Vaughan Roderick

Golygydd Materion Cymreig y BBC

Golygydd Materion Cymreig y BBC yn blogio'n rheolaidd ar faterion gwleidyddol Cymru.

Da yw Chwech

  • 10 Rhagfyr 2014

Fel pawb arall mae'n gwleidyddion yn edrych ymlaen at gael hoe dros y Nadolig a'r Flwyddyn Newydd cyn wynebu un o'r gornestau etholiadol mwyaf diddorol ers degawdau. Heb os fe fydd etholiad 2015 yn un i'r llyfrau hanes gyda hyd yn oed y seffolegwyr mwyaf peniog yn crafu eu pennau ynghylch yr hyn allai ddigwydd.

Mae 'na etholiadau agos wedi bod o'r blaen wrth gwrs. Dau etholiad 1974 a buddugoliaeth annisgwyl John Major yn 1992 yw'r rhai sy'n neidio i'r cof ond i ddefnyddio hoff gymhariaeth y Democratiaid Rhyddfrydol 'rasys dau geffyl' oedd y rheiny. Mae etholiad 2015 yn edrych yn debycach i'r Grand National bob dydd!

Rwy'n teimlo braidd dros bobol fel Roger Scully wrth iddyn nhw geisio darogan faint o seddi y bydd y gwahanol bleidiau'n ennill ar sail yr arolygon barn diweddaraf. Mae ymdrech diweddaraf Roger i'w ddarllen yn fan hyn. Cyn i chi ofyn dydw i ddim yn anghytuno a gair sydd ganddo fe i ddweud. Os oedd y newidiadau yn y bleidlais yn digwydd mewn modd unffurf ar draws Cymru fe fyddai'r canlyniad yn un digon tebyg i'r un y mae Roger yn ei ddisgrifio.

Y broblem yw wrth gwrs na fydd y newidiadau'n unffurf y tro hwn. Dyw'r hen swingometer ddim wedi bod yn declyn defnyddiol ers peth amser ond erbyn hyn mae hyd yn oed modelau llawer mwy soffistigedig yn colli eu gwerth. Mewn gwirionedd yr unig ffordd i gael pictiwr da o'r hyn sy'n digwydd mewn etholaeth arbennig yw trwy gomisiynu arolwg barn yno.

Dyma gêm fach i chi felly. Pe bai chi'n gallu comisiynu arolygon barn mewn chwe etholaeth Gymreig pa rai byswch chi'n eu dewis?

Darllen yr erthygl yn llawn Da yw Chwech

Pregeth gan Tony

  • 4 Rhagfyr 2014

Go brin fod llawer o bobol yn teimlo'n flin dros Tony Blair. Mae e'n byw bywyd digon cysurus wedi'r cyfan ac wedi llwyddo i droi ceiniog neu ddwy ers gadael Downing Street. Efallai bydd haneswyr y dyfodol yn fwy caredig iddo nac aelodau'r blaid y bu'n ei harwain. Go brin ei bod hi'n bosib iddyn nhw fod yn llai caredig!

Tybed ydy Tony'n cysuro ei hun weithiau trwy gofio'r adnod "nid yw proffwyd heb anrhydedd, ond yn ei wlad ei hun, ac yn ei dŷ ei hun"!

Darllen yr erthygl yn llawn Pregeth gan Tony

Dim Bai ar Dubai

  • 2 Rhagfyr 2014

Dyw e ddim yn anarferol i bleidiau gwleidyddol gyhoeddi cynlluniau uchelgeisiol a pholisïau trawiadol ar drothwy etholiad. Mae hynny hyd yn oed yn fwy gwir os ydy'r etholiad yn argoeli bod yn un agos fel yr un sy'n ein wynebu ni flwyddyn nesaf.

Gyda'r coffrau'n wag mae angen cryn ddychymyg i ddod o hyd i syniadau sy'n ddeniadol ond yn fforddiadwy. Wedi'r cwbwl, fedrwch chi ddim gwario mwy o arian na sydd gyda chi - neu efallai eich bod chi os ydych chi'n digwydd bod yn Ganghellor y Trysorlys!

Darllen yr erthygl yn llawn Dim Bai ar Dubai

Wastad ar y Tu Fas

  • 18 Tachwedd 2014

Un o'r tasgau sy'n wynebu newyddiadurwyr gwleidyddol o bryd i'w gilydd yw canfod ffordd o wneud straeon ynghylch y broses wleidyddol yn ddifyr ac yn berthnasol i bobol y tu hwnt i swigod San Steffan a'r Bae. Mae straeon felly, pa mor bynnag bwysig, yn gallu bod yn sych fel llwch ac anodd yw cyfleu eu harwyddocâd. Stori felly sy gen i heddiw.

Ar hyn o bryd mai setliad cyfansoddiadol newydd yn cael ei lunio i Gymru. Y gobaith, ymhlith y pleidiau Prydeinig o leiaf, yw y bydd y setliad hwnnw'n profi'n fwy hirhoedlog na chynlluniau 1998 a 2006, ond sut mae'r setliad hwnnw'n cael ei lunio?

Darllen yr erthygl yn llawn Wastad ar y Tu Fas

Proffwyd yn ei wlad ei hun

  • 12 Tachwedd 2014

Ychydig iawn o westai, dybiwn i, sy'n dewis addurno'u waliau gyda lluniau o wleidyddion. Roedd y Metropole yn Blackpool arfer gwneud ond gyda'r pleidiau wedi troi eu cefnau ar y dre wrth drefnu eu cynadleddau go brin fod y lluniau o Churchill, Lloyd George a'r gweddill dal yno!

