Vaughan Roderick

Golygydd Materion Cymreig y BBC

Golygydd Materion Cymreig y BBC yn blogio'n rheolaidd ar faterion gwleidyddol Cymru.

Tacsi i'r Tywyllwch

17 Gorffennaf 2014

O gofio bod Edwina Hart yn un o ddarllenwyr selog y "Morning Star" efallai y dylwn i fod yn garcus cyn defnyddio'r gair 'Stalinaidd' i ddisgrifio disgyblaeth fewnol y grŵp Llafur yn y Cynulliad. Serch hynny, nhw yw'r grŵp mwyaf disgybledig yn y Cynulliad o bell ffordd.

Union hanner aelodau'r Cynulliad sydd gan y blaid. Fe fyddai rhwydd hynt felly i unrhyw rebel neu benboethyn achosi pob math o drafferth. Anaml iawn mae hynny'n digwydd. Mae'r aelodau meinciau cefn wedi hen arfer a brathu eu tafodau yn y Siambr gan fynegi unrhyw anfodlonrwydd y tu ôl i ddrysau caeedig cyfarfodydd grŵp.

Roedd ddoe'n wahanol. Rwy'n crafu fy mhen yn ceisio cofio'r tro olaf i aelodau meinciau cefn Llafur fod mor agored yn eu dirmyg tuag at weinidog ac oedden nhw wrth i Edwina Hart gyhoeddi ei chynlluniau ar gyfer adeiladu traffordd newydd i'r de o Gasnewydd.

Beirniadwyd y penderfyniad gan bedwar aelod o'r meinciau cefn Llafur. Os oedd 'na unrhyw un o blaid fe ddewison nhw gadw'n dawel. Dyw Edwina Hart ddim yn flodeuyn croendenau, wrth reswm, ond go brin ei bod hi'n ymfalchïo yn y ffaith mai dim ond dau aelod Ceidwadol oedd yn fodlon canmol ei phenderfyniad.

Dyw'r rhesymau am yr anniddigrwydd ddim yn anodd eu canfod. Mae aelodau'r Pwyllgor Amgylchedd yn gynddeiriog bod y Gweinidog wedi cyhoeddi ei phenderfyniad wythnos cyn cyhoeddi canlyniadau ymchwiliad y pwyllgor i'r cynllun.

Darllen yr erthygl yn llawn

Jones, Jones a Davies

15 Gorffennaf 2014

Roedd penodi William Hague yn Ysgrifennydd Cymru yn ôl yn 1995 yn brofiad trawmatig braidd i mi. Hwnnw oedd y tro cyntaf i'r Ysgrifennydd Gwladol fod yn iau na fi. Oedd, mi oedd William yn aelod ifanc o'r cabinet ond roedd ei benodiad yn arwydd fy mod innau'n heneiddio. Meddyliwch sut fi'n teimlo heddiw o glywed ei fod am ymddeol o'r senedd!

Mae'n anodd coelio erbyn hyn cymaint o groeso gafodd pennodiad Hague gan y dosbarth gwleidyddol yng Nghymru. Doedd a wnelo hynny ddim llawer a phersonoliaeth na daliadau'r gweinidog newydd ond llawer a phersonoliaeth a daliadau ei ragflaenydd, John Redwood! I ddefnyddio'r hen ystrydeb roedd Hague yn ddyn yr oedd modd gwneud busnes ag ef.

Darllen yr erthygl yn llawn

Alun Davies Mwy Nid Yw

9 Gorffennaf 2014

Dydw i ddim yn credu fy mod i erioed wedi gweld Carwyn Jones mor grac ac oedd e wrth i fi holi fe heddiw. Nid crac yn yr ystyr cynddeiriog - yn hytrach roedd yn arddangos y dicter oeraidd hwnnw sy'n awgrymu dirmyg llwyr.

Pedair awr ar hugain yn ôl roedd testun ei lid yn weinidog yn ei gabinet. O pa fodd y cwymp y cedyrn!

Darllen yr erthygl yn llawn

Croen y Ddafad Felyn

4 Gorffennaf 2014

Doedd hi fyth yn fwriad gen i dynnu coes chi Democratiaid Rhyddfrydol dwywaith mewn wythnos. Ar y llaw arall os ydy eich staff yn ddi-hid ynghylch gadael dogfennau mewnol ar lungopïwr mae'n anodd gwrthsefyll y temtasiwn!

Beth yw hwn felly? Agenda 'knowledge sharing session' grwp y Cynulliad. Rwy'n cymryd mai gair crand am gyfarfod yw 'knowledge sharing session' - a dyna fi'n meddwl mai dim ond y BBC oedd yn defnyddio jargon felly!

Darllen yr erthygl yn llawn

Fin Nos Fan Hyn

3 Gorffennaf 2014

Digwyddiad rhyfedd braidd oedd yr ŵyl i nodi saith ganmlwyddiant brwydr Bannockburn y bues i'n ffilmio ynddi dros y Sul.

