Mared Lenny: Canfod celf ar ôl 'colli cerddoriaeth'

'Shake it' 3 gan Mared Lenny 'Shake it 3', hunanbortread gan Mared Lenny

Yn ei geiriau ei hun, fe wnaeth y byd orffen am gyfnod i'r gantores Mared Lenny yn haf 2010 wedi iddi syrthio'n anymwybodol a gorfod cael llawdriniaeth frys i dynnu cancr o'i hymennydd.

Gyda chaneuon fel Couture C'Ching ac Adar y Nefoedd roedd hi'n cael ei hadnabod yn well ar y pryd fel Swci Boscawen ac ar ganol recordio albwm newydd pan aeth yn sâl.

Wedi ei llawdriniaeth ceisiodd ailgydio yn y canu ond sylweddolodd ei bod wedi 'colli'r gerddoriaeth' - ergyd anodd i'r ferch oedd wedi bod yn perfformio a recordio ers pan oedd hi'n 12 oed.

Start Quote

Ro'dd colli'r gerddoriaeth yn ergyd greulon ar ben y cyfan, ac fe es i drwy gyfnod o alaru. ”

End Quote Mared Lenny

Ond tra roedd hi'n dygymod a'i ffordd newydd o fyw fe ddeffrodd ynddi 'angen enfawr' i beintio a daeth o hyd i gyfrwng newydd i'w chreadigrwydd. Doedd hi erioed wedi creu unrhyw fath o waith celf na chael hyfforddiant yn y maes o'r blaen.

Mae wedi lawnsio gwefan newydd, Swci Delic, i hyrwyddo ei gwaith fel artist.

Fe gafodd BBC Cymru sgwrs gyda Mared am ei menter newydd:

Llongyfarchiadau ar y wefan. Fedri di ddweud ychydig bach wrthon ni am gefndir dy luniau?

Diolch yn fawr. Yn syml, cefndir y lluniau ydy beth ma' f'ymennydd i eisiau peintio. Ers i mi gael triniaeth am gancr dwi'n peintio heb reolaeth. Mae'n obsesiwn ac yn therapi.

Rwyt ti wedi dweud dy fod eisiau codi ymwybyddiaeth am gancr, fedri di sôn am beth sydd wedi digwydd iti?

Yn 26 oed ces i wbod ar ôl misoedd o deimlo'n sâl bod 'da fi gancr yr ymennydd. Ces i lawdriniaeth hir a radiotherapi yn ddyddiol am chwe wythnos. Gwnaeth y byd orffen i mi am gyfnod. Ond dros y ddwy flynedd a hanner dwetha dwi wedi canolbwyntio'n llwyr ar fy iechyd, a thrwy wyrth a lot fawr o lwc, dwi'n dal yma. Ond dwi eisiau siarad am y peth achos dwi'n credu ei bod yn bwnc tabŵ gan lawer o bobl.

Cas pensiliau gan Mared Lenny Dywed Mared bod lliwiau seicadelig ei chelf "bop" yn rhoi cipolwg ar gyflwr ymennydd sy'n brwydro cancr

Mae dy luniau yn rhai lliwgar iawn - wyt ti'n gweld lliwiau yn wahanol wedi dy lawdriniaeth?

Ydw. Mae'r ymennydd yn beth hynod ddiddorol; dwi'n gweld lliwiau mewn ffordd llawer fwy bywiog ers y lawdriniaeth, a ma lliwau yn effeithio'n hwyliau ni fwy nag 'y ni'n sylweddoli.

Beth sy'n dy ysgogi di i baentio?

Mae byw gyda cancr yn yr ymennydd yn golygu fy mod i'n blino'n hawdd ac yn gorfod cymryd o ddifri faint dwi'n gallu gwneud mewn diwrnod. Mae 'na ddiwrnodau da a diwrnodau drwg. Ond oherwydd fy mod i'n breuddwydio am batrymau a peintio, dwi'n ysu i gal nhw gyd allan o'r pen ac ar ganfas yn syth bin! Ar adegau byswn i'n dwlu cael pedair llaw i beintio.

