Caru'r Anweledig Un

  • 30 Mawrth 2015

Fe fydd yn rhaid aros i'r enwebiadau gau cyn gwybod hyd sicrwydd ond mae'n debyg y bydd na fwy o ymgeiswyr seneddol yn sefyll yng Nghymru yn etholiad eleni nac mewn unrhyw etholiad cyffredinol o'r blaen. Gallwn ddisgwyl i o leiaf 250 o ymgeiswyr rhoi eu henwau ymlaen - cynnydd bychan o gymharu â 2010.

Gorau po fwyaf mewn un ystyr a dydyn ni ddim eto wedi cyrraedd y sefyllfa sy'n bodoli mewn ambell i wlad lle mae hyd a chymhlethdod y papur pleidleisio yn baglu sawl etholwr.

Serch hynny mae'r nifer fechan o enwebwyr sydd eu hangen ac ernes sydd heb gynyddu ers 1985 yn golygu eu bod yn gymharol hawdd ffurfio rhith bleidiau'r dyddiau hyn - pleidiau sy'n ymddangos fel pe baent yn bleidiau go iawn ond sydd mewn gwirionedd â nemor ddim presenoldeb na threfniadaeth ar lawr gwlad.

Y bobl gyntaf i sylweddoli bod hynny'n bosib oedd dilynwyr y Maharishi Mahesh Yogi wnaeth ffurfio Plaid y Gyfraith Naturiol yn 1992 gan enwebu 310 o ymgeiswyr. Efallai bod y Gwrw yn gallu cynnig sengl dragwyddol i'r nef ond doedd na ddim tocyn aur i San Steffan i fod ac fe ddaeth y blaid i ben yn 2003.

Cafwyd ymdrech mwy difrifol yn 1997 pan enwebodd Plaid y Refferendwm 547 o ymgeiswyr gan ennill 3% o'r bleidlais - canlyniad digon parchus o gymharu â phlaid Ewro-sgeptig fach arall wnaeth ymddangos am y tro cyntaf yn yr un etholiad. Ukip oedd enw honno. Sgwn i beth ddigwyddodd iddi?

Darllen yr erthygl yn llawn Caru'r Anweledig Un

Dwi Isio Bod Yn Sais

  • 25 Mawrth 2015

Fe ddywedodd Cadeirydd y Ceidwadwyr Grant Shapps rywbeth rhyfedd iawn y bore 'ma. Rwy'n sicr nad fi yw'r unig un sy'n crafu ei ben ynghylch union ystyr y geiriau hyn.

"Alex Salmond is threatening to undermine a government chosen by the British people. This is a man who lost his battle in Scotland but is now determined to bring chaos and insecurity to the rest of the country".

Darllen yr erthygl yn llawn Dwi Isio Bod Yn Sais

Gwylio am y Cipar

  • 24 Mawrth 2015

Un o'r pethau sy'n rhaid ei wylio wrth ddefnyddio sillafyddion Cymraeg yw tuedd rhai ohonynt i newid enwau pobl neu gyrff. Mae CySill, er enghraifft, yn ceisio troi pob Carwyn yn Cerwyn ac yn pardduo Don Touhig truan trwy ei fedyddio'n Don Taeog. Oes achos o enllib trwy spell-checker wedi digwydd eto? Rwy'n amau bod yna, yn America - mwy na thebyg!

A dweud y gwir mae canfod enwau CySill pobl yn gallu bod yn fordd ddifyr o dreulio ambell i funud hesb yn y gwaith. Mae gwybod mai Bara Ohebem yw Arlywydd yr Unol Daleithiau a bod Vladamir Putain yn rhedeg Rwsia yn difyrru dyn rhywsut!

Darllen yr erthygl yn llawn Gwylio am y Cipar

Homburg Hat Mr Davies

  • 19 Mawrth 2015

Roedd gan S.O Davies, Aelod Seneddol Merthyr ffordd ryfedd iawn o gyfeirio at ei hun yn y trydydd person - rhywbeth yn debyg i'r ffordd yr oedd mam Wali Thomas yn siarad ar C'mon Midffîld.

Dyma oedd gan S.O i ddweud pan ofynnwyd iddo yn 1970 pam nad oedd yn cynnal syrjyris ar gyfer ei etholwyr.

Darllen yr erthygl yn llawn Homburg Hat Mr Davies

Mae'n Haf ar hyd y flwyddyn

  • 10 Mawrth 2015

Fe fydd pawb o fy nghenhedlaeth i yn gyfarwydd â'r gan "Big Rock Candy Mountain". Roedd hi'n cael ei chwarae hyd syrffed a'r Children's Choice bob bore Sadwrn ar y Light Programme ac yn amlach na pheidio fe fyddai fersiwn Gymraeg Dafydd Iwan "Bryniau Bro Afallon" yn ymddangos ar "Helo, Sut Da Chi?" awr yn ddiweddarach.

