Paratoi am Glymblaid?

  • 1 Gorffennaf 2015

Mae'n gynnar ar y naw i ddechrau darogan ynghylch etholiad Cynulliad 2016 ond medraf ddweud un peth wrthoch chi hyd sicrwydd sef y cwestiwn allweddol fydd yn cael ei ofyn drannoeth y canlyniad. Dyma fe.

"O gymryd nad oes gan Lafur fwyafrif yn ei rhiwnedd ei hun - ydy cyfanswm seddi'r Blaid Lafur a'r Democratiaid Rhyddfrydol yn ddeg ar hugain neu fwy?"

Os ydy'r ateb i'r cwestiwn yna'n gadarnhaol mae'n debyg y bydd patrwm gwleidyddol y Cynulliad yn parhau i ddilyn y cwys sydd wedi ei ddilyn ers 1999. Fe fyddai Llafur yn arwain llywodraeth naill ai trwy glymbleidio gyda Phlaid Cymru neu'r Democratiaid Rhyddfrydol neu drwy chwarae'r ddwy blaid yn erbyn ei gilydd a llywodraethu fel lleiafrif.

Os ydy'r ateb i'r cwestiwn uchod yn negyddol ar y llaw arall fe fyddwn yn wynebu Cynulliad â deinamig gwahanol iawn i'w ragflaenwyr - Cynulliad lle fyddai 'na ddau floc eglur - un ar y chwith yn cynnwys Llafur a Phlaid Cymru ac un ar y dde yn cynnwys y Ceidwadwyr a mwy na thebyg Ukip.

Mewn amgylchiadau felly fe fyddai Llafur yn llwyr ar ofyn Plaid Cymru a chan nad wyf yn gweld unrhyw fantais i Blaid Cymru mewn cynnal llywodraeth Lafur oddi allan fe fyddai ail glymblaid rhwng y ddwy blaid mwy neu lai'n anorfod.

Darllen yr erthygl yn llawn Paratoi am Glymblaid?

Nai Vai ac Oxi

  • 30 Mehefin 2015

Yn ôl ar ddechrau'r saithdegau roeddwn i ar drip ysgol i wlad Groeg ac roedd posteri ym mhob man yn gwaeddu 'Nai' a 'Vai' ar y cyhoedd. Roedd refferendwm i ddiddymu'r frenhiniaeth yn cael ei gynnal ar y pryd ac roeddwn i'n cymryd mai 'Ie' a 'Na' oedd ystyr y poster.

Credais hynny tan i rywun esbonio mai'r un llythyren yw N a V yn y wyddor Roegaidd ac mai 'Ie' oedd neges y posteri i gyd. Roedd ambell i 'Oxi' i weld fan hyn, fan draw ond roedd y rheiny oedd wedi paentio'r 'Na' ar ambell i wal mewn peryg o fynd i'r jail o gael eu dal.

Darllen yr erthygl yn llawn Nai Vai ac Oxi

Y Rownd Olaf

  • 24 Mehefin 2015

Coeliwch neu beidio ar hyn o bryd mae rhywun yn pori trwy'r cannoedd o filoedd o eiriau sydd wedi ymddangos ar y blog hwn ar hyd y blynyddoedd yn y gobaith bod 'na lyfr yn celu yn y brwyn. Fe gawn weld.

Soniais wrth y person ffodus hwnnw fy mod yn amau fy mod wedi sgwennu ambell i erthygl fwy nac unwaith gan ail-wyntyllu ambell i syniad ac ailgylchu ambell i stori. Roedd ei gwen fach siriol yn adrodd cyfrolau!

Darllen yr erthygl yn llawn Y Rownd Olaf

Y Niwl ar Fryniau Dyfed

  • 17 Mehefin 2015

Dyn a wyr sut mae academyddion yn gallu gweithio'r pethau yma mas ond Gwent, medden nhw, yw'r enw tiriogaethol hynaf yng Nghymru. Mae'n tarfu, yn ôl y rheiny ddylai wybod o Venta Silwrium, Caerwent ei dyddiau ni, ac yn ôl y traddodiad sefydlodd Caradoc Freichfras ei frenhiniaeth Wentaidd rhywbryd yn y bumed ganrif.

Gwir ai peidio, gallwn fod yn gwbl sicr bod enw Monmouthshire y Normaniaid yn newydd ddyfodiad o'i gymharu â Gwent y Brythoniaid. Mae'n werth cofio hynny wrth i bobl wylofain ynghylch colli enwau 'hanesyddol' o ganlyniad i adrefnu llywodraeth leol.

