Lois Jones, merch y cyfrinachau!

Lois Jones yn cadw'r cyfrinachau yn ddiogel Image copyright Arwyn Roberts
Image caption Lois Jones yn cadw'r cyfrinachau yn ddiogel

Heb Lois Jones mae'n bosibl iawn na fyddai yna gadeirio na choroni yn yr Eisteddfod, gan mai hi sy'n cadw trefn ar gystadlaethau cyfansoddi'r brifwyl.

Ynghanol ei phrysurdeb mi lwyddodd BBC Cymru Fyw i gael gair gyda Lois ynglŷn â'r trefniadau:

Mewn ffordd syml iawn, beth yw'r drefn arferol o gyhoeddi unrhyw gystadleuaeth?

"Mae'r broses yn cychwyn rhyw flwyddyn a hanner cyn yr Eisteddfod, a'r pwyllgor lleol sy'n trafod a phenderfynu ar gynnwys y cystadlaethau. Yna yn ystod mis Ionawr byddant yn trafod y cyfan hefo Panelau Canolog yr Eisteddfod.

"Yna mae'r Bwrdd Rheoli a Chyngor yr Eisteddfod yn rhoi sêl bendith (gobeithio!) yn ystod mis Ebrill - sy'n rhoi'r golau gwyrdd i mi anfon y gwahoddiadau at y beirniaid.

"Fi sy'n gyfrifol am deipio'r Rhestr Testunau - gan ei anfon i'r wasg tua diwedd Mai - er mwyn cael y cyfan yn barod ar gyfer Y Cyhoeddi ddiwedd Mehefin/dechrau Gorffennaf."

Image caption Pwy, os unrhywun, fydd yn eistedd yn hon cyn hir? Mae Lois Jones yn gwybod nawr!

Beth sy'n digwydd ar ôl i'r cystadleuwyr anfon eu ceisiadau i swyddfa'r Eisteddfod?

"Yn gyntaf mae angen cofrestru'r cyfan a gwneud yn siŵr bod y ffugenw ar y gwaith, rhifau cywir ayyb. Wedyn bydd angen ffeilio'r ffurflenni, y cyfansoddiadau a'r amlenni dan sêl. Yn achos y goron a'r gadair mae angen eu gosod ar gryno ddisg neu gerdyn cof. Rhwng wythnos a deng niwrnod wedi'r dyddiad cau byddwn yn anfon popeth at y beirniaid gan ddefnyddio recorded delivery.

"Mae'n rhaid i fi sicrhau fy mod i 'di derbyn y beirniadaethau a chyfansoddiadau yn ôl o fewn y mis. A mynd ar ôl y rhai sy'n hwyr!"

Beth sy'n achosi'r pen tost mwyaf?

"Y cur pen mwyaf ydi'r ffugenwau - enwau gwahanol a rhyfedd iawn, a dwi'n gorfod gwneud yn siŵr bod y cyfan yn gywir ar y ddogfen sy'n mynd allan at y beirniaid - a bod hwythau yn cael yr enwau yn gywir yn y beirniadaethau!

"Ar ôl derbyn y gwaith yn ôl gan y beirniaid (canol mis Mai) - dwi'n anfon y cyfansoddiad buddugol at Elwyn Hughes, y Golygydd. Mae'r Cyfansoddiadau yn mynd i'r wasg rhwng canol i ddiwedd Mehefin. Ond mae'n rhaid i'r wasg aros tan ddechrau Gorffennaf cyn cwblhau'r gyfrol - aros am fanylion a chael lluniau gan y prif fuddugwyr."

Faint o broblem yw hi i gadw enwau'r buddugwyr yn gyfrinachol?

"Tydi hi ddim yn broblem cadw'r gyfrinach fawr! Dwi'n cofio fy Eisteddfod gyntaf yng Nghwm Rhymni yn 1990 - poeni f'enaid mod i am adael y gyfrinach allan a phawb yn haslo a gofyn.

"Ond mewn 25 mlynedd dwi 'rioed wedi gwneud! A d'eud y gwir, erbyn canol Gorffennaf - 'dwi wedi anghofio'n lân pwy sydd wedi ennill! Cofiwch, dwi'n cael rhyw buzz bach weithiau yn gwybod be' dwi'n ei wybod!"

Image caption Sesiwn i ymarfer seremoni'r coroni yn 2006.

Oes yna broblem annisgwyl wedi codi?

"Beirniaid yn tynnu allan ar y funud ola' a phobl yn anghofio cynnwys amlenni dan sêl!"

Cystadlaethau sawl Eisteddfod yr wyt ti'n delio â nhw ar hyn o bryd?

"Dwy Eisteddfod yn benodol ar hyn o bryd. Rydw i yn amlwg yn cwblhau trefniadau Eisteddfod Sir Gâr 2014. Mae angen dyblygu copïau'r cystadleuwyr - ar gyfer y beirniaid, cyfeilyddion, y BBC ac Is-deitlo. Byddai'n anfon yr amserlenni at y beirniaid ynghyd â'r tocynnau, bathodynnau, copïau ayyb.

"Yn ogystal mae'r gwaith wedi dechrau ar gyfer cystadlaethau Eisteddfod Maldwyn a'r Gororau 2015. Mae angen anfon gwahoddiadau a chytundebau i feirniaid y brifwyl honno"

Sut wyt ti'n ymlacio yn dy amser sbâr?

Rwy'n dacsi personol i dri o blant sydd yn gwneud popeth dan haul. Rwy'n hoffi cerdded dau gi yn rheolaidd, ac edrych ar ôl ieir a charthu'r ceffylau (hwyl i gael!). Os oes amser sbâr - pilates, a mynd i'r gym!"

Wyt ti'n berson sydd wastad wedi medru cadw ei ben mewn creisys neu ydy e'n rhinwedd ti wedi ei ddysgu?

"Dwi'n meddwl mod i wedi dysgu'r rhinwedd arbennig yma. Erbyn hyn, dwi wedi gweithio ar gymaint o Eisteddfodau. 'Rwy 'di dysgu bod yn drefnus yn y gwaith - paratoi pethau mewn da bryd a bod yn barod - ac os oes rhywbeth yn codi wedyn - mi fydd genna'i amser i ddelio â nhw!"

Pwy sydd wedi ennill y goron a'r gadair eleni?

"Ha Ha. Yn amlwg dwi ddim yn mynd i ateb y cwestiwn yna!"

Image caption Coron Eisteddfod Sir Gâr eleni

Am fwy o'r Brifwyl, ewch i'n gwefan Eisteddfod.