'Visit Scotland' oedd wedi trefnu'r peth ac, fel y gellir dychmygu, ar drothwy refferendwm annibyniaeth yr Alban fe wnaeth y corff hwnnw ei orau glas i geisio sicrhau bod y dathliadau yn wleidyddol niwtral. I raddau fe wnaethon nhw lwyddo yn hynny o beth o safbwynt y digwyddiadau ffurfiol. Y cyfan ddywedaf i yw bod sticeri 'na' yn bethau prin ar faes y gad a bod 'na ddim llawer o groeso i'r gŵr dewr oedd yn defnyddio ymbarél jac yr undeb i gysgodi rhag y glaw!

Darllen yr erthygl yn llawn

Déjà Vu Drosodd a Thro

2 Gorffennaf 2014

Newyddion da o lawenydd mawr i bensiynwyr Ynys Môn. Mae gan Aled Roberts bres i chi - neu addewid o bres o leiaf! Dyma sydd ganddo i ddweud mewn datganiad newyddion.

Aled Roberts AM has welcomed the news that under Liberal Democrat manifesto plans for the General Election, pensioners would be guaranteed to earn at least an extra £790 per year by the end of the next parliament.

Darllen yr erthygl yn llawn

Mewn Undeb...

1 Gorffennaf 2014

Ar y cyfan rwyf wedi cadw draw o refferendwm yr Alban ar y blog hwn. Mae 'na hen ddigon o bethau diddorol wedi bod yn digwydd yno ond anodd yw synhwyro o bell i ba gyfeiriad y mae'r gwynt yn chwythu.

Mae'n wir i ddweud bod pob un o'r cannoedd o arolygon barn a gynhaliwyd hyd yma wedi darogan mai 'na' fydd yr ateb ar Fedi'r 18fed. Mae hi hefyd yn wir bod bron pawb yn yr Alban yr wyf i wedi siarad â nhw yn credu y bydd canlyniad y refferendwm llawer yn agosach nac sy'n cael ei awgrymu gan y polau.

Darllen yr erthygl yn llawn

Gair o Gyngor

24 Mehefin 2014

Ar y cyfan dyw pobol ddim yn cymryd rhyw lawer o ddiddordeb mewn hanes llywodraeth leol. Mae hynny'n biti. Mae 'na ambell i drysor wedi ei gladdu ymysg y dogfennau llychlyd. Cymerwch Swydd Cromarty yn yr Alban. Tan diwedd y 19eg ganrif roedd y sir honno'n cynnwys dwy ar hugain o wahanol ardaloedd - gyda phob un ohnyn nhw wedi gwahanu oddiwrth ei gilydd gan diroedd Swydd Ross - archipeligo o sir oddi mewn i sir arall.

Doedd pethau ddim mor eithafol â hynny yng Nghymru ond ar un adeg roedd Sir Fflint wedi ei rhannu'n hanner dwsin o ddarnau gydag un ohonyn nhw yn cynnwys tafarn y 'Boat' yn Erbistog ar lan afon Dyfrdwy a fawr ddim arall!

Darllen yr erthygl yn llawn

Co-ed Glyn Cynon

19 Mehefin 2014

Un o'r ffeithiau y mae anoracs gwleidyddol yn hoff iawn ohoni yw'r ffaith mai dim ond tair ar ddeg o fenywod sydd wedi cynrychioli Cymru yn Nhŷ'r Cyffredin. Mae rhai ohonom hyd yn oed yn gallu eu henwi!

Dyma nhw; Megan Lloyd George, Eirene White, Dorothy Rees, Ann Clwyd, Jackie Lawrence, Betty Williams, Julie Morgan, Nia Griffith, Siân James, Jessica Morden, Madeleine Moon, Susan Elan Jones a Jenny Willott.

Darllen yr erthygl yn llawn

Wele'n Sefyll

18 Mehefin 2014

Pan ddechreuais i yn y busnes yma roeddwn yn teithio'n bur aml i Dreorci neu Bontrhydyfen - y ddau le agosaf i Gaerdydd lle'r oedd modd gwneud cyfweliadau "vox-pop" yn Gymraeg. Fe fyddai'r rhan fwyaf o bobol oedd yn medru'r iaith yn oedrannus - ond roedden nhw yna. Os oedd angen ymateb i ryw stori o lawr gwlad felly Treorci neu Bontrhydyfen amdani!

Fel mae'n digwydd fe gododd Carwyn Jones Dreorci yn ei ddatganiad ynghylch y Gymraeg ddoe gan nodi llwyddiant ysgol gyfun cyfrwng Saesneg y dre i gynhyrchu disgyblion sy'n rhugl yn y Gymraeg. Dyma oedd ganddo i ddweud.

Darllen yr erthygl yn llawn

Mwy am Vaughan

Mae Vaughan Roderick wedi gweithio i BBC Cymru ers 1978 gan ohebu ar bob etholiad a refferendwm ers hynny.

Fe gyfrannodd yr adroddiad cyntaf ar fwletin newyddion cyntaf S4C yn 1982 ac mae'n ymddangos yn gyson ar ystod eang o wasanaethau Cymreig a Phrydeinig y BBC.

Mae'n un o gyflwynwyr Newyddion 9: Y Sgwrs ar S4C, ac mae e hefyd yn cyflwyno 'O'r Bae' ar BBC Radio Cymru a 'Sunday Supplement' ar BBC Radio Wales.

Gellir cael hyd i archif y blog o Ebrill 2007-Ebrill 2013yma