Vaughan Roderick

Golygydd Materion Cymreig y BBC

Golygydd Materion Cymreig y BBC yn blogio'n rheolaidd ar faterion gwleidyddol Cymru.

Gwersi hanes

29 Awst 2014

Mae'n ddydd Gwener. Beth am gael cwis bach - pryd ysgrifennwyd y geiriau yma a chan bwy?

"The whole island... must be divided into an equal number of districts; each district containing an equal number of inhabitants. All men, at the age of eighteen, who are not vagabonds or in the hands of justice, have a right to vote; because they contribute to the support of the state"

Mae'r ffaith nad yw'r awdur yn ystyried hawl merched i bleidleisio yn rhoi tipyn o gliw i chi ein bod yn ôl yn y gorffennol pell - serch hynny pan ysgrifennwyd y geiriau yna yn 1782 roeddynt yn hynod o radicalaidd a dylanwadol.

David Williams, athronydd gwleidyddol o Gaerffili, oedd awdur y geiriau ac maen nhw'n ymddangos yn ei lyfr "Letters on Political Liberty" - y llyfr, gyda llaw, lle mae'r term 'political science' yn ymddangos am y tro cyntaf.

Fe wnaeth haneswyr Cymreig y bedwaredd ganrif ar bymtheg eu gorau glas i anwybyddu Williams gan ei fod yn cael ei ystyried yn gableddus gan Galfiniaid surbwch y cyfnod. Doedd y cyhuddiad ddim yn ddi-sail chwaith. Wedi'r cyfan, roedd Williams yn Ddeist gan fynnu bod gwaith yr athronwyr clasurol cyn bwysiced a'r Beibl o safbwynt deall cyflwr dyn. Ystyrir ef yn un o dadau anffyddiaeth.

Darllen yr erthygl yn llawn

A Nawr Dyma'r News

28 Awst 2014

Ydy'r ffaith bod rhywbeth yn digwydd yng Nghymru yn ei gwneud hi'n stori newyddion Gymreig? Dyna i chi gwestiwn sydd ar feddyliau newyddiadurwyr yn fan hyn ar hyn o bryd a dyw'r ateb ddim mor syml â hynny.

Weithiau wrth gwrs mae'r ateb yn amlwg. Mae etholiad neu lofruddiaeth yng Nghwmsgwt wrth reswm yn straeon Cymreig ond beth am gynhadledd Brydeinig sy'n digwydd cael ei chynnal yng Nghymru? Ydy'r ffaith bod rhyw undeb athrawon neu'i gilydd yn digwydd cwrdd yn Llandudno yn golygu bod y cyfarfod yn haeddu sylw gan y cyfryngau Cymreig? Nac ydy yw'r ateb gan amlaf.

Darllen yr erthygl yn llawn

Draw dros y don mae bro dirion

19 Awst 2014

Ymhen mis fe fyddwn yn gwybod ym mha wladwriaeth y byddwn yn byw ynddi yn y dyfodol. A fydd Cymru yn parhau i fod yn rhan o Brydain fawr y Deyrnas Gyfunol neu'n rhan o wladwriaeth newydd Prydain fach yr rUK?

Yn nwylo pleidleiswyr yr Alban y mae'n ffawd ac mae'n naturiol felly bod y ddadl wleidyddol wedi canolbwyntio ar sut le fyddai'r Alban ar ôl annibyniaeth. Does fawr o son wedi bod y wladwriaeth arall a fyddai'n bodoli yn sgil pleidlais 'ie' - gwaddol y deyrnas os mynnwch chi.

Darllen yr erthygl yn llawn

Nid Gwir yw Popeth Melyn

13 Awst 2014

Efallai eich bod wedi sylwi nad yw'r blog hwn wedi ei ddiweddaru'n ddiweddar. Y rheswm syml am hynny yw fy mod wedi bod ar wyliau a do, fe wnes i fwynhau'r Eisteddfod. Da iawn chi, Sir Gâr!

Ac eithrio crwydro'r maes, beth mae dyn fel fi'n gwneud gyda'i wyliau? Wel, darllen llyfrau am wleidyddiaeth, wrth reswm. Beth arall sydd i wneud ac oriau hesb?

Darllen yr erthygl yn llawn

Tacsi i'r Tywyllwch

17 Gorffennaf 2014

O gofio bod Edwina Hart yn un o ddarllenwyr selog y "Morning Star" efallai y dylwn i fod yn garcus cyn defnyddio'r gair 'Stalinaidd' i ddisgrifio disgyblaeth fewnol y grŵp Llafur yn y Cynulliad. Serch hynny, nhw yw'r grŵp mwyaf disgybledig yn y Cynulliad o bell ffordd.

