Vaughan Roderick

Golygydd Materion Cymreig y BBC

Golygydd Materion Cymreig y BBC yn blogio'n rheolaidd ar faterion gwleidyddol Cymru.

Refferendwm yr Alban

17 Medi 2014

Mae pobl yr Alban yn pleidleisio mewn refferendwm i benderfynu a ddylai'r wlad fod yn annibynnol.

Mae'r gorsafoedd pleidleisio ar agor o saith y bore tan ddeg yr hwyr.

Bydd rhaglen ganlyniadau S4C a Radio Cymru a gwefan BBC Cymru Fyw yn dod â'r diweddara i chi wrth i'r pleidleisiau gael eu cyfri dros nos gyda'r gwasanaeth yn dechrau am hanner awr wedi deg nos Iau.

Darllen yr erthygl yn llawn

Ar Hyd y Nos

17 Medi 2014

Dyma air o gyngor i chi. Os ydych chi'n taro i mewn i Beti George neu Gwyn Llywelyn peidiwch, da chi, a gofyn am ei hatgofion ynghylch rhaglen ganlyniadau Etholiad 1983.

Honna oedd ymdrech gyntaf BBC Cymru ac S4C i ddarparu gwasanaeth felly ac rwy'n tybio bod Gwyn a Beti o hyd yn cael ambell i hunllef ynghylch y peth. Y cyfan ddywedaf i yw efallai nad oedd hi'n syniad da dibynnu cymaint ar Sinclair ZX Spectrum i ddelifro'r canlyniadau!

Darllen yr erthygl yn llawn

Araith Emrys

16 Medi 2014

O ystyried maint y lle mae Tonypandy wedi cynhyrchu ei siâr o enwogion. Mae'r paffiwr Tommy Farr a'r actorion Donald a Glyn Houston yn haeddu eu lle yn oriel yr anfarwolion - ond beth am wleidyddion y dref?

Dau sydd 'na sydd werth eu nodi - ill dau yn aelodau o'r Blaid Lafur ond yn bobol dra gwahanol i'w gilydd. George Thomas, Is-iarll Tonypandy yw'r cyntaf, wrth reswm - dyn wnaeth ddringo o gefndir digon difreintiedig i uchelfannau San Steffan.

Darllen yr erthygl yn llawn

Lessons History

12 Medi 2014

"Ydyn ni'n cael dweud ynysoedd Prydain y dyddiau hyn?" Gofynnwyd y cwestiwn i mi yn yr ystafell newyddion y dydd o'r blaen a doedd e ddim yn gwestiwn dwl. Yn hytrach mae'n enghraifft o'r gofal sy'n rhaid cymryd wrth geisio newyddiadura'n ddiduedd ynghylch refferendwm yr Alban.

Fel mae'n digwydd mae ambell i hanesydd yn dewis defnyddio'r enw "Atlantic Isles" yn hytrach na 'British Isles' y dyddiau hyn gan gredu bod hynny yn derm mwy niwtral. Yn bersonol rwy'n credu bod 'Prydain' a 'Phrydeinig' yn iawn yn newyddiadurol ond rwy'n derbyn bod modd dadlau'n wahanol.

Darllen yr erthygl yn llawn

Dan Gadarn Goncrit

10 Medi 2014

"Beth sy'n debyg o ddigwydd yn yr Alban te?" Pe bawn i wedi cael swllt am bob tro yr wyf wedi clywed y cwestiwn yna dros y dyddiau diwethaf fe fyddai digon gen i ymddeol i dyddyn rhywle yn Ynysoedd Heledd. Mae Ìle yn braf yn ôl pob sôn er efallai y byddai ynys Canna'n fwy addas i grwt o Gaerdydd!

Sori, beth oedd y cwestiwn eto?

