Dysgu Cymraeg gyda Takeshi o Japan

Takeshi Koike o Siapan sydd wedi dysgu Cymraeg, a sydd erbyn hyn yn dysgu'r iaith i eraill

Mae tîm rygbi Cymru yn chwarae dwy gêm brawf yn Japan haf yma, ond nid y cae rygbi yw'r unig le ble mae'r Gymraeg i'w chlywed yn Japan.

Mae Takeshi Koike yn ddarlithydd ym Mhrifysgol Daito Bunka yn Tokyo, yn siarad Cymraeg ac ar fin sefydlu cwrs yno o'r enw 'Cymru: ei hiaith a'i diwylliant'.

Fe gafodd BBC Cymru sgwrs gyda Takeshi Koike am ei gefndir, y Gymraeg a rygbi wrth gwrs!

Pam dysgu Cymraeg?

Fe es i i Gymru fel myfyriwr ym 1992 am flwyddyn, i Lanbedr Pont Steffan. Y brif bwrpas oedd dysgu Saesneg ar y pryd hwnnw, ond oherwydd y cyfamod rhwng fy mhrifysgol yn Siapan a'r coleg yn Llambed, roedd rhaid dilyn cwrs Cymraeg hefyd.

Dyma sut y ddechreuais i ddysgu Cymraeg, bron ar ddamwain! Ond fe helpodd yr amgylchedd yn Llambed mi i gaffael yr iaith yn gyflym, am fod llawer o siaradwyr Cymraeg yn byw yn y dref, fod athrawes dda gennyf yn y coleg, am mai aelod y côr oeddwn i yn yr eglwys (Eglwys San Bedr) lle yr oedd Cymraeg yn brif gyfrwng o addoliad.

Ar ôl yr profiad gwerthfawr yn Llambed, mae Cymraeg yn iaith bwysig iawn imi o hyd. Nawr yr wyf yn dysgu Cymraeg i eraill er mwyn deall Cymru, ei diwylliant a'i hanes a'i llenyddiaeth yn fwy, ac yn hyrwyddo gwybodaeth am Gymru yn Siapan.

Wnaethoch chi ddysgu'n bennaf tra yng Nghymru ynteu ar ôl dychwelyd i Siapan?

Mi ddechreuais ddysgu Cymraeg yng Nghymru, a gwnes i gaffael yr iaith yno. Ond mi ddysgais i Gymraeg yn fwy cyfundrefnol yn Siapan, er enghraifft, ei gramadeg, ei ynganiad, a'i hanes.

Rwy'n cofio cyn imi ddychwelyd i Siapan, rhoddodd fy athrawes Cymraeg lyfr imi, nofel gan Islwyn Ffowc Elis. Pan dechreuais i ddarllen hwn, mi wnes sylweddoli bod y nofel yn dechrau "Yr oedd…". Doeddwn i ddim yn deall beth yw "yr oedd", am mod i wedi dysgu'r ffurf llafar "Roedd" yn unig.

Dyna pryd wnes i sylweddoli pa mor bwysig yw dysgu gramadeg Cymraeg yn iawn, a mi ddechreuais i dysgu'r gramadeg yn Siapan.

Wnes i ddefnyddio gwerslyfr Cymraeg wedi ei ysgrifennu yn Japaneg gan fy athro (Athro Hiroshi Mizutani), a gwerslyfr yn Saesneg sydd yn hen iawn, o'r enw "Welsh Made Easy" (gan Caradar, sef enw barddol A.S.D. Smith o Gernyw), cyhoeddwyd ym 1925! Ond roedd yn gyfleus iawn!

Takeshi Koike Bu Takeshi yn fyfyriwr yn Llambed
Yn dilyn hyn, fe ysgrifennoch chi lyfr i helpu dysgwyr eraill. Pam gwneud hyn?

Yn Siapan, mae pobl gyffredin sydd â diddordeb mewn Cymraeg yn defnyddio gwerslyfrau yn Saesneg, ond maen nhw'n cwyno gan ddweud fod angen deall Saesneg yn gyntaf er mwyn deall Cymraeg; "Pam dydyn ni ddim yn gallu dysgu Cymraeg trwy gyfrwng Japaneg?" Dyma'r rheswm pam penderfynais i a'm cyfaill, Yoshifumi Nagata, ysgrifennu gwerslyfr Cymraeg yn Japaneg.

Fel y dywedais i uchod, fe wnaeth fy athro (Athro Hiroshi Mizutani) y gwerslyfr Cymraeg cyntaf yn Japaneg ym 1996, ac rwy'n credu mai hwn yw'r gwerslyfr gorau i bobl Siapaneaidd sydd dymuno meistroli'r iaith.

Ond roeddwn i wedi clywed oddiwrth ryw bobl fod y gwerslyfr yn rhy "ysgolheigaidd" i bobl gyffredin, ac roeddwn i'n teimlo y byddai angen gwerslyfr Cymraeg sydd wedi ei symleiddio rywfodd, gydag esboniad gramadeg haws, yn enwedig, gydag rhestr o eiriau sydd yn ymddangos yn y llyfr, gydag arwyddion seineg i bob gair.