Darllen yr erthygl yn llawn Y Niwl ar Fryniau Dyfed

Clochemerle Cymru

  • 16 Mehefin 2015

Fe fydd 'na lawer o ffwdanu'r wythnos hon ynghylch adrefnu llywodraeth leol yng Nghymru gyda Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi ei map, neu fapiau, hir ddisgwyliedig yn awgrymu sawl cyngor dylai 'na fod a'u hunion ffiniau.

Heb os fe fydd y map yn esgor ar drafodaeth digon bywiog ond gwyddid eisoes bod y Llywodraeth wedi methu a sicrhau cefnogaeth unrhyw wrthblaid i'r cynllun. Fe fydd yn rhaid aros tan ar ôl etholiad 2016 am unrhyw ddeddfwriaeth ac mae'n debyg y bydd hi'n 2020 cyn i unrhyw newid ddod i rym.

Darllen yr erthygl yn llawn Clochemerle Cymru

Eithr bydded eich ymadrodd chwi, Ie, ie; Nage, nage

  • 9 Mehefin 2015

Un o ddywediadau enwog George Orwell yw hwnnw ynghylch pwysigrwydd hanes. Dyma fe.

'He who controls the past controls the future. He who controls the present controls the past.'

Darllen yr erthygl yn llawn Eithr bydded eich ymadrodd chwi, Ie, ie; Nage, nage

Gwaelod y Dosbarth

  • 4 Mehefin 2015

Un o ddigwyddiadau mwyaf rhyfedd y calendr gwleidyddol yw Glee Club y Democratiaid Rhyddfrydol - rhyw fath ar noson lawen anffurfiol sydd wedi cael ei chynnal yng nghynhadleddau'r blaid ers oes pys. Os hoffech chi wrando ar Lembit Opik yn chwarae'r organ geg gyda Mike German yn cyfeilio ar y piano, y Glee Club yw'r lle i fynd. Peidiwch gyd a rhuthro'r un pryd.

Uchafbwynt y noson hyd heddiw yw canu anthem answyddogol y blaid "The Land" - can o ddyddiau Lloyd George sy'n croniclo'r frwydr rhwng tenantiaid a'u landlordiaid. Dyna oedd y rhaniad cymdeithasol sylfaenol ym Mhrydain am y rhan fwyaf o'r mileniwm diwethaf - y gwahaniaeth rhwng y lleiafrif oedd yn berchen ar dir a thai a'r rheiny oedd byw ar ofyn eraill.

Darllen yr erthygl yn llawn Gwaelod y Dosbarth

Charles

  • 2 Mehefin 2015

Dydw i erioed wedi bod yn ddyn chwisgi. Mae jinsen fach neu hyd yn oed brandi'n llifo lawr yn ddigon handi ond am ddŵr y bywyd - wel, mae'n well gen i beidio.

Fe geisiodd Charles Kennedy fy argyhoeddi'n wahanol, a hynny yn Llangollen o bobman. Roedd y Rhyddfrydwyr yn cynnal eu cynhadledd yn y dre ac roedd Charles wedi canfod mae bar gwin Gales, lle'r oeddem ni'r newyddiadurwyr yn aros, oedd yr unig le i ddod o hyd i ddiod yn oriau man y bore.

Darllen yr erthygl yn llawn Charles

Bant â ni 'to te

  • 19 Mai 2015

Yn sgil digwyddiadau diweddar rwy'n teimlo'n betrusgar braidd wrth eich gwahodd i gymryd golwg bach ar yr arolygon barn!

Yn ddigon ffodus arolygon Cymru a'r Alban sydd wedi denu fy sylw ac yn wahanol i rai Lloegr roedd y rheiny yn weddol o agos ati o safbwynt canlyniad yr etholiad. Roedd polau'r Alban yn llygaid eu lle a rhai Cymru'n bur dda o safbwynt canrannau'r bleidlais er yn llai defnyddiol wrth ddarogan dosraniad y seddi.

Darllen yr erthygl yn llawn Bant â ni 'to te

Cymera hon, Cameron

  • 12 Mai 2015

Dyna ni felly. Heb os roedd Etholiad Cyffredinol 2015 yn un i'r llyfrau hanes ond rwy'n meddwl fy mod wedi dweud popeth sy gen i ddweud yn ei gylch mewn llefydd eraill!

Un peth sy'n sicr mae 'na gyfnod cythryblus a chyffrous o'n blaenau ac nid yn unig oherwydd bod etholiad cyffredinol Cymru ar y gorwel.

Darllen yr erthygl yn llawn Cymera hon, Cameron