Darllen yr erthygl yn llawn

Oedd yn gyfan hyd yn awr

"Denial isn't just a river in Egypt" oedd un o hoff jôcs Rhodri Morgan. Cymaint felly nes bod ei hailadrodd yn tueddu arwain at fwy o ysgyrnygu dannedd na chwerthin erbyn y diwedd.

Eto i gyd efallai bod gan yr hen Rhodri bwynt. Mae gallu gwleidyddion i anwybyddu'r eliffant ar stepen y drws yn rhyfeddol weithiau.

Darllen yr erthygl yn llawn

Un wennol...

Marathon nid sbrint. Dyna oedd disgrifiad cefnogwyr annibyniaeth i'r Alban o'r ymgyrch o'u blaenau pan bennwyd dyddiad y refferendwm yn ôl ym mis Mawrth 2013. Wedi'r cyfan - araf deg mae dal iâr.

Ond wrth i'r dyddiad tyngedfennol agosau mae'n ymddangos i fi nad marathon na sbrint yw'r disgrifiad gorau o'r ornest.

Darllen yr erthygl yn llawn

Gwersi hanes

29 Awst 2014

Mae'n ddydd Gwener. Beth am gael cwis bach - pryd ysgrifennwyd y geiriau yma a chan bwy?

"The whole island... must be divided into an equal number of districts; each district containing an equal number of inhabitants. All men, at the age of eighteen, who are not vagabonds or in the hands of justice, have a right to vote; because they contribute to the support of the state"

Darllen yr erthygl yn llawn

A Nawr Dyma'r News

28 Awst 2014

Ydy'r ffaith bod rhywbeth yn digwydd yng Nghymru yn ei gwneud hi'n stori newyddion Gymreig? Dyna i chi gwestiwn sydd ar feddyliau newyddiadurwyr yn fan hyn ar hyn o bryd a dyw'r ateb ddim mor syml â hynny.

Weithiau wrth gwrs mae'r ateb yn amlwg. Mae etholiad neu lofruddiaeth yng Nghwmsgwt wrth reswm yn straeon Cymreig ond beth am gynhadledd Brydeinig sy'n digwydd cael ei chynnal yng Nghymru? Ydy'r ffaith bod rhyw undeb athrawon neu'i gilydd yn digwydd cwrdd yn Llandudno yn golygu bod y cyfarfod yn haeddu sylw gan y cyfryngau Cymreig? Nac ydy yw'r ateb gan amlaf.

Darllen yr erthygl yn llawn

Draw dros y don mae bro dirion

19 Awst 2014

Ymhen mis fe fyddwn yn gwybod ym mha wladwriaeth y byddwn yn byw ynddi yn y dyfodol. A fydd Cymru yn parhau i fod yn rhan o Brydain fawr y Deyrnas Gyfunol neu'n rhan o wladwriaeth newydd Prydain fach yr rUK?

Yn nwylo pleidleiswyr yr Alban y mae'n ffawd ac mae'n naturiol felly bod y ddadl wleidyddol wedi canolbwyntio ar sut le fyddai'r Alban ar ôl annibyniaeth. Does fawr o son wedi bod y wladwriaeth arall a fyddai'n bodoli yn sgil pleidlais 'ie' - gwaddol y deyrnas os mynnwch chi.

Darllen yr erthygl yn llawn

Mwy am Vaughan

Mae Vaughan Roderick wedi gweithio i BBC Cymru ers 1978 gan ohebu ar bob etholiad a refferendwm ers hynny.

Fe gyfrannodd yr adroddiad cyntaf ar fwletin newyddion cyntaf S4C yn 1982 ac mae'n ymddangos yn gyson ar ystod eang o wasanaethau Cymreig a Phrydeinig y BBC.

Mae'n un o gyflwynwyr Newyddion 9: Y Sgwrs ar S4C, ac mae e hefyd yn cyflwyno 'O'r Bae' ar BBC Radio Cymru a 'Sunday Supplement' ar BBC Radio Wales.

Gellir cael hyd i archif y blog o Ebrill 2007-Ebrill 2013yma