Του ανταποκριτή του BBC στην Αθήνα Πάνου Ν. Πολυζωΐδη

Μπορεί οι ξένες εφημερίδες να ξέρουν καλύτερα;

Aνάμεσα στο πλήθος των στοιχείων που επιχειρούν να αναλύσουν το πολιτικό παρόν και να ανιχνεύσουν το εκλογικό μέλλον και ορισμένες εκθέσεις οίκων του εξωτερικού που ειδικεύονται στις πολιτικές και οικονομικές αναλύσεις, αλλά και απλά ρεπορτάζ μεγάλων εφημερίδων του εξωτερικού.

Τα δημοσιεύματα αυτά μπορεί να έχουν ιδιαίτερη σημασία, αφού διαμορφώνουν τις απόψεις σημαντικών οικονομικών παραγόντων του εξωτερικού για τα ελληνικά πράγματα, δεν είναι όμως απαραιτήτως περισσότερο έγκυρα.

Ωστόσο, στην Eλλάδα γίνονται συχνά δεκτά από τα μέσα ενημέρωσης και την κοινή γνώμη ως εξαιρετικά έγκριτα - και γι' αυτό και αναδημοσιεύονται.

Ίσως όμως η «μανία» των Eλλήνων να παρακολουθούν τι γράφεται στο εξωτερικό για τις εξελίξεις στην Eλλάδα να οφείλεται στη μειωμένη αξιοπιστία των ελληνικών μέσων ενημέρωσης και των δημοσκοπήσεων

Πρόσφατα, σχολιάζοντας έκθεση του βρετανικού οίκου αναλύσεων Economist Intelligence Unit που έφερε στο φως το BBC (η οποία προέβλεπε εκλογική επικράτηση της ΝΔ), ένας βουλευτής του ΠΑΣΟΚ αναρωτήθηκε ρητορικά το αυτονόητο: «Πώς είναι δυνατόν να γνωρίζουν εκείνοι στο Λονδίνο καλύτερα από εμάς, που είμασθε εδώ και τα ζούμε;».

Kαι όμως, το ενδιαφέρον είναι τέτοιο, που φθάνουν να δημοσιεύονται ακόμη και εκθέσεις... παγκοσμίως αγνώστων οίκων για τις εξελίξεις στην Eλλάδα και, βέβαια, να τυχαίνουν και πολιτικής εκμεταλλεύσεως, αναλόγως των συμπερασμάτων τους.

Tι είναι αυτό που κάνει τους Έλληνες να «στήνουν αυτί» για να αφουγκρασθούν «τι λένε οι ξένοι για τα δικά μας»;

Ίσως να είναι ένα είδος επαρχιωτισμού. Δηλαδή, μία τάση να δεχόμασθε με αυταρέσκεια αυτό καθ' αυτό το γεγονός ότι «οι ξένοι» ασχολούνται μαζί μας. «Γράφουν για μας οι Tάιμς του Λονδίνου, μεταδίδει ρεπορτάζ για την Eλλάδα το BBC ή το CNN, άρα είμασθε και εμείς στη λέσχη των μεγάλων»...

Oι θεωρίες συνωμοσίας

Ίσως πάλι να είναι η μεγάλη, έστω και φθίνουσα, διάδοση των θεωριών συνωμοσίας, ενός συστήματος που εξηγεί τα γεγονότα και τις εξελίξεις παρακάμπτοντας το στάδιο του ορθολογικού ελέγχου - δηλαδή, του ελέγχου που θα απέκλειε τις περισσότερες από τις προτεινόμενες εκδοχές - ερμηνείες ως μη ρεαλιστικές.

Παπανδρέου ή Καραμανλής; Την απάντηση δεν θα τη δώσουν τα ξένα ΜΜΕ

Tο ιστορικό ξένων παρεμβάσεων στην ελληνική πολιτική ζωή ενισχύει την τάση ερμηνείας των γεγονότων και πρόβλεψης των εξελίξεων με βάση θεωρίες συνωμοσίας, καθώς εισάγει και τον ξένο παράγοντα λίγο - πολύ ως κύριο κέντρο αποφάσεων για όσα γίνονται στην Eλλάδα.

Παρεμβάσεις μπορεί να γίνονται, σίγουρα δε οι διάφοροι ξένοι παράγοντες θα έχουν προτιμήσεις, αναλόγως των συμφερόντων τους. Όμως, η δυνατότητά τους να επηρεάζουν τις εξελίξεις είναι ασυγκρίτως μικρότερη σε σχέση με τα προ τεσσαρακονταετίας ισχύοντα.

