωση της σύγχρονης ιστορίας, το πρώτο οργανωμένο κίνημα τρομοκρατών, σύμφωνα με τους ιστορικούς, γεννήθηκε στην αχανή αυτοκρατορική Ρωσία στα τέλη του 19ου αιώνα.

Η γαλλική ιστορία είχε ήδη δώσει μεμονωμένα παραδείγματα τρομοκρατίας, αλλά ποτέ μέχρι τότε δεν είχε υπάρξει ανάλογο κίνημα με τόσο αυστηρή οργάνωση, απόλυτη πειθαρχία, συνωμοτικό πνεύμα, απαράβατη ιεραρχία και άτεγκτους πολιτικούς στόχους.

Το κόμμα της Λαϊκής Βούλησης τασσόταν εναντίον του απολυταρχικού καθεστώτος, εναντίον της κρατικής βίας, αλλά και κατά του καπιταλισμού και της βιομηχανοποίησης
Το σκληροπυρηνικό κόμμα της Λαϊκής Βούλησης (Narodnaya Volya) ιδρύθηκε το 1879, καταγράφοντας έναν φιλόδοξο στόχο στις πρώτες παραγράφους της ιδρυτικής του διακήρυξης: τη δολοφονία του τσάρου Αλέξανδρου Β' και την πυροδότηση μιας επανάστασης στην αυτοκρατορία των 90 εκατομμυρίων κατοίκων, τότε.

Ο τσάρος Αλέξανδρος Β' σκοτώθηκε τελικά από μία βόμβα της οργάνωσης το 1881, έπειτα από επτά αποτυχημένες απόπειρες εναντίον του και δεκάδες δολοφονίες πολιτικών προσωπικοτήτων, όμως η επανάσταση δεν ξέσπασε παρά έπειτα από πολλά χρόνια.

Το κόμμα της Λαϊκής Βούλησης απέτυχε να επιφέρει την πολυπόθητη επανάσταση, αλλά έμελλε να αποτελέσει την απαρχή μιας ηλεκτρισμένης περιόδου στη Ρωσία.

Πηγή έμπνευσης

Κανείς δεν φανταζόταν βέβαια τότε ότι το μανιφέστο της οργάνωσης έμελλε να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για δεκάδες τρομοκρατικά κινήματα της ιστορίας, αλλά και ιδεολογικό άξονα για τη μελλοντική πορεία των τρομοκρατικών οργανώσεων.

Ιδεολογικά, το κόμμα της Λαϊκής Βούλησης τασσόταν εναντίον του απολυταρχικού καθεστώτος, εναντίον της κρατικής βίας, αλλά και κατά του καπιταλισμού και της βιομηχανοποίησης, που έκανε τότε τα πρώτα της βήματα στην τσαρική Ρωσία.

Τα μέλη της οργάνωσης, ανάμεσά τους και πάρα πολλές γυναίκες, που δεν δίσταζαν να πειραματίζονται με δυναμίτη και να πετούν αυτοσχέδιες βόμβες, απαιτούσαν τη θέσπιση Συντάγματος και την ανάληψη της εξουσίας από το λαό της Ρωσίας.

Όλοι τους, μέλη κυρίως των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων, προερχόμενοι από τα πανεπιστήμια της Αγίας Πετρούπολης, της Μόσχας και της Οδησσού, ζητούσαν να δοθούν «η γη στους αγρότες και τα εργοστάσια στους εργάτες». Ήταν, εν μέρει, οι προάγγελοι του «αντάρτικου πόλεων».

Οι διακηρύξεις τους όμως είχαν ήδη κάνει την εμφάνισή τους δύο δεκαετίες σχεδόν πριν στο «Επαναστατικό Μανιφέστο».

«Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα»

Συγγραφείς αυτού του πρωτοφανούς στα χρονικά εγχειριδίου ήταν ο πατέρας της αναρχίας, αυτοεξόριστος στην Ελβετία Ρώσος διανοούμενος Μιχαήλ Μπακούνιν και ο Σεργκέι Μιχαήλοβιτς Νετσάγιεφ, η πιο σκοτεινή και αδίστακτη προσωπικότητα του 19ου αιώνα, σύμφωνα με πολλούς ιστορικούς.

Οτιδήποτε εξυπηρετεί τον απόλυτο σκοπό – την επανάσταση – είναι ηθικό
Σεργκέι Μιχαήλοβιτς Νετσάγιεφ
Ο Νετσάγιεφ, ο οποίος έμελλε να γίνει ο ήρωας ενός από τα πιο αριστουργηματικά ρωσικά μυθιστορήματα, των «Δαιμονισμένων» του Ντοστογιέφσκι, εισήγαγε για πρώτη φορά τις ιδέες της συνωμοσίας, της παραπλάνησης, της άκρας μυστικότητας, του ψυχρού υπολογισμού και της απόλυτης υποταγής.

Ο ίδιος είχε χαρακτηρισθεί αμείλικτος από τους συγχρόνους του και είχε μάλιστα δολοφονήσει και έναν συνεργάτη του, μόνο και μόνο επειδή τον είχε υποπτευθεί.

Φημολογείται ότι ακόμη και ο ίδιος ο Μπακούνιν είχε τρομοκρατηθεί από αυτόν τον νεαρό με το παγωμένο, αδίστακτο βλέμμα.