Rwyt ti wedi ymweld dipyn ag Efrog Newydd, lle sy'n cael ei gysylltu â'r mudiad Pop Art - oes 'na ddylanwad y ddinas ac artistiaid fel Warhol ar dy waith?

Mae Efrog Newydd yn sicr yn fy ysbrydoli i. Dwi'n siwr bod pobl yn blino clywed fi'n dweud hynna! Gymaint â dwi'n hoffi gwaith Warhol 'o ni wastad wedi meddwl ei fod e ychydig yn over rated a ro'dd 'da fi fwy o ddiddordeb yn y bobl oedd o'i amgylch e - sef y "Factory People" a'r holl gymeriadau tragic oedd yn rhedeg rownd y ddinas yn y 60/70au.

Beth yw dy ddylanwadau eraill?

Mared Lenny

O wefan Swci Delic:

Artist o Gaerfyrddin yw Swci Delic. Yn 26 oed fe ymddeolodd o'r byd cerddoriaeth ar ôl canfod eu bod yn dioddef o gancr yr ymennydd. Wedi deffro o lawdriniaeth hir, fe ddechreuodd Swci beintio. Nid oedd ganddi unrhyw brofiad o gelf nac unrhyw fath o hyfforddiant.

Dywed: "Wrth i mi geisio ffeindio fy ffordd o gwmpas y ffordd newydd yma o fyw, roedd y gwacter roeddwn yn ei deimlo heb y gerddoriaeth yn cael ei lenwi gyda'r angen enfawr i beintio ...

"Rwy'n breuddwydio am baentio ac rwy'n gwneud celf am ei fod yn orfodol - nid wyf yn gallu ei reoli."

O ran artistiaid dwi'n hoff iawn o Bridget Riley (sy'n gwneud streipiau sy'n ymddangos i symud) a John Baldessari sy'n dueddol o fod yn anhysbys i'r rhan fwyaf o bobol. Mae na fideo gwych am John i'w gweld ar You Tube.

Roedd delwedd wastad i'w weld yn bwysig iawn iti fel perfformwraig, ydy Celf wedi bod yn rhan o dy fywyd erioed?

Dwi'n dod o gartref creadigol; Mam yn ffotograffydd, nhad yn newyddiadurwr/ysgrifennwr/pregethwr, brawd yn basydd a finne'n canu. Felly o dan ein to ni mae celf, mewn bob mathau o ffyrdd gwahanol, wedi bod yn rhan o fywyd bob dydd.

Rwyt ti'n sôn dy fod wedi 'ymddeol o gerddoriaeth'. Sut mae dy salwch wedi effeithio ar dy allu i wneud cerddoriaeth?

Maen nhw'n dweud pan fod ymennydd wedi cael trawma mewn un man, bod man arall yn deffro ac yn gorwneud pethau. Dwi'n credu bod lleoliad y cancr yn y lle dwi'n cadw'r gerddoriaeth. Dwi ddim wedi gallu canu, ysgrifennu, recordio na perfformio ers y triniaethau. Ro'dd colli'r gerddoriaeth yn ergyd greulon ar ben y cyfan, ac fe es i drwy gyfnod o alaru.

Lle rwyt ti'n gobeithio mynd efo dy gelf nesaf?

Ble bynnag yr aiff a fi!

Pam rwyt ti'n meddwl fod cancr yn bwnc tabŵ a beth yw dy brofiad di o hynny?

Mae cancr yn cyffwrdd â bywyd pawb rhywbryd. Mae'n afiechyd anodd iawn i siarad amdano. Mae un mewn tri person yn cael cancr felly mae angen i ni ddysgu sut ma' trafod y cyflwr yn well nag ydym ni ar hyn o bryd. Trwy drafod y peth falle allwn ni dechrau dysgu mwy amdano. Ro'n i'n credu fod person sy'n cael cancr yn marw o gancr ond mae 'na filoedd o bobl yn byw o ddydd i ddydd gyda'r clefyd. Ac mae'n bwysig cofio hynna!

Mwy Am y Stori Hon

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.

Copyright © 2015 BBC. Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.