Agoriad llygad ym Mhen Llŷn

  • 29 Mawrth 2014
Canolfan Porth y Swnt, Aberdaron Image copyright Arall
Image caption Mae'r ganolfan yn cyflwyno hanes a diwylliant Penrhyn Llŷn i bobl leol ac ymwelwyr

Mae canolfan yn cael ei hagor yn Aberdaron ddydd Sadwrn, gan roi cyfle i bobl ddysgu mwy am hanes a diwylliant Penrhyn Llŷn a cheisio denu rhagor o ymwelwyr i'r ardal drwy gydol y flwyddyn.

Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol sy'n gyfrifol am safle Porth y Swnt, lle bydd arddangosfeydd, gwaith celf a llenyddiaeth o bob math i'w gweld, yn ogystal â straeon pobl leol.

Mae'r Ymddiriedolaeth wedi bod yn gweithio gyda'r gymuned dros y misoedd diwetha' i sicrhau bod y ganolfan yn adlewyrchu'r ardal leol, a'i bod yn rhan ganolog o'r gymuned gan sicrhau swyddi a chyfleoedd i drigolion.

Ar gost o £3 miliwn, mae'r ganolfan wedi'i hariannu'n rhannol gan Ymgyrch Arfordirol Neifion yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol dan arweiniad Croeso Cymru, adran dwristiaeth Llywodraeth Cymru a'r Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewropeaidd.

Straeon pobl leol

Dywedodd Andy Godber, o'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol: "Mae wedi bod yn gyfle gwych i'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol i ddangos yr hyn sy'n gwneud Llŷn yn lle mor arbennig.

"Mae'n ardal aruthrol o amrywiol, gyda diwylliant cyfoethog a hanes yn ôl i'r ymfudwyr oes haearn cyntaf.

"Mwy na dim, mae balchder y bobl am eu diwylliant a hanes yn ei wneud yn lle arbennig, yn ogystal â chryfder yr iaith Gymraeg yn yr ardal.

"Mae'r dehongli o fewn yr adeilad yn ceisio ysbrydoli pobl i archwilio, a darganfod rhywbeth gwahanol am yr ardal. Bydd yn apelio at bob oedran ac mae'n defnyddio cymysgedd o dechnegau a fydd yn hwyl ac yn llawn gwybodaeth.

Mae'r adeilad wedi'i ysbrydoli gan bensaernïaeth Aberdaron a chefndir morwrol y pentref.

Image copyright Arall
Image caption Bydd gweithiau celf, fel yr un yma gan Binita Walia, i'w gweld yn y ganolfan drwy'r flwyddyn

Mae'r enw Porth y Swnt yn cyfeirio at Swnt Enlli, sef y rhan o'r môr sy'n sefyll rhwng Aberdaron ac Ynys Enlli, 'Ynys yr 20,000 o Seintiau'. Mae'n cyfleu sut y bydd y ganolfan yn adrodd stori Llŷn - ei hanes naturiol a'i hanes dynol, ei chuddfannau a sut y bu i'r ardal arbennig o Gymreig hon ddenu pererinion o fannau pell ac agos.

Dewis enw

Cyn ddisgybl Ysgol Crud y Werin yn Aberdaron, Elliw Jones Evans, enillodd gystadleuaeth i enwi'r ganolfan a hithau fydd yn agor y ganolfan yn swyddogol ddydd Sadwrn.

Meddai Elliw: "Mae o'n deimlad cyffrous iawn i feddwl bydd yr enw gwnes i ddewis ar adeilad mor flaenllaw yn Aberdaron.

"Mi wnes i feddwl am leoliad yr adeilad a hanes Aberdaron. Mae pawb wedi clywed am Swnt Enlli. Os fyddech chi'n edrych ar y gair Porth yn y geiriadur mae mwy nag un ystyr, sef drws mawr, cyntedd neu angorfa i gychod. Roeddwn yn teimlo bod y rhain i gyd yn addas, felly meddyliais am Borth Y Swnt.

"Mae'n bwysig i bawb ddysgu am hanes yr ardal leol ac i dwristiaid gael deall ein ffordd o fyw yma ym Mhen Llyn."

Bydd gwaith y bardd o Benrhyn Llŷn, Christine Evans, i'w weld yn y ganolfan a bydd hi'n helpu ymwelwyr i gyfrannu at yr arddangosfa 'Môr o Eiriau', a gafodd ei greu'n arbennig ar gyfer y ganolfan gan ddisgyblion Ysgol Crud y Werin.

Yn ôl yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, bydd y ganolfan yn parhau i gynnwys y gymuned leol wrth iddi ddatblygu yn y dyfodol, gan ddarparu cyfleusterau ar gyfer ysgolion a grwpiau lleol.

Ychwanegodd Andy Godber: "Mae'n Ceidwad Addysg Gymunedol, Robert Parkinson, wedi bod yn gweithio'n agos gydag ysgolion lleol, gan roi cyfle iddyn nhw ddarganfod mwy am y cynefinoedd a rhywogaethau o'u cwmpas.

"Bydd y ganolfan yn rhoi cyfle i fynd hyd yn oed ymhellach ac yn cynnig cyfleoedd gwych i blant yr ysgol i ddysgu mewn ffordd hwyliog a chyffrous."