Mesuryddion dŵr i dai Cymru dan gynlluniau newydd?

Llifogydd
Un rhan o'r cynllun yw edrych ar ffyrdd o wella llif dŵr mewn ardaloedd trefol er mwyn lleihau'r risg o lifogydd.

Mae gweinidogion Llywodraeth Cymru yn cysidro cynlluniau i osod mesuryddion dŵr ymhob cartref yng Nghymru mewn ymdrech i leihau gwastraff.

Mae'r syniad yn rhan o ymgynghoriad sydd yn cael ei gyhoeddi ddydd Llun i edrych ar y ffordd orau o reoli'r defnydd o ddŵr mewn cyfnod lle mae'r boblogaeth yn tyfu a'r hinsawdd yn troi'n fwy cyfnewidiol.

Petai mesuryddion yn cael eu cyflwyno mae'r llywodraeth yn dweud na fyddai teuluoedd ar gyflogau isel yn gorfod wynebu biliau uwch.

Dywedodd Gweinidog Cyfoeth Naturiol Llywodraeth Cymru, Alun Davies, nad oedd dŵr "yn adnodd di-bendraw", ac roedd yn rhaid cymryd camau i sicrhau ei fod yn cael ei reoli yn effeithiol.

'Rheoli effeithiol'

Wrth siarad cyn ei ymweliad ag Ysgol Gynradd Stebonheath yn Llanelli, sydd wedi gosod system ddŵr cynaliadwy yn ddiweddar, dywedodd y gweinidog: "Dŵr yw un o'n hasedau naturiol mwyaf pwysig, yn sail i ddatblygiadau economaidd, ein sector twristiaeth, ein cyflenwad ynni ac i'n iechyd.

"Ond nid yw dŵr yn adnodd di-bendraw... rhaid ei reoli'n ofalus i sicrhau y gall gofynion tymor hir ein hamgylchedd, ein pobl a'n heconomi gael eu diwallu.

"Mae ffigyrau'n dangos ar gyfartaledd ein bod yn defnyddio bron i 50% yn fwy o ddŵr y person nag oedden ni 25 mlynedd yn ôl, ac fe wyddwn fod ein poblogaeth sydd yn tyfu, a sialensiau newid hinsawdd, yn rhoi pwysau cynyddol ar ein cyflenwadau dŵr.

"Mae hyn yn golygu fod angen i ni reoli ein cyflenwad dŵr mewn ffordd gynaliadwy, mewn ffordd sydd yn ein hybu i'w ddefnyddio yn fwy effeithiol ac sydd yn cefnogi cymunedau a busnesau, yn hybu twf amgylcheddol, ac yn amddiffyn a gwella ein hadnoddau naturiol."

Mae'r ddogfen ymgynghorol hefyd yn edrych ar ffyrdd o wella llif dŵr mewn ardaloedd trefol er mwyn lleihau'r risg o lifogydd.

'Angen gwneud mwy'

Dywedodd y peiriannydd sifil Bob Diamond, bod angen gwneud mwy i drin dŵr a gwella systemau draenio.

"Yn gyntaf wrth gwrs os gallwn ni ddefnyddio llai o ddŵr yn y tŷ rydyn ni'n creu llai o ddŵr yn y system carthffosiaeth," meddai.

"Hefyd, y broblem yw bod lot o ddŵr yn cyrraedd yr afonydd llawer cyflymach na'r gorffennol gan fod 'na lawer mwy o bafinau a llefydd caled.

"Trwy ddefnyddio systemau casglu dŵr oddi ar y ffyrdd neu oddi ar y tir, byddwn ni'n lleihau'r tebygolrwydd y bydd llifogydd, a hefyd yn glanhau'r dŵr cyn cyrraedd yr afonydd."