Cofio Tony Benn

  • 14 Mawrth 2014
Tony Benn
Image caption Roedd Tony Benn yn un o'r ffigyrau amlycaf yng ngwleidyddiaeth Prydain yn niwedd yr 20fed ganrif.

Mae Prif Weinidog Cymru wedi arwain y teyrngedau i'r gwleidydd Llafur, Tony Benn, fu farw yn 88 oed.

Roedd y cyn weinidog cabinet a'r ymgyrchydd asgell chwith wedi bod yn ddifrifol sâl.

Fe ddaeth Mr Benn yn Aelod Seneddol ym mis Tachwedd 1950 ac roedd wedi gwasanaethu yn y Cabinet o dan Harold Wilson a James Callaghan.

Roedd yn un o'r ffigyrau amlycaf yng ngwleidyddiaeth Prydain yn niwedd yr 20fed ganrif.

Mewn datganiad, dywedodd ei bedwar o blant bod Mr Benn wedi marw bore Gwener yn ei gartref yng ngorllewin Llundain gyda'i deulu o'i gwmpas.

Image caption Fe ddaeth Mr Benn yn Aelod Seneddol ym mis Tachwedd 1950 ac roedd wedi gwasanaethu yn y Cabinet o dan Harold Wilson a James Callaghan.

"Dyn o egwyddor"

Mae Prif Weindiog Cymru, Carwyn Jones wedi arwain y teyrngedau iddo: "Bydd Tony Benn yn cael ei gofio fel un o wleidyddion mwyaf blaenllaw Prydain.

"Roedd yn ddyn o egwyddorion mawr fu'n gweithio'n ddiflino yn y byd politicaidd drwy gydol ei fywyd,

"Hyd yn oed pan adawodd Tŷ'r Cyffredin, fe barhaodd yn weithgar ac roedd yn ysbrydoliaeth i lawer oedd yn credu'n angerddol mewn cyfiawnder cymdeithasol.

"Fe fydd yn cael ei golli gan y rheiny ar draws y sbectrwm gwleidyddol ac mae fy meddyliau gyda'i deulu."

Wrth drydar, dywedodd y cyn weinidog cabinet, Peter Hain: "Wrth iddo heneiddio, y mwyaf radical yr oedd Tony Benn yn datblygu, yn fwy o bregethwr sosialaidd a llai o wleidydd: person arbennig, ac un sy'n ysbrydoliaeth i lawer. "

Dywedodd yr AS Llafur, Paul Flynn, bod Tony Benn wedi cael "bywyd hir wedi'i oleuo gyda delfrydau uchel ac wedi'i goroni gyda'r bodlonrwydd o gofnodi ei fywyd yn ei ddyddiaduron".

Mae wedi sôn hefyd am golled San Steffan pan adawodd Mr Benn yn 2001: "Deuddeg mlynedd ar ôl gadael Tŷ'r Cyffredin, roedd addewid Tony o ymgyrchu dibaid wedi cael ei wireddu.

"Roedd colled Tŷ'r Cyffredin yn anrheg i wleidyddiaeth flaengar."

Mae arweinydd Plaid Cymru wedi trydar: "Trist iawn i glywed am farwolaeth Tony Benn. Gwleidydd diffuant gyda thosturi ac argyhoeddiad. Arwr y werin bobl."

Dywedodd Arweinydd Seneddol Plaid Cymru, Elfyn Llwyd AS: "Mae marwolaeth Tony Benn yn golled enfawr i wleidyddiaeth.Roedd yn ŵr bonheddig o'r iawn ryw, gyda gallu eithriadol i gyfleu ei ddadleuon yn llyfn a rhugl.

"Roedd yn ŵr o egwyddorion cadarn, a glynodd atynt trwy gydol ei oes."

Mae'r Arglwydd Elystan Morgan hefyd wedi ychwanegu at y teyrngedau gan ddweud bod Tony Benn "yn ddyn hynod, yn Aelod Seneddol eithriadol gyda phinsiad o ecsentrigrwydd."

Ychwanegodd bod o ac Enoch Powell ag "ymenyddion dosbarth cyntaf" a'u bod yn "feistri ar ddatblygiad y ddadl rhesymegol".

"Roedd y ddau yn gallu ysbrydoli niferoedd anferth o bobl Prydain."

Dywedodd AS Gorllewin Caerdydd, Kevin Brennan: "Yr wythnos ddiwethaf, roeddwn i'n siarad â'i ferch Melissa, oedd mewn cynhadledd yng Nghaerdydd, ac wrth gwrs, ei fab, Hilary, sy'n AS Llafur ac yn siarad ar faterion llywodraeth leol o fewn y blaid Lafur.

"Mae Melissa yn ymgyrchydd gwych ar addysg, felly mae ei oleuni yn parhau, fel petai, yn ei blant a'i deulu. Yn drist, fodd bynnag, mae'n olau sydd, erbyn hyn, wedi'i ddiffodd."

Mae grwp y Manic Street Preachers o'r Coed Duon wedi trydar hefyd gan ddweud eu bod "wedi bod yn ddigon ffodus i dreulio amser gyda Tony Benn... gostyngedig - ysbrydoliaeth llwyr."