Union hanner aelodau'r Cynulliad sydd gan y blaid. Fe fyddai rhwydd hynt felly i unrhyw rebel neu benboethyn achosi pob math o drafferth. Anaml iawn mae hynny'n digwydd. Mae'r aelodau meinciau cefn wedi hen arfer a brathu eu tafodau yn y Siambr gan fynegi unrhyw anfodlonrwydd y tu ôl i ddrysau caeedig cyfarfodydd grŵp.

Darllen yr erthygl yn llawn

Jones, Jones a Davies

15 Gorffennaf 2014

Roedd penodi William Hague yn Ysgrifennydd Cymru yn ôl yn 1995 yn brofiad trawmatig braidd i mi. Hwnnw oedd y tro cyntaf i'r Ysgrifennydd Gwladol fod yn iau na fi. Oedd, mi oedd William yn aelod ifanc o'r cabinet ond roedd ei benodiad yn arwydd fy mod innau'n heneiddio. Meddyliwch sut fi'n teimlo heddiw o glywed ei fod am ymddeol o'r senedd!

Mae'n anodd coelio erbyn hyn cymaint o groeso gafodd pennodiad Hague gan y dosbarth gwleidyddol yng Nghymru. Doedd a wnelo hynny ddim llawer a phersonoliaeth na daliadau'r gweinidog newydd ond llawer a phersonoliaeth a daliadau ei ragflaenydd, John Redwood! I ddefnyddio'r hen ystrydeb roedd Hague yn ddyn yr oedd modd gwneud busnes ag ef.

Darllen yr erthygl yn llawn

Alun Davies Mwy Nid Yw

9 Gorffennaf 2014

Dydw i ddim yn credu fy mod i erioed wedi gweld Carwyn Jones mor grac ac oedd e wrth i fi holi fe heddiw. Nid crac yn yr ystyr cynddeiriog - yn hytrach roedd yn arddangos y dicter oeraidd hwnnw sy'n awgrymu dirmyg llwyr.

Pedair awr ar hugain yn ôl roedd testun ei lid yn weinidog yn ei gabinet. O pa fodd y cwymp y cedyrn!

Darllen yr erthygl yn llawn

Croen y Ddafad Felyn

4 Gorffennaf 2014

Doedd hi fyth yn fwriad gen i dynnu coes chi Democratiaid Rhyddfrydol dwywaith mewn wythnos. Ar y llaw arall os ydy eich staff yn ddi-hid ynghylch gadael dogfennau mewnol ar lungopïwr mae'n anodd gwrthsefyll y temtasiwn!

Beth yw hwn felly? Agenda 'knowledge sharing session' grwp y Cynulliad. Rwy'n cymryd mai gair crand am gyfarfod yw 'knowledge sharing session' - a dyna fi'n meddwl mai dim ond y BBC oedd yn defnyddio jargon felly!

Darllen yr erthygl yn llawn

Fin Nos Fan Hyn

3 Gorffennaf 2014

Digwyddiad rhyfedd braidd oedd yr ŵyl i nodi saith ganmlwyddiant brwydr Bannockburn y bues i'n ffilmio ynddi dros y Sul.

'Visit Scotland' oedd wedi trefnu'r peth ac, fel y gellir dychmygu, ar drothwy refferendwm annibyniaeth yr Alban fe wnaeth y corff hwnnw ei orau glas i geisio sicrhau bod y dathliadau yn wleidyddol niwtral. I raddau fe wnaethon nhw lwyddo yn hynny o beth o safbwynt y digwyddiadau ffurfiol. Y cyfan ddywedaf i yw bod sticeri 'na' yn bethau prin ar faes y gad a bod 'na ddim llawer o groeso i'r gŵr dewr oedd yn defnyddio ymbarél jac yr undeb i gysgodi rhag y glaw!

Darllen yr erthygl yn llawn

Déjà Vu Drosodd a Thro

2 Gorffennaf 2014

Newyddion da o lawenydd mawr i bensiynwyr Ynys Môn. Mae gan Aled Roberts bres i chi - neu addewid o bres o leiaf! Dyma sydd ganddo i ddweud mewn datganiad newyddion.

Aled Roberts AM has welcomed the news that under Liberal Democrat manifesto plans for the General Election, pensioners would be guaranteed to earn at least an extra £790 per year by the end of the next parliament.

Darllen yr erthygl yn llawn

Mwy am Vaughan

Mae Vaughan Roderick wedi gweithio i BBC Cymru ers 1978 gan ohebu ar bob etholiad a refferendwm ers hynny.

Fe gyfrannodd yr adroddiad cyntaf ar fwletin newyddion cyntaf S4C yn 1982 ac mae'n ymddangos yn gyson ar ystod eang o wasanaethau Cymreig a Phrydeinig y BBC.

Mae'n un o gyflwynwyr Newyddion 9: Y Sgwrs ar S4C, ac mae e hefyd yn cyflwyno 'O'r Bae' ar BBC Radio Cymru a 'Sunday Supplement' ar BBC Radio Wales.

Gellir cael hyd i archif y blog o Ebrill 2007-Ebrill 2013yma