Posteri gwyddonol 120 mlwydd oed

  • 11 Mai 2014
Poster IBERS
Mae arbenigwyr yn credu y gallai pob poster for werth oddeutu £200 yr un.

Mae porthorion yn un o adeiladau Prifysgol Aberystwyth wedi dod ar draws siartiau wal 120 mlwydd oed wedi'u darlunio â llaw.

Yn dilyn llifogydd yn seler Athrofa'r Gwyddorau Biolegol, Amgylcheddol a Gwledig (IBERS), daeth y porthorion o hyd i ddarganfyddiad annisgwyl - dros 100 o siartiau wal.

Maen nhw'n dyddio'n ôl i'r 19eg ganrif, ac yn bosteri lliw wedi'u darlunio â llaw.

Arnyn nhw mae darluniau prydferth o blanhigion ac anifeiliaid ac fe fydden nhw wedi cael eu defnyddio i ddysgu bioleg a botaneg i fyfyrwyr yng nghyfnod cynnar y Brifysgol.

Dyma oedd cyflwyniadau 'power point' eu dydd.

Mae arbenigwyr yn credu y gallai pob poster fod yn werth oddeutu £200 yr un.

Fe fyddan nhw i'w gweld yn gyhoeddus ar ddydd Sadwrn, Mai 17.

Newid mawr ym myd dysgu gwyddoniaeth

Mae'r darluniau'n dangos sut y mae dulliau dysgu gwyddoniaeth wedi newid yn sylweddol dros y blynyddoedd.

Dyma oedd cyflwyniadau 'power point' eu dydd.

Dywedodd Dr John Warren, Cyfarwyddwr Dysgu ac Addysgu IBERS: "Roedd natur gywrain y darluniau hyn yn galluogi darlithwyr yr 1800au i ennyn diddordeb eu myfyrwyr mewn ffordd wahanol iawn i'r ffordd yr ydym yn eu dysgu heddiw.

Y rhain oedd PowerPoint y cyfnod i bob pwrpas. Rydym yn falch iawn bod y gweithiau hyn wedi dod i'r amlwg - mae eu cynnwys a'u harwyddocâd gwyddonol yn bwysicach o lawer nag unrhyw ystyriaethau ariannol".

Roedd siartiau wal addysgiadol yn cael eu cynhyrchu yn yr 1800au cynnar i'w defnyddio yn yr ystafell ddosbarth, ar ffurf fach yn wreiddiol, ac roeddent yn darlunio golygfeydd a gwrthrychau syml i'w defnyddio wrth ddysgu mewn ysgolion cynradd.

Byddai'r siartiau wal yn cael eu cynhyrchu a'u gwerthu mewn niferoedd mawr, nid yn unig i ysgolion cynradd ond i sefydliadau addysg uwch hefyd.

Ond wedi i lithograffeg gael ei ddyfeisio tua diwedd y 1700au, fe olygodd bod modd cynhyrchu printiau lliw mawr am bris rhesymol.

Yn yr Almaen yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, diwygiwyd y system addysg yn sylweddol.

Yn 1852, roedd gan bob athro 136 o fyfyrwyr yn ei ystafell ddosbarth ar gyfartaledd. Roedd yn anodd pasio ysgythriadau o amgylch y dosbarth, a bron yn amhosibl i ddangos gwrthrychau i fyfyrwyr drwy'r microsgop.

Roedd modd gweld darluniau mawr ar y wal o bob cornel o'r dosbarth, ac fe ddaethant yn boblogaidd ymhlith athrawon.

Mae Botanische Wandtafeln, neu Siartiau Wal Botangeol, yn dangos manylion anatomegol a morffolegol planhigion.

Bydd detholiad o'r siartiau wal hyn yn cael eu harddangos yn ystod y Diwrnod Chwilfrydedd mewn Planhigion, a drefnir gan IBERS, ar ddydd Sadwrn 17 Mai rhwng 9.30 - 12.30 y tu allan i theatr Canolfan y Celfyddydau.