 |
|
|
Κυριακή 16 Ιουνίου 2002 - 19:51 ('Ωρα Λονδίνου)
Ο 'θάνατος του κριτικού' και η 'αυτοκτονία' του συγγραφέα
| 
'Οι Γερμανοί μπορούν να συγχωρήσουν στους εβραίους τα πάντα, ένα όμως όχι: το ’ουσβιτς!'
|
του Θύμιου Μπαμπανάτσα από το Μόναχο
Στο ισραηλιτικό μπαρ Σμoκ στο Μόναχο μπορεί να συναντήσει κανείς ανθρώπους κάθε εθνικότητας και θρησκευτικού δόγματος. Ο 35χρονος Γερμανοεβραίος ιδιοκτήτης του, Ράτι, δεν έχει παρωπίδες.
Θεωρεί όμως τους Έλληνες, αντισημίτες (από "ελαφρότητα", όπως λέει), καθώς η συμβίωση κάποτε με Ελληνίδα και η παραμονή του κατά καιρούς στην Ελλάδα, τον έχουν φέρει αντιμέτωπο με τις "κλασικές" προκαταλήψεις έναντι των εβραίων.
 Δεν αμφισβητεί κανείς τη φρίκη των στρατοπέδων συγκέντρωσης, πρέπει να γίνουμε όμως κανονικό έθνος χωρίς το ηθικό ρόπαλο του ’ουσβιτς  | | Μάρτιν Βάλζερ | Ζήτησα τη γνώμη του αν είναι αντισημίτες οι Γερμανοί και με παρέπεμψε σε άρθρο του περιοδικού Ντερ Σπίγκελ, στο οποίο ο εβραίος ψυχαναλυτής Σβι Ρεξ κατέγραφε τη μετά πάθους αναζήτηση των δυνατοτήτων επιστροφής στην "ομαλότητα" και της "παραγραφής" του τεράστιου χρέους που κληροδότησε το Ολοκαύτωμα.
"Οι Γερμανοί μπορούν να συγχωρήσουν στους εβραίους τα πάντα, ένα όμως όχι: το ’ουσβιτς!", συμπεραίνει αποφθεγματικά ο Ρεξ.
Τα κυρίαρχα στοιχεία
Είναι πράγματι έτσι; Παρακολουθώντας επί χρόνια την αντιπαράθεση στη Γερμανία περί αντισημιτισμού, κατέληξα στη διαπίστωση ότι υπάρχουν δύο κυρίαρχα στοιχεία, αν εξαιρέσουμε, φυσικά, όσα εκπορεύονται από την ακροδεξιά, νεοναζιστική "γωνία".
Από τη μία πλευρά η αδιαφορία της συντριπτικής πλειοψηφίας των νέων για οτιδήποτε πολιτικό ή άλλο ρεύμα σκέψης, φαινόμενο που δεν αποτελεί, βεβαίως, γερμανική ιδιαιτερότητα.
Από την άλλη, μία έρπουσα προσπάθεια απεμπλοκής από το παρελθόν, διανοουμένων και πολιτικών, εκείνων, κυρίως, που δεν ανήκουν στη νέα γενιά αλλά ούτε στη γενιά των θυτών.
Ο πρώην καγκελάριος της Γερμανίας, Χέλμουτ Κολ |
Πολύ άκομψα το εξέφρασε κάποτε ο τότε καγκελάριος Χέλμουτ Κολ σε επίσκεψή του στο Ισραήλ, κάνοντας λόγο για το "πλεονέκτημα της ημερομηνίας γέννησης".
"Δεν αμφισβητεί κανείς τη φρίκη των στρατοπέδων συγκέντρωσης, πρέπει να γίνουμε όμως κανονικό έθνος χωρίς το ηθικό ρόπαλο του ’ουσβιτς", είχε πει ο συγγραφέας Μάρτιν Βάλζερ χρησιμοποιώντας τον όρο "εκχυδαϊσμός του καλού", για να αποδώσει αυτό που πολλοί διανοούμενοι και πολιτικοί χαρακτηρίζουν "ιστορικό πλεονέκτημα" των εβραίων: τον αυτόματο περιορισμό κάθε κριτικής σε πράξεις και πολιτικές που έχουν ως φορέα το λαό που μαρτύρησε.
