ADHD: Seicolegwyr yn mynegi pryder

  • 3 Ebrill 2014
Ritalin drug Image copyright SPL
Image caption Mae'r cyffur methylphenidate neu Ritalin yn cael ei roi weithiau i drin ADHD

Mae'r gymdeithas sy'n cynrychioli seicolegwyr addysg yn galw am arolygu'r modd mae diagnosis yn cael ei roi i gyflwr ADHD, a hefyd y cyffuriau sy'n cael eu darparu.

Mae yna amcangyfrif fod ADHD - anhwylder ymddygiad sy'n cael ei nodweddu gan ddiffyg talu sylw, byrbwylltra a gorfywiogrwydd - yn effeithio rhwng 2 a 5% o ddisgyblion ysgol a phobl ifanc.

Fe ellir trin y cyflwr gyda therapi neu feddyginiaethau. Y cyffur mwyaf cyffredin sy'n cael ei roi yw methylphenidate neu Ritalin.

Ar draws Cymru roedd yna gynnydd o 57% yn y nifer o bresgripsiynau ar gyfer y cyffur gan feddygon teulu ac ysbytai rhwng 2007 a 2013 - cynnydd tebyg i'r hyn a welwyd yn Lloegr.

Mae Llywodraeth Cymru yn dweud y dylai cyffuriau ond cael eu rhoi gan swyddogion iechyd gydag arbenigaeth ym maes ADHD.

Yn ôl ffigurau a gafodd eu gweld gan BBC Cymru, mae yna wahaniaethau mawr rhwng y byrddau iechyd wrth ddarparu methylphenidate.

Pryder

Yn ardal Bwrdd Iechyd Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg roedd yna gynnydd o 88% - gyda nifer y presgripsiynau yn codi o 6,660 yn 2007 i 12,446 yn 2013.

Gwelwyd y nifer uchaf o bresgripsiynau yn ardal Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr. Yna roedd yna 21,111 yn 2013 - cynnydd o 78% o 2007.

Yn yr un cyfnod fe fu cynnydd o 15% ym Mhowys o 1,679 i 1,928.

Dros y saith mlynedd olaf mae'r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru wedi gwario £13 miliwn ar methylphenidate.

Yn ôl Kate Fallon, ysgrifennydd cyffredinol Cymdeithas Seicolegwyr Addysg mae yna bryder am y sefyllfa.

"Mae'r rhain yn gyffuriau cryf iawn sy'n cael eu rhoi i blant ac nid oes yna ddigon o waith ymchwil wedi ei wneud i'r effaith hirdymor.

"Mae hyn yn enwedig yn wir am ddefnydd cyffuriau fel hyn dros gyfnod hir a'r effaith bosib ar ymennydd plant, yn enwedig i'r plant sy'n eu cael yn ifanc iawn.

"Felly mae yna bryder am blant ifanc yn cael cyffuriau cryf. Mae yna hefyd gonsyrn ynglŷn ag a yw'r diagnosis sydd wedi ei roi yn un cywir."

Rheoli ymddygiad

Symptomau sy'n gysylltiedig â ADHD yw diffyg talu sylw, byrbwylltra a gorfywiogrwydd. Yn aml mae diagnosis yn cael ei roi i blant rhwng tair a saith oed.

Dywed Zoe Piper fod ei mab Dylan wedi derbyn diagnosis yn chwech oed. Mae hi o'r farn fod meddyginiaethau wedi helpu ei mab ond mae'n teimlo y dylai fod triniaethau eraill ar gael.

"Roedd o'n benderfyniad anodd ei roi ar feddyginiaethau. Ond doedd dim dewis, roedd yn rhaid trio'r feddyginiaeth neu byddai ddim croeso iddo yn yr ysgol. Doedd yna ddim dewis arall, dim therapi, dim cwnsela na chyngor ynglŷn â sut i reoli ymddygiad.

"Y neges oedd dyma eich plentyn, mae ganddo ADHD, a dyma'ch meddyginiaeth."

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Dylai triniaeth gyffuriau ond gael ei roi gan swyddog iechyd gyda'r cymwysterau priodol, sydd yn arbenigo ym maes ADHD. A dylai hyn gael ei roi ar y cyd gyda diagnosis ac asesiad llawn.

"Mae gan wasanaethau iechyd meddwl ar gyfer plant a phobl ifanc yng Nghymru berthynas gref gydag ysgolion ac asiantaethau eraill.

"Mae hyn yn fodd o alluogi fod unrhyw broblemau yn dod i'r amlwg yn gynnar, fel bod modd mynd i'r afael â nhw."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.