Tamaid i aros pryd!

Twrci ynteu gŵydd? Cacen neu bwdin? Dyna'r cwestiynau mawr sydd i'w hystyried mae'n siŵr mewn cartrefi ar hyd a lled Cymru yr adeg yma o'r flwyddyn cyn bod y cinio Nadolig 'na yn cael ei baratoi.

Wrth i'r diwrnod mawr agosáu rydyn ni yma yn Darganfod wedi bod yn bwrw golwg yn ôl ar rai o ryseitiau y byddai'n cyndeidiau, neu'n fwy tebygol ein cyn-neiniau, wedi bod yn eu paratoi.

Mae'r enghreifftiau dan sylw wedi cael eu cadw ar gof a chadw yn Archifau Morgannwg. Mae'r rhan fwyaf o'r ryseitiau yn dod o lyfr nodiadau John Perkins, ffermwr o Tŷ-draw, Llantriddyd, Bro Morgannwg.

Fel teuluoedd heddiw, mae hi'n amlwg bod y teulu Perkins yn hoff o'u mins peis. Ond mi sylwch chi mae'n siwr bod rhai o'r cynhwysion yma yn dra gwahanol i'r gymysgedd 'rydyn ni yn gyfarwydd â nhw.

Mins Peis Rhan o rysáit Mins Peis John Perkins

Rysáit Mins Peis John Perkins

  • Lledferwi tafod Eidion a'i falu'n fân
  • 2 bwys o siwet wedi'i falu'n fân iawn
  • 1 pwys o resins heb gerrig ynddyn nhw wedi eu malu'n fân
  • 1 pwys o gyrens
  • 1 pwys o bipinau euraid wedi eu torri'n fân
  • Chwarter pwys o siwgr lwmp
  • Hanner owns o sbeis, mês, nytmeg, clofs wedi eu cymysgu gyda'i gilydd a'u curo'n drylwyr
  • Rhowch y cyfan mewn padell a'i gymysgu'n dda gyda hanner peint o frandi a hanner peint o win gwyn. Pan fyddwch chi'n gwneud y peis rhowch y gymysgedd felys i mewn ynddyn nhw

Rhag ofn eich bod wedi drysu wrth fynd trwy'r cynhwysion, glo ydi'r eidion y mae o'n cyfeirio ato a "pipinau euraid" yw afalau! Fe symudodd o a'i wraig Elizabeth i'r ffermdy yn 1801 ac roedd ganddyn nhw 11 o blant - felly, digon o foliau i'w llenwi ar ddydd Nadolig heb sôn am ddyddiau eraill y flwyddyn!

Pwdin 'Dolig

Ddim pawb sy'n gwirioni ar bwdin 'dolig. Mae'n well gan rai gladdu'r mins peis 'na neu gael wydraid neu ddau yn ychwanegol o win! Ond mae'r dystiolaeth yn llyfr nodiadau John Perkins yn awgrymu bod y Pwdin 'Dolig, neu Pwdin Brith, yn rhan bwysig o'r wledd yn Nhŷ-draw ar droad y bedwaredd ganrif a'r bymtheg.

Ty Draw Rysáit Pwdin Brith Fferm Tŷ-draw

Pwdin Brith Fferm Tŷ-draw

  • 1 pwys o siwet wedi ei dorri'n ddarnau breision
  • 1 pwys o resins heb gerrig ynddyn nhw
  • 2 owns o siwgr
  • 4 llond llwy o flawd
  • Nytmeg a halen i flasu gyda glased o frandi
  • Gwlychwch y gymysgedd gyda 4 wy, hanner y gwynyw ac ychydig o laeth
  • Berwi'r cyfan am 4 awr
  • Ychwanegwch gyrens os y dymunwch

Brechdanau!

Dyna i chi 'chydig o syniad o'r danteithion oedd ar fwrdd bwyd John Perkins a'i deulu yn Llantriddyd dros yr wŷl. Ond y cwestiwn mawr wedyn ydi beth fedrwch chi ei neud gydag unrhyw bwdin 'dolig dros ben. Wel roedd gan Alice Corbett, un arall o drigolion Bro Morgannwg, ateb parod i hynny - brechdanau pwdin 'dolig!

Roedd hi yn aelod o deulu enwog Corbett o ardal Cogan Pill ger Penarth.

Mae ei llyfr ryseitiau hi yn dyddio yn ôl i 1892.

Brechdan Disgrifiad Alice Corbett o'i brechdanau anarferol!

Brechdanau Pwdin 'Dolig

  • Torrwch sleisiau tenau iawn o bwdin 'dolig oer gan hidlo siwgr mân drostyn nhw
  • Gwnewch frechdan o'r darnau o bwdin drwy eu rhoi rhwng sleisiau tenau iawn o fara menyn gwyn neu frown

Ydych chi'n ddigon dewr i drio rhai o'r ryseitiau yma o'r oes o'r blaen? Mi fyddai staff yr Archifdy yn Lecwydd, Caerdydd yn falch o glywed ganddoch chi. Boed hi'n frechdan pwdin 'dolig Alice Corbett neu'n fins peis John Perkins ... mwynhewch y gwledda ... a pheidiwch â bwyta gormod!

Copyright © 2018 BBC. Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.