Aelodau pwyllgor yn cefnogi Elis-Thomas

Arglwydd Elis-Thomas
Mae'r Arglwydd Elis-Thomas yn mynnu nad yw'n ymbellhau oddi wrth Plaid Cymru

Mae aelodau o Bwyllgor Amgylchedd y Cynulliad wedi beirniadu penderfyniad Plaid Cymru i'w ddiswyddo o'i rôl fel cadeirydd y pwyllgor.

Mae'r Arglwydd Elis-Thomas eisoes wedi dweud ei fod yn ystyried herio'r penderfyniad, gan ddadlau bod angen amddiffyn annibyniaeth cadeiryddion pwyllgorau.

Dywedodd wrth Newyddion Naw nos Iau:

"A yden ni'n mynd i ganiatáu i arweinyddion pleidiau gwleidyddol, a mae o wedi digwydd ddwywaith yn ystod y mis diwethaf, i ddiswyddo cadeiryddion pwyllgorau, sydd i fod yn bobl annibynnol sydd yn craffu ar ran pobl Cymru ar be mae'r llywodraeth yn ei wneud.

"'Dw i'n ystyried y mater dros y Sul a 'dw i wedi cael lot o gefnogaeth, mwy nag o'n i'n ddisgwyl ar draws y pleidiau."

Bydd pleidlais ar gynnig Plaid Cymru i enwebu Alun Ffred Jones fel cadeirydd y pwyllgor yn lle Dafydd Elis-Thomas yn cael ei chymryd yn y Cynulliad brynhawn Mawrth.

'Cadeirydd da'

Un sy'n cefnogi'r safbwynt yr Arglwydd Elis-Thomas yw Antoinette Sandbach o'r Blaid Geidwadol, sy'n credu "na ddylai pleidiau gwleidyddol fod â rheolaeth dros gadeiryddion pwyllgorau".

Ychwanegodd Ms Sandbach: "Mae ei flynyddoedd o wybodaeth wnaeth o gasglu fel cadeirydd wedi ei golli, ac nid hawdd fydd cael y wybodaeth yna nôl.

"Yn wleidyddol, dydw i ddim bob tro'n gweld lygad yn llygad â Dafydd Elis-Thomas, ond rwyf yn credu ei fod wedi bod yn gadeirydd da."

Dywedodd hefyd fod gan y Cynulliad "wersi i'w dysgu gan San Steffan", lle mae cadeiryddion yn cael eu penodi gan aelodau o'r meinciau cefn.

'Ffyrnig o annibynnol'

Roedd Ms Sandbach yn un o'r pedwar aelod o faint blaen y Ceidwadwyr gafodd y sac gau eu Harweinydd, Andrew RT Davies yn ddiweddar.

Nick Ramsay oedd un arall, a gollodd ei swydd fel cadeirydd y Pwyllgor Menter a Busnes.

Mae William Powell o'r Democratiaid Rhyddfrydol hefyd wedi rhoi ei gefnogaeth i'r Arglwydd Elis-Thomas gan ddweud ei fod "wedi ei siomi" gyda'r penderfyniad.

Yn ôl Mr Powell, roedd Dafydd Elis-Thomas yn "ffyrnig o annibynnol" yn rhinwedd y swydd.

Aelod arall o'r pwyllgor sy'n credu fod Dafydd Elis-Thomas yn gaffaeliad i'r Pwyllgor Amgylchedd yw'r AC Llafur, Mick Antoniw.

Hanes yn ail-adrodd?

Dywedodd wrth BBC Cymru bod angen "i bwyllgorau o fewn y corff ddeddfu fod hwn yn annibynnol o ddylanwad pleidiau gwleidyddol" a bod penderfyniad Plaid Cymru i ddiswyddo eu cyn arweinydd "yn niweidiol i'r pwyllgor".

Cafodd cwestiynnau eu codi ynghylch penodi aelodau pwyllgor yn Ebrill 2013, wedi i'r llywodraeth wneud newidiadau i gadeiryddion pwyllgorau.

Dywedodd cyn olygydd gwleidyddol BBC Cymru, Betsan Powys, ar y pryd ei fod yn "anodd meddwl am esboniad arall" dros y digwyddiad na bod y llywodraeth eisiau sicrhau nad oedd y pwyllgorau yn newid mesur mewn ffordd fyddai'n gwneud pethau'n anodd iddyn nhw.

Rhun ap Iorwerth fydd yn cymryd y cyfrifoldeb Dafydd Elis-Thomas am y portffolio trafnidiaeth.