Go brin y byddai'r fersiwn Saesneg â'i chyfeiriad at "cigarette trees" yn cael ei chwarae ar raglen blant y dyddiau hyn ond mae'r fersiwn Gymraeg o hyd yn gweithio;

Darllen yr erthygl yn llawn Mae'n Haf ar hyd y flwyddyn

Oui Oui Si Si Ja Ja

  • 4 Mawrth 2015

Mae'n debyg eich bod chi wedi sylwi bod BBC Cymru wedi cyhoeddi canlyniadau arolwg barn heddiw. Hwn yw'r diweddaraf yn y gyfres fwyaf hirhoedlog o arolygon barn yng Nghymru. Lansiwyd arolwg barn Gŵyl Ddewi'r BBC yn ôl yn 1980au ac am gyfnod hwnnw oedd yr unig arolwg barn pennodol Gymreig.

Lobscows o arolwg yw hwn mewn gwirionedd. Mae 'na un neu ddau o gwestiynau'n cael eu gofyn yn flynyddol sef y rheiny ynghylch datganoli. Am y gweddill, wel, y gwir amdani yw ein bod yn gofyn pa bynnag gwestiynau sy'n ein taro fel rhai difyr a diddorol ar y pryd.

Darllen yr erthygl yn llawn Oui Oui Si Si Ja Ja

Ac eto, Carmel

  • 26 Chwefror 2015

Weithiau rwy'n cael fy synnu gan yr ymateb i rywbeth rwyf wedi ysgrifennu yn fan hyn. Cafwyd enghraifft o hynny'n ddiweddar pan ysgrifennais bwt bach i nodi bod capel Carmel, Gwauncaegurwen, y capel olaf yng Nghwmgors a'r Waun wedi datgorffori.

Ymhlith y nifer sylweddol wnaeth ymateb oedd trysorydd y capel, Myrddin Morgan, oedd yn ddigon caredig i fy ngwahodd i gymryd cipolwg ar y lle tra ei fod e o hyd yn nwylo'r diaconiaid. Afraid ddweud bod yr ymweliad hwnnw yn brofiad chwerw melys ond anodd fyddai anghytuno â phenderfyniad yr aelodau.

Darllen yr erthygl yn llawn Ac eto, Carmel

Gwnewch y Pethau Pitw

  • 24 Chwefror 2015

Fe fydd Cymru yn cyrraedd carreg milltir cyfansoddiadol ymhen rhai dyddiau wrth i ganlyniad trafodaethau trawsbleidiol ynghylch cryfhau'r Cynulliad gael ei gyhoeddi. Dyma i chi benllanw proses a lansiwyd gan David Cameron drannoeth refferendwm yr Alban ar garreg ei ddrws yn Downing Street. Addawyd cwblhau'r gwaith cyn diwrnod ein nawdd sant.

Go brin y bydd bryncyn yn codi o dan draed Cameron, Stephen Crabb neu bwy bynnag sy'n rhannu cynnwys Datganiad Gŵyl Dewi a'r genedl. Rwy'n fodlon mentro hefyd na fydd colomen yn disgyn ar ysgwydd y negesydd i arwyddo cyfnod o heddwch a sefydlogrwydd cyfansoddiadol.

Darllen yr erthygl yn llawn Gwnewch y Pethau Pitw

Yr Argyfwng Gwacter Ystyr

  • 18 Chwefror 2015

Hoffech chi wybod cyfrinach fach? Mae'n gyfrinach yr ydym ni'r newyddiadurwyr gwleidyddol a'n cyfeillion seffolegol yn ceisio cadw'n dawel yn ei gylch mewn ymdrech i gynnau diddordeb yn yr ymgyrch etholiad ddiddiwedd yma.

Dyma hi. Does dim byd yn digwydd. Dim. Er cymaint ymdrechion y pleidiau a holl sylw'r cyfryngau erys yr arolygon barn yn ddigyfnewid gyda Llafur a'i thrwyn ar y blaen o drwch blewyn.

Darllen yr erthygl yn llawn Yr Argyfwng Gwacter Ystyr

Lefel Ym

  • 12 Chwefror 2015

Ces i dipyn o sioc y dydd o'r blaen o glywed mai dim ond hanner dwsin o ddisgyblion sy'n astudio ar gyfer arholiad Lefel A Cymraeg yn un o ysgolion Cymraeg Caerdydd. Dydw i ddim yn sicr os ydy'r nifer yna'n anarferol o fach ond mae hi'n ymddangos yn arswydus o isel i mi. Ond a'i ffenomen leol yw hon? Beth am droi at ystadegwyr y Llywodraeth er mwyn cael darlun cyflawn?

Yn ôl eu ffigyrau nhw, safodd 11,447 o'n pobol ifanc arholiadau Lefel A, neu Safon Uwch yn y jargon cyfredol, yn 2014. O'r rheiny, astudiodd 252 y Gymraeg fel iaith gyntaf ac fe safodd 305 arholiad ail iaith. Er cymhariaeth, safodd cyfanswm o 616 o fyfyrwyr arholiadau mewn ieithoedd tramor yn 2014 a chyn i chi ofyn fe safodd 2,567 arholiad Lefel A Saesneg.

Darllen yr erthygl yn llawn Lefel Ym