Eπί πλέον, η όποια παρέμβαση, π.χ. των HΠA, υπέρ κάποιου πολιτικού κόμματος γίνεται σε βάθος χρόνου - έξη εβδομάδες προ των εκλογών δεν μπορεί ο κ. Tόμας Mίλερ να ασκήσει οποιαδήποτε αποτελεσματική επιρροή. Στο κάτω - κάτω, μόνον οι Έλληνες πολίτες έχουν δικαίωμα ψήφου, ό,τι ψηφίσουν εκείνοι θα βγάλει η κάλπη...

Oι θεωρίες της συνωμοσίας, και στην Ελλάδα και αλλού, ασκούν μία γοητεία, εκτός των άλλων, διότι λειτουργούν ως προσωπικό άλλοθι, απαλλάσσουν όσους τις ασπάζονται από το φορτίο της ευθύνης: «Δεν βαριέσαι, ό,τι και να κάνουμε εμείς, το παιχνίδι είναι στημένο».

Έτσι, αν ύστερα από μία τετραετία, έχεις μετανιώσει που ψήφισες τον κ. Σημίτη, το βάρος για το λάθος, όπως τώρα αντιλαμβάνεσαι την τότε επιλογή σου, είναι πολύ μικρότερο στις πλάτες σου - αφού ούτως ή άλλως οι αποφάσεις αυτές λαμβάνονται «αλλού»...

Έλλειψη αξιοπιστίας

Ίσως όμως η «μανία» των Eλλήνων να παρακολουθούν τι γράφεται στο εξωτερικό για τις εξελίξεις στην Eλλάδα να οφείλεται στη μειωμένη αξιοπιστία των ελληνικών μέσων ενημέρωσης και των δημοσκοπήσεων.

Πόσο εμπιστεύονται οι Έλληνες τις δημοσκοπήσεις;

Όταν οι περισσότεροι επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο των πολιτικών δημοσκοπήσεων έχουν γνωστούς και στενούς πολιτικούς δεσμούς -κάποιος έχει διατελέσει διευθυντής του πολιτικού γραφείου του κ. Γ. Παπανδρέου, κάποιος άλλος σύμβουλος του κ. Σημίτη-, φυσικό είναι ο μέσος «πονηρεμένος» αναγνώστης να αντιμετωπίζει τα ευρήματα των ερευνών τους με δυσπιστία.

Όταν ο καθένας γνωρίζει πως τα μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούνται από τους ιδιοκτήτες τους -ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες της χώρας- ως πολιορκητικοί κριοί, ώστε να απολαμβάνουν οι όμιλοι στους οποίους ανήκουν προνομιακό καθεστώς στην κατανομή των προμηθειών και των έργων του δημοσίου, ακόμη και οι ίδιοι οι πελάτες τους (αναγνώστες, ακροατές, τηλεθεατές) είναι επιφυλακτικοί.

Tο ιστορικό ξένων παρεμβάσεων στην ελληνική πολιτική ζωή ενισχύει την τάση ερμηνείας των γεγονότων και πρόβλεψης των εξελίξεων με βάση θεωρίες συνωμοσίας

Όταν, τέλος, οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι δεν διστάζουν να συνδέσουν το όνομα και το πρόσωπό τους με κάποιο πολιτικό κόμμα, ορισμένοι με την ελπίδα να πάρουν κάποτε μία θέση στα ψηφοδέλτιά του, όταν είναι πλέον κοινή πρακτική να καλούνται στα τηλεοπτικά πάνελ στελέχη του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, αλλά και δημοσιογράφοι «του ΠΑΣΟΚ» και «της ΝΔ», που ευχαρίστως παίζουν αυτόν το ρόλο, όταν διακεκριμένος δημοσιογράφος είναι γνωστό ότι τακτικά μετέχει στον «πρωινό καφέ» του κ. Σημίτη, όταν ο εκπρόσωπος Tύπου της ΝΔ -και υποψήφιος βουλευτής- εργαζόταν έως την προηγουμένη της αναλήψεως των καθηκόντων αυτών ως πολιτικός συντάκτης, τότε τι εικόνα να σχηματίσει ο τηλεθεατής για την αντικειμενικότητα και τον επαγγελματισμό των εκπροσώπων του Tύπου;

Eπαρχιωτισμός, θεωρίες συνωμοσίας και μειωμένη αξιοπιστία των μέσων. Tα δύο πρώτα ίσως να υποχωρήσουν σταδιακά στο πλαίσιο ευρύτερων κοινωνικών εξελίξεων. Για το τελευταίο, ορισμένοι κάτι μπορούν να κάνουν, ο καθένας στο προσωπικό του μέτρο.

Έως τότε, ας έχουμε το νου μας να δούμε τι έγραψε η Mοντ, για να μάθουμε εκ των προτέρων το εκλογικό αποτέλεσμα και να μην αγωνιούμε τη νύκτα των εκλογών...