Beth oedd yr ymateb i'r llyfr? Ydych chi'n teimlo eich bod chi wedi ysgogi llawer o bobl eraill i ddysgu'r iaith?

Mae gynnon ni ymateb da o'r ddarllenwyr yn gyffredin.

Ynglŷn â fi, mi gefais i lawer o gyffyrddiadau o bobl amrywiol, er enghreifftiau, cwmni teledu oedd yn gwneud rhaglen yn trin taith i Brydain ac i Gymru (am eu bod eisiau dangos teulu ar deledu lle maen nhw'n siarad Cymraeg), cwmni theatr sydd yn gwneud "Henry IV (Rhan Un)" gan Shakespeare (am fod sgwrs yn Gymraeg yn y ddrama rhwng Glendower a'i ferch), ac ysgol ieithoedd yn Tocio, sydd wedi cynnig imi agor cwrs Cymraeg yno, ac rydw i'n dysgu Cymraeg fel athro yn yr ysgol, tairgwaith yr wythnos.

Ar hyn o bryd mae gen i wyth o bobl yn y dosbarth, ac maen nhw'n dysgu'r iaith yn ddygn iawn.

Llyfr Takeshi Koike a Yoshifumi Nagata Mae 30,000 copi o lyfr Takeshi a'i ffrind wedi eu cyhoeddi
Oes llawer o bobl yn astudio'r Gymraeg yn y brifysgol yn Siapan?

Wel, cyn belled a gwn i, does dim unrhyw adran Cymraeg mewn prifysgol yn Siapan. Rydw i wedi clywed fod un Cymro Cymraeg sydd yn byw yng ngorllewin Siapan yn dysgu Cymraeg yn ei brifysgol, ond wn i ddim faint o bobl sydd yn ei ddosbarth.

Mi fydda i'n dechrau cwrs Cymraeg ("Cymru: ei hiaith a'i diwylliant") yn fy mhrifysgol (Prifysgol Daito Bunka) y flwyddyn nesaf. Croesi bysedd y fydd llawer o fyfyrwyr yn y dosbarth.

Heblaw brifysgol, rydw i'n gwybod lle neu gyfarfod lle maen'n dysgu Cymraeg, a rydw i wedi clywed fod tua 20 bobl yn dysgu Cymraeg yn Siapan.

Beth am ddiwylliant Cymraeg yn Siapan - ydy pethau fel cerddoriaeth Gymraeg yn boblogaidd yno?

Mae diwylliant Cymru ar ddod yn fwy poblogaidd yn Siapan, rwy'n meddwl. Gan gyfrwng gweledig fel ffilm (e.e. "The Englishman who went up a hill and came down a mountain" a "How Green was my Valley") a rhaglenni teledu, mae'r nifer o bobl sydd yn dod yn gwybod am Gymru yn cynyddu.

Mae gennyf cyfaill sydd yn astudio'r delyn Gymraeg, ac mae e wedi rhoi nifer o ddarlithiau am gerddoriaeth dradoddiadol Cymraeg (mae e wedi darllen y nodyn gan Robert ap Huws ac mae e'n canu'r delyn gyda'r hen dôn).

Mae gennyf hefyd gyfaill sydd â thudalen cartref ardderchog sydd yn dangos lluniau mynyddoedd Cymru, yn esbonio cerddoriaeth dradoddiadol a phoblogaidd, ei hanes, ei iaith, ayb.

Wrth gwrs, mae chwaraeon Cymru, yn arbennig rygbi wrth gwrs, yn boblogaidd iawn yn Siapan!

Oes cymdeithas neu gymuned Gymraeg yn Siapan?

Oes. Mae Cymdeithas Dewi Sant, cymdeithas o bobl sydd yn dod o Gymru neu bobl sydd yn hoff o Gymru (pobl o unrhyw wlad, pobl Japaneaidd a phobl Brydeineg ac Ewropeaidd, Americanwyr, ac eraill). Mae cymdeithas ysgolheigaidd am Gymru hefyd, o'r enw Cymdeithas Astudiaethau Cymreig Siapan, yno mae pobl yn astudio am hanes Cymru, llenyddiaeth Cymru (yn arbennig, am y Mabinogion, a llenyddiaeth arall am Arthur), ei cherddoriaeth, ac ei hiaith (fel fi).

Gyda thîm rygbi Cymru yn ymweld â Siapan haf yma, ydych chi'n dilyn rygbi?

Wel, dweud y gwir, dydw i ddim yn gwybod yr holl reolau rygbi. Mae arna i gywilydd! Yn anffoddus, doedd dim cyfle gen i i fynd a gwylio'r gemau Cymru a Siapan eleni (fe gafodd ein pedwerydd baban ei eni yr wythnos diwethaf). Ond fe hoffwn i wylio'r gêm y tro nesaf gyda'n plant ni!

Copyright © 2016 BBC. Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.