Pryder am lwfans anabledd

Wheelchair Image copyright SPL
Image caption Mae 140,000 o oedolion yn derbyn Lwyfan Byw i'r anabl yng Nghymru

Ddydd Mercher fe fydd aelodau seneddol yn trafod honiadau fod pobl sy'n dioddef o ganser a mathau eraill o salwch difrifol yng Nghymru yn gorfod aros yn rhy hir i gael eu hasesu ar gyfer math newydd o lwfans anabledd.

Susan Elan Jones, AS Llafur De Clwyd, fydd yn arwain y drafodaeth ar y modd mae'r lwfans newydd - Taliad Annibyniaeth Bersonol -wedi cael ei gyflwyno.

Bwriad y lwfans yw cynorthwyo pobl sy'n wynebu costau oherwydd salwch hirdymor neu anabledd.

Fe all unigolion hawlio rhwng £21 a £138 yr wythnos, ac mae'r lwfans yn raddol ddisodli'r hen Lwfans Byw i'r Anabl, sy'n cael ei dalu i 140,000 o oedolion yng Nghymru.

Trefn asesu

Yn ôl y drefn newydd, bydd mwy o bobl yn cael eu hasesu wyneb yn wyneb. Hefyd mae sefyllfa unigolyn yn cael ei hadolygu yn fwy aml.

Ond dywed Susan Elan Jones fod nifer o bobl heb dderbyn y lwfans newydd oherwydd arafwch y drefn asesu.

Yng Nghymru cwmni Capita sy'n gyfrifol am y broses asesu.

"Rydym yn sôn am fethiant cynllun a hynny ar gost fawr i'r trethdalwyr," meddai Ms Jones.

"Mae'n rhaid i rywun gymryd cyfrifoldeb am beth sydd wedi digwydd o ganlyniad i gytundeb rhwng y llywodraeth a chwmni preifat."

Dywed Llywodraeth San Steffan eu bod yn cydweithio gyda'r asiantaethau perthnasol sy'n gyfrifol am dalu'r lwfansau.

'Trafferthion'

Ychwanegodd llefarydd y byddai yna ôl-daliadau yn cael eu talu i'r sawl sy'n gymwys.

Un sy'n gobeithio cymryd rhan yn y drafodaeth yn Nhŷ'r Cyffredin ddydd Mercher yw Hywel Williams, AS Plaid Cymru Arfon.

Dywedodd fod pobl anabl sy'n byw mewn ardaloedd gwledig yn wynebu trafferthion enbyd o ran trafnidaeth.

"Mae'r Lwfans Byw i'r Anabl yn hynod bwysig wrth fynd i'r afael â'r problemau hyn. Mae'r meini prawf ar gyfer y drefn newydd - Taliad Annibyniaeth Bersonol - yn afresymol ac yn golygu y bydd hyd at un o bob tri o bobl ar eu colled."

Dywedodd llefarydd ar ran yr Adran Gwaith a Phensiynau: "Mae'r lwfans newydd gydag asesiadau cyson yn fodd o sicrhau fod yr adnoddau yn cyrraedd pobl sydd fwyaf eu hangen. Mewn rhai achosion mae'r broses o hawlio yn cymryd yn hirach na'r hen drefn, Lwfans Byw i'r Anabl, oedd yn dibynu ar ffurflenni hunanasesiad.

"Rydym yn cydweithio gyda'r darparwyr i sicrhau fod y broses mor llyfn â phosib, a bod yna ad-daliadau fel bod neb ar eu colled."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.