Y fogfa: 'Angen gweithredu' medd elusen

  • 6 Mai 2014
Y Fogfa
Mae ymchwil Asthma UK yn dangos bod 67 o farwolaethau o'r fogfa wedi digwydd yng Nghymru yn 2012

Mae adroddiad newydd ar farwolaethau o'r fogfa (asthma) yn honni bod camgymeriadau mewn presgripsiynau a ffaeleddau cyson mewn gofal sylfaenol.

Mae'r Adolygiad Cenedlaethol o Farwolaethau'r Fogfa a gyhoeddwyd heddiw ar Ddiwrnod Asthma'r Byd yn tynnu sylw at gamgymeriadau presgripsiwn mewn 47% o farwolaethau asthma yn y DU ac yn dangos bod lle i wella yng ngofal 83% o'r rheiny a gollodd eu bywydau.

Yr elusen Asthma UK sy'n gyfrifol am gydgasglu'r dystiolaeth ar gyfer yr adroddiad o ffigyrau swyddogol ar draws y DU.

Mae gan y DU un o'r cyfraddau uchaf o ran marwolaethau o'r fogfa yn Ewrop, gyda'r data diweddaraf yn dangos bod marwolaethau o achos asthma yn cynyddu unwaith eto.

Yng Nghymru, mae data yn dangos bod 67 o farwolaethau (yn 2012) a 3,571 o ymweliadau ysbyty brys ar gyfer asthma (2012-2013).

'Brawychus'

Dywedodd Kay Boycott, Prif Weithredwr Asthma UK: "Mae Asthma UK yn gwbl gefnogol o farn Coleg Brenhinol y Ffisigwyr bod 'rhaid rhoi terfyn ar esgeulustra mewn gofal asthma'.

"Mae'r ymchwiliad cyfrinachol hwn wedi nodi camgymeriadau presgripsiwn ar raddfa hollol frawychus, ac mae'n gondemniad llym o'r arferion cyfredol.

"Mewn llawer o'r achosion hyn, cafodd y rhybuddion eu hanwybyddu. Mae pyliau o asthma yn y gorffennol yn ffactor risg clir wrth ystyried pyliau yn y dyfodol, ond o'r rheiny a gafodd eu trin yn yr ysbyty yn y mis cyn iddynt farw, ni aethpwyd ati i gynnal archwiliadau dilynol ar fwy na dwy ran o dair ohonynt.

'Torcalonnus'

"Mae'n dorcalonnus bod yr adolygiad wedi dangos y gellid fod wedi atal 46% o farwolaethau gyda gwell gofal o ddydd i ddydd.

"Dengys gwaith ymchwil Asthma UK bod un o bob 10 person yng Nghymru yn rhy aml yn cael eu siomi gan y system. Ni ddylai asthma gael ei drin fel cyflwr 'Cinderella' mwyach, gyda gwasanaethau arbenigol cyfyng a diffyg cynllun clir i wella presgripsiynau.

"Ni fyddwn ni'n hapus tan fod y broblem hon wedi'i datrys. Yn bwysicach na dim, mae gofyn i ni gael arweiniad ar bob lefel o'r system iechyd ar draws y DU er mwyn herio'r esgeulustra mewn perthynas ag asthma ac atal pyliau o asthma sy'n gallu lladd.

"Rydym am weld adolygiadau asthma safonol yn cael eu gweithredu drwyddi draw, wedi'u cefnogi gan dechnoleg. Mae gofyn gwella mynediad at wasanaethau arbenigol o safon ar gyfer asthma, yn arbennig i'r rheiny sydd mewn mwyaf o berygl o gael pwl o asthma a all ladd."

'Ystyried gwersi'

Ychwanegodd John Mathias, Cyfarwyddwr Cenedlaethol Asthma UK Cymru: "Mae'n rhaid i Lywodraeth Cymru sicrhau ei bod yn mynd ati ar frys i weithredu ei hymrwymiad i gefnogi mesurau hunan-reoli o fewn y Cynllun Cyflawni Anadlol, a hynny'n llawn.

"Mae'r ffigurau hefyd yn pwysleisio bod gofyn mynd ati ar frys i wella gofal asthma plant, felly mae'n hanfodol bod Llywodraeth Cymru yn ystyried y gwersi a ddysgwyd o'r Adolygiad Cenedlaethol o Farwolaethau Asthma, ac yn cyhoeddi ei chynlluniau'n fuan."

Fe ddaeth y data a ddefnyddiwyd ar gyfer yr adroddiad gan yr elusen o'r Swyddfa Ystadegau Gwladol ar gyfer Cymru a Lloegr, y Swyddfa Gofrestr Gyffredinol yn yr Alban ac Asiantaeth Ystadegau ac Ymchwil Gogledd Iwerddon.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydym yn cydnabod yr angen i ddarparu gofal o safon uchel yn y Gwasanaeth Iechyd Gwladol ar gyfer y fogfa.

"Mae hyn wedi ei amlinellu yn ein Cynllun Darparu Iechyd Anadliadol a gyhoeddwyd gennym yr wythnos ddiwethaf, ac sy'n ceisio lleihau'r nifer o ymweliadau i'r ysbyty.

"Bydd y cynllun yma'n cael ei gefnogi gan adran ar wahân i blant a phobl ifanc, ac fe fydd hwnnw'n cael ei gyhoeddi dros yr haf."