Tipyn o syndod felly oedd sylwi ar y lluniau ar furiau'r County Hotel yn Durham wrth i mi fynychu digwyddiad teuluol yno dros y Sul. Ar hyd mur yr ystafell fwyta roedd 'na gyfres o luniau o fawrion y chwith gan gychwyn gyda Keir Hardie a diweddu gydag Ed Miliband.

Darllen yr erthygl yn llawn Proffwyd yn ei wlad ei hun

C'mon Midffîld

  • 6 Tachwedd 2014

Ar y cyfan rwy'n un o'r bobl hynny sy'n credu bod gwleidydda yn alwedigaeth digon anrhydeddus. Mae 'na ambell i hurtyn ac ambell i ddihiryn yn y busnes wrth reswm ond mae hynny'n wir ym mhob man.

Ond mae 'na un duedd ddiweddar sydd wedi rhoi tipyn o gnoc i'n goddefgarwch i. Chwe mis yn union cyn yr etholiad cyffredinol nesaf, a hwnnw'n argoeli i fod yn un hynod o agos, mae'n ymddangos i mi bod y Ceidwadwyr, Llafur a'r Democratiaid Rhyddfrydol fel ei gilydd wedi rhoi'r gorau i unrhyw ymdrech i apelio at drwch yr etholwyr.

Darllen yr erthygl yn llawn C'mon Midffîld

Ffosil o Fformiwla

  • 4 Tachwedd 2014

Roedd gan Wellington ei fŵt, Cardigan ei siwmper a Barnett ei fformiwla. Yn y tri achos mae'r cread wedi goroesi'r creawdwr. Mae'n ddigon posib y byddai'r Dug a'r Ardalydd yn ymfalchïo yn eu hanfarwoldeb. Nid felly yr oedd Joel Barnett yn teimlo am ei fformiwla.

Droeon ar hyd y degawdau mynegodd ryfeddod bod ei fformiwla yn dal i gael ei defnyddio i bennu gwariant y gwledydd datganoledig gan alw'n fynych am newid yn y drefn.

Darllen yr erthygl yn llawn Ffosil o Fformiwla

O Gymru, Fy Nghymru

  • 23 Hydref 2014

Mae 'na beth amryfusedd ynghylch pryd yn union y cafodd Plaid Cymru ei sefydlu. 1925 yw'r man cychwyn swyddogol ond mae rhai'n dadlau mai yng nghyfarfod yng Nghaernarfon yn Rhagfyr 1924 y ganwyd y blaid.

Pwy bynnag sy'n iawn does dim cymaint â hynny i fynd cyn i'r blaid gyrraedd ei nawdegau. Mae'n bryd felly, yn ôl rhai, i'r blaid aeddfedu a thyfu'n blaid lywodraethol go iawn.

Darllen yr erthygl yn llawn O Gymru, Fy Nghymru

Rhosyn Gwridog Iechyd

  • 21 Hydref 2014

Dyw sesiwn gwestiynau'r Prif Weinidog ym Mae Caerdydd ddim yn ddigwyddiad theatrig fel un San Steffan. Serch hynny, mae'r rhan fwyaf o newyddiadurwyr y Cynulliad yn gwylio'r sesiwn gan geisio dyfalu o flaen llaw pa bynciau sy'n debyg o gael eu codi gan arweinwyr y gwrthbleidiau.

Roedd pawb yn sicr heddiw mai cyflwr y gwasanaeth iechyd fyddai'n denu sylw Andrew R.T Davies. Wedi'r cyfan mae'r Daily Mail wedi treulio deuddydd yn colbio Llywodraeth Cymru ynghylch y pwnc gan adleisio'r union ddadleuon y mae Andrew ei hun yn defnyddio.

Darllen yr erthygl yn llawn Rhosyn Gwridog Iechyd

Help Llaw

  • 16 Hydref 2014

Ar y cyfan dydw i ddim y fath o berson sy'n mwynhau ciniawau ffurfiol ond anodd yw gwrthod ambell i wahoddiad. Roeddwn i'n annerch cinio yng Nghlwb Rygbi Senghennydd dros y Sul a drefnwyd gan un o'r cymdeithasau hynny sy'n gwneud cymaint i ddyrchafu ein bywyd cymunedol.

Codi arian i roi cymorth i bobol ifanc o gefndiroedd difreintiedig i fynd i goleg oedd pwrpas y digwyddiad. Dyw'r ysgoloriaethau a gynigir ddim yn fawr - ond mae'n gallu gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i gyfleoedd bywyd y rheiny sy'n eu derbyn.

Darllen yr erthygl yn llawn Help Llaw

Mwy am Vaughan

Mae Vaughan Roderick wedi gweithio i BBC Cymru ers 1978 gan ohebu ar bob etholiad a refferendwm ers hynny.

Fe gyfrannodd yr adroddiad cyntaf ar fwletin newyddion cyntaf S4C yn 1982 ac mae'n ymddangos yn gyson ar ystod eang o wasanaethau Cymreig a Phrydeinig y BBC.

Mae'n un o gyflwynwyr Newyddion 9: Y Sgwrs ar S4C, ac mae e hefyd yn cyflwyno 'O'r Bae' ar BBC Radio Cymru a 'Sunday Supplement' ar BBC Radio Wales.

Gellir cael hyd i archif y blog o Ebrill 2007-Ebrill 2013yma