Vaughan Roderick

Golygydd Materion Cymreig y BBC

Golygydd Materion Cymreig y BBC yn blogio'n rheolaidd ar faterion gwleidyddol Cymru.

Wastad ar y Tu Fas

  • 18 Tachwedd 2014

Un o'r tasgau sy'n wynebu newyddiadurwyr gwleidyddol o bryd i'w gilydd yw canfod ffordd o wneud straeon ynghylch y broses wleidyddol yn ddifyr ac yn berthnasol i bobol y tu hwnt i swigod San Steffan a'r Bae. Mae straeon felly, pa mor bynnag bwysig, yn gallu bod yn sych fel llwch ac anodd yw cyfleu eu harwyddocâd. Stori felly sy gen i heddiw.

Ar hyn o bryd mai setliad cyfansoddiadol newydd yn cael ei lunio i Gymru. Y gobaith, ymhlith y pleidiau Prydeinig o leiaf, yw y bydd y setliad hwnnw'n profi'n fwy hirhoedlog na chynlluniau 1998 a 2006, ond sut mae'r setliad hwnnw'n cael ei lunio?

Does dim dwywaith bod Carwyn Jones yn credu dylid trin y mater fel un rhynglywodraethol. Am y rheswm hynny sicrhaodd y Llywodraeth gefnogaeth gwrthbleidiau'r Cynulliad i gynnig ar y cyd yn rhestri gofynion Cymru. Dyma ddywedodd Carwyn Jones wrth gyflwyno'r cynnig hwnnw.

"Fodd bynnag, cydnabyddir erbyn hyn, wrth gwrs, fod pobl Cymru'n dal grym eu hunain. Mater iddynt hwy yw penderfynu pa bwerau y maent am eu cael, a pha bwerau y maent am eu gweld yn cael eu trin ar lefel y DU... Yr hyn sy'n bwysig heddiw, wrth gwrs, yw bod cydnabyddiaeth mai mater i bobl Cymru yw penderfynu pa bwerau y maent am eu gweld yn y lle hwn, a pha bwerau y maent am eu gweld yn Llundain ac yn wir yn yr Undeb Ewropeaidd yn ehangach."

Gyda'r cynnig i'w harfogi roedd y Llywodraeth yn barod i siarad ar ran pobl Cymru ond nid dyna sydd wedi digwydd. Dyma i chi ran o araith Stephen Crabb i'r Sefydliad Materion Cymreig ddoe.

Darllen yr erthygl yn llawn Wastad ar y Tu Fas

Proffwyd yn ei wlad ei hun

  • 12 Tachwedd 2014

Ychydig iawn o westai, dybiwn i, sy'n dewis addurno'u waliau gyda lluniau o wleidyddion. Roedd y Metropole yn Blackpool arfer gwneud ond gyda'r pleidiau wedi troi eu cefnau ar y dre wrth drefnu eu cynadleddau go brin fod y lluniau o Churchill, Lloyd George a'r gweddill dal yno!

Tipyn o syndod felly oedd sylwi ar y lluniau ar furiau'r County Hotel yn Durham wrth i mi fynychu digwyddiad teuluol yno dros y Sul. Ar hyd mur yr ystafell fwyta roedd 'na gyfres o luniau o fawrion y chwith gan gychwyn gyda Keir Hardie a diweddu gydag Ed Miliband.

Darllen yr erthygl yn llawn Proffwyd yn ei wlad ei hun

C'mon Midffîld

  • 6 Tachwedd 2014

Ar y cyfan rwy'n un o'r bobl hynny sy'n credu bod gwleidydda yn alwedigaeth digon anrhydeddus. Mae 'na ambell i hurtyn ac ambell i ddihiryn yn y busnes wrth reswm ond mae hynny'n wir ym mhob man.

Ond mae 'na un duedd ddiweddar sydd wedi rhoi tipyn o gnoc i'n goddefgarwch i. Chwe mis yn union cyn yr etholiad cyffredinol nesaf, a hwnnw'n argoeli i fod yn un hynod o agos, mae'n ymddangos i mi bod y Ceidwadwyr, Llafur a'r Democratiaid Rhyddfrydol fel ei gilydd wedi rhoi'r gorau i unrhyw ymdrech i apelio at drwch yr etholwyr.

Darllen yr erthygl yn llawn C'mon Midffîld

Ffosil o Fformiwla

  • 4 Tachwedd 2014

Roedd gan Wellington ei fŵt, Cardigan ei siwmper a Barnett ei fformiwla. Yn y tri achos mae'r cread wedi goroesi'r creawdwr. Mae'n ddigon posib y byddai'r Dug a'r Ardalydd yn ymfalchïo yn eu hanfarwoldeb. Nid felly yr oedd Joel Barnett yn teimlo am ei fformiwla.

Droeon ar hyd y degawdau mynegodd ryfeddod bod ei fformiwla yn dal i gael ei defnyddio i bennu gwariant y gwledydd datganoledig gan alw'n fynych am newid yn y drefn.

Darllen yr erthygl yn llawn Ffosil o Fformiwla

O Gymru, Fy Nghymru

  • 23 Hydref 2014

Mae 'na beth amryfusedd ynghylch pryd yn union y cafodd Plaid Cymru ei sefydlu. 1925 yw'r man cychwyn swyddogol ond mae rhai'n dadlau mai yng nghyfarfod yng Nghaernarfon yn Rhagfyr 1924 y ganwyd y blaid.

Pwy bynnag sy'n iawn does dim cymaint â hynny i fynd cyn i'r blaid gyrraedd ei nawdegau. Mae'n bryd felly, yn ôl rhai, i'r blaid aeddfedu a thyfu'n blaid lywodraethol go iawn.