Τα λόγια του μού επανέλαβε πρόσφατα Γερμανός συνάδελφος, σίγουρα όχι αντισημίτης. Δεν αρνείται να επωμισθεί το ιστορικό βάρος, απορρίπτει όμως την ηθική "αιχμαλωσία". Ο ίδιος μου επισήμανε την άμεση συνάρτηση της ιστορικής ενοχής με την άκριτη, πολλές φορές, υποστήριξη της Γερμανίας στην ισραηλινή πολιτική.
Η επίκαιρη αντιπαράθεση για τον αντισημιτισμό εξακολουθεί να κινείται σ' αυτές τις παραμέτρους: είτε σε πολιτικό επίπεδο με την κόντρα του FDP (Κόμμα Ελεύθερων Δημοκρατών) με το Κεντρικό Εβραϊκό Συμβούλιο είτε εκείνη στις λογοτεχνικές σελίδες των μεγάλων εφημερίδων, με αντικείμενο "είναι ή όχι αντισημιτικό" το νέο βιβλίο του Βάλζερ "Ο θάνατος ενός κριτικού".
Αντίθετες γνώμες
| Η πνευματική ελίτ δεν συμπορεύεται με τις προσπάθειες να "σπάσει" το ταμπού της ιστορικής ενοχής | | | "Ρεπερτόριο αντιεβραϊκών στερεοτύπων" χαρακτήρισε ο εκδότης της Φαζ, Φρανκ Σίρμαχερ, το βιβλίο, το οποίο αναφέρεται στις φαντασιώσεις δολοφονίας ενός βιβλιοκριτικού εβραϊκής καταγωγής από συγγραφέα του οποίου, σε τηλεοπτική εκπομπή, αμφισβήτησε τα προσόντα - και αρνήθηκε να προδημοσιεύσει αποσπάσματα.
Κατά γενική ομολογία το βιβλίο φωτογραφίζει τον 82χρονο Πολωνοεβραίο "πάπα" της βιβλιοκριτικής Μαρσέλ Ράιχ-Ρανίτσκι, επιζώντα του γκέτο της Βαρσοβίας, συμπέρασμα που βγαίνει εύκολα, αν το διαβάσει κανείς. Πράγμα όμως που έκαναν ελάχιστοι, αφού κυκλοφορεί από τις 26 Ιουνίου.
Και έτσι, μαζί με το ερώτημα "είναι ο Βάλζερ μόνο εθνικιστής ή και αντισημίτης", τίθεται και το ερώτημα προς τι το όλον και προς τι το αίτημα να μην εκδοθεί το βιβλίο. Θα μπορούσε να το κατανοήσει κανείς αν ο τίτλος του ήταν "Η αυτοκτονία του συγγραφέα", δήλωσε δεικτικά συνάδελφος του Ράιχ-Ρανίτσκι, σημειώνοντας ότι το βιβλίο δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί αντισημιτικό, ίσως "άτοπο" και σίγουρα όχι αριστούργημα.
Στην αντίπερα όχθη, προσωπικότητες αναγνωρισμένου διαμετρήματος πιστοποιούν στον Βάλζερ τη "μοιραία εξέλιξη": ό,τι αρχίζει με τις εκκλήσεις για παραγραφή του Εγκλήματος, τελειώνει με την επανάληψή του.
Το συμπέρασμα
Η πνευματική ελίτ δεν συμπορεύεται με τις προσπάθειες να "σπάσει" το ταμπού της ιστορικής ενοχής. Δεν αποδέχεται συγχρόνως τη λογοκρισία ή την αποσιώπηση ως "προληπτική ιατρική" για το φαινόμενο του αντισημιτισμού.
Που υπάρχει αναμφίβολα, και πιστοποιείται από το εγχείρημα του FDP ενόψει εκλογών, να διευρύνει την εκλογική του δεξαμενή, αντλώντας ψήφους από τη σιωπηλή, μη ευκαταφρόνητη μειοψηφία.
|
|
|
|
ΦΟΡΟΥΜ