Ο Νετσάγιεφ ήταν ο πρώτος που μυθοποίησε την ιδέα της βίας για την επίτευξη πολιτικών στόχων, έχοντας πάντοτε για σύνθημά του ότι «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα».

Το «Επαναστατικό Μανιφέστο» του έγινε αντικείμενο μελέτης από τις ρωσικές τρομοκρατικές οργανώσεις, αλλά και σημείο αναφοράς αντίστοιχων οργανώσεων από άκρη σε άκρη του πλανήτη.

Ο ίδιος διακήρυττε ότι ο «απόλυτος σκοπός» είναι η «ανελέητη καταστροφή».

Σύμφωνα με το μανιφέστο του, αυτός που θα κρινόταν άξιος να γίνει μέλος της οργάνωσής του δεν έπρεπε να έχει «ούτε προσωπικά συμφέροντα ούτε συναισθηματικούς δεσμούς ούτε καν όνομα».

«Είναι έτοιμος να πεθάνει κάθε μέρα…. Όσο σκληρός είναι με τον εαυτό του τόσο σκληρός πρέπει να είναι και με τους άλλους», έγραφε το μανιφέστο.

Οτιδήποτε εξυπηρετεί τον απόλυτο σκοπό – την επανάσταση – είναι ηθικό, έγραφε ο Νετσάγιεφ.

Ακόμη και εάν αυτό ήταν η δολοφονία ενός συγγενικού προσώπου. Ο ίδιος πέθανε σε στρατόπεδο υψίστης ασφαλείας της Σιβηρίας.

Τα περισσότερα από τα ιδρυτικά στελέχη του κόμματος της Λαϊκής Βούλησης, όμως, είχαν χειρότερη τύχη.

Η ποινή εναντίον τους μετά τη δολοφονία του τσάρου ήταν δημόσιος απαγχονισμός.

Μηχανισμοί καταστολής

Τα μέτρα του τσαρικού κράτους εναντίον των τρομοκρατών ήταν αδυσώπητα, αν και αρχικώς η πρώτες αντιδράσεις του κράτους ήταν ο πανικός και η παράλυση.

Τη βία έθρεψε η απέραντη διαφθορά των θεσμών, η ίδια η βία που ασκείτο από το κράτος
Φράνκο Βεντούρι, ιστορικός
Το τσαρικό καθεστώς χρησιμοποίησε όλους τους μηχανισμούς καταστολής που είχε στη διάθεσή του για να συνθλίψει τους τρομοκράτες: παρακολούθηση, εφόδους, εκτελέσεις και χαλύβδινα μέτρα λογοκρισίας.

Η ιντελιγκέντσια, η οποία αντιμετώπιζε με συμπάθεια μέχρι πρότινος τους τρομοκράτες, έδειξε να υποκύπτει μπροστά στο ισχυρό καθεστώς καταστολής.

Ο δε ρωσικός λαός, στον οποίο ορκίζονταν τα μέλη της Λαϊκής Βούλησης, τους αντιμετώπισε με έκδηλη εχθρότητα.

Η δολοφονία του τσάρου θεωρήθηκε αποτρόπαια και ειδεχθής. Η Λαϊκή Βούληση δεν είχε ποτέ το λαϊκό έρεισμα που πίστευε ότι διέθετε.

Το λάθος

Τα μέλη της Λαϊκής Βούλησης είχαν κάνει ένα τεράστιο λάθος: προετοίμασαν τη δολοφονία, αλλά όχι την επανάσταση, πιστεύοντας ότι αυτή θα ξεσπάσει από μόνη της, όπως άλλωστε πρέσβευε και ο Μπακούνιν.

Οι συνθήκες γέννησης της πρώτης σύγχρονης τρομοκρατικής οργάνωσης ήταν ιδιάζουσες. Στο απολυταρχικό καθεστώς της τσαρικής Ρωσίας δεν υπήρχαν ούτε συνταγματικά δικαιώματα ούτε ανθρώπινες ελευθερίες. Το 90% των κατοίκων της αυτοκρατορίας δε ήταν αναλφάβητοι.

Οι ιστορικοί αναλυτές πιστεύουν ότι ήταν η βία και η βαναυσότητα του τσαρικού καθεστώτος που απετέλεσε τη γενεσιουργό αιτία για την ανάπτυξη της πολιτικής απείθειας και εν δυνάμει της τρομοκρατίας.

Σύμφωνα μάλιστα με το γνωστότερο ιστορικό εκείνης της περιόδου, Φράνκο Βεντούρι, «τη βία έθρεψε η απέραντη διαφθορά των θεσμών, η ίδια η βία που ασκείτο από το κράτος».
 
 
 ΑΦΙΕΡΩΜΑ
11 Σεπτεμβρίου: Ένας χρόνος μετά
Μαρτυρίες και συνεντεύξεις στην Ελληνική Υπηρεσία του BBC




Η ομιλία Μπους στο Πεντάγωνο

 bbc greek
 greek@bbc.co.uk
Copyright BBC  ^^ Αρχή σελίδας
 
BBC Ειδήσεις σε 43 γλώσσες >
  Διεθνή  |  Ελλάδα-Κύπρος  |  Τύπος  |  Οικονομία  |  Πολιτισμός
Αθλητικά  |  Αφιερώματα  |  Ενυπόγραφα  | 

Προστασία Προσωπικών Δεδομένων