Darllen yr erthygl yn llawn O Gymru, Fy Nghymru

Rhosyn Gwridog Iechyd

  • 21 Hydref 2014

Dyw sesiwn gwestiynau'r Prif Weinidog ym Mae Caerdydd ddim yn ddigwyddiad theatrig fel un San Steffan. Serch hynny, mae'r rhan fwyaf o newyddiadurwyr y Cynulliad yn gwylio'r sesiwn gan geisio dyfalu o flaen llaw pa bynciau sy'n debyg o gael eu codi gan arweinwyr y gwrthbleidiau.

Roedd pawb yn sicr heddiw mai cyflwr y gwasanaeth iechyd fyddai'n denu sylw Andrew R.T Davies. Wedi'r cyfan mae'r Daily Mail wedi treulio deuddydd yn colbio Llywodraeth Cymru ynghylch y pwnc gan adleisio'r union ddadleuon y mae Andrew ei hun yn defnyddio.

Darllen yr erthygl yn llawn Rhosyn Gwridog Iechyd

Help Llaw

  • 16 Hydref 2014

Ar y cyfan dydw i ddim y fath o berson sy'n mwynhau ciniawau ffurfiol ond anodd yw gwrthod ambell i wahoddiad. Roeddwn i'n annerch cinio yng Nghlwb Rygbi Senghennydd dros y Sul a drefnwyd gan un o'r cymdeithasau hynny sy'n gwneud cymaint i ddyrchafu ein bywyd cymunedol.

Codi arian i roi cymorth i bobol ifanc o gefndiroedd difreintiedig i fynd i goleg oedd pwrpas y digwyddiad. Dyw'r ysgoloriaethau a gynigir ddim yn fawr - ond mae'n gallu gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i gyfleoedd bywyd y rheiny sy'n eu derbyn.

Darllen yr erthygl yn llawn Help Llaw

Mynd i'r fan a'r fan

  • 14 Hydref 2014

Gyda rhyw chwe mis i fynd tan yr etholiad cyffredinol un o'r tasgau sy'n wynebu darlledwyr yw ceisio penderfynu ym mha ganolfannau cyfri i leoli camerau a gohebwyr. Mewn geiriau eraill rhaid yw gweithio mas lle mae'r straeon mwyaf yn debyg o ddigwydd.

Ar y cyfan rydym yn broffwydi gweddol lwyddiannus er bod ambell i gamgymeriad wedi digwydd ar hyd y blynyddoedd. Doedd dim camera yng Ngheredigion pan gurodd Cynog Dafis Geraint Howells, er enghraifft, a lluniau o drannoeth yw'r rheiny o ddathliadau Plaid Cymru yn Rhondda ac Islwyn yn 1999.

Darllen yr erthygl yn llawn Mynd i'r fan a'r fan

Clactona

  • 10 Hydref 2014

O ystyried isetholiadau Clacton a Heywood and Middleton pa ffigyrau yw'r mwyaf trawiadol i chi? I fi, nid mwyafrif teilwng Ukip yn Clacton na mwyafrif tila Llafur ym Manceinion sy'n sefyll allan. Mae'r ffigyrau 51.2% a 36.02% yn fwy arwyddocaol. Dyna i chi'r canrannau o'r etholwyr wnaeth drafferthu bwrw pleidlais yn y ddwy etholaeth. Ystyriwch nhw am eiliad.

Dydw i ddim yn cofio unrhyw isetholiad yn cael mwy o sylw na Clacton. Mae'r peth wedi llenwi'r papurau ers wythnosau a'r pleidiau wedi bod yn arllwys gweithwyr i mewn i'r lle. Eto i gyd prin hanner yr etholwyr wnaeth bleidleisio o gwbl a dim ond rhyw ugain y cant ohonyn nhw wnaeth bleidleisio i'r tair plaid fawr draddodiadol.

Darllen yr erthygl yn llawn Clactona

Mil o alwadau

  • 7 Hydref 2014

Dydw i ddim yn gwybod pwy sy'n cyfri'r pethau yma ond fe fydd y Cynulliad yn cyrraedd tipyn o garreg filltir yr wythnos hon. Cyfarfod yfory fydd y milfed tro i'n haelodau etholedig eistedd lawr mewn sesiwn lawn. Hyd y gwn i does 'na ddim dathliadau arbennig wedi eu trefnu - ond beth am atgoffa'n gilydd o rhai o'r uchafbwyntiau !

Pwy all anghofio y tro hwnnw y gwnaeth Mick Bates, Aelod Cynulliad Maldwyn, droi i fyny wedi ei wisgo fel Siôn Corn? Mynd i ysbryd yr ŵyl oedd Mick yn hytrach na gwneud pwynt gwleidyddol - ond efallai y dylasai fe wedi dysgu gwers ynghylch dathlu'n anaddas!

Darllen yr erthygl yn llawn Mil o alwadau

Mwy am Vaughan

Mae Vaughan Roderick wedi gweithio i BBC Cymru ers 1978 gan ohebu ar bob etholiad a refferendwm ers hynny.

Fe gyfrannodd yr adroddiad cyntaf ar fwletin newyddion cyntaf S4C yn 1982 ac mae'n ymddangos yn gyson ar ystod eang o wasanaethau Cymreig a Phrydeinig y BBC.

Mae'n un o gyflwynwyr Newyddion 9: Y Sgwrs ar S4C, ac mae e hefyd yn cyflwyno 'O'r Bae' ar BBC Radio Cymru a 'Sunday Supplement' ar BBC Radio Wales.

Gellir cael hyd i archif y blog o Ebrill 2007-Ebrill 2013yma