Angen gwneud mwy i atal llosgiadau ymysg plant

Llosgiadau i'r dwylo
Image caption Mae awduron yr ymchwil yn dweud bod 42% o losgiadau cyffwrdd wedi'u hachosi gan offer sythu gwallt

Mae plant blwydd oed yn derbyn 10 gwaith yn fwy o losgiadau a sgaldiadau na phlant hŷn, yn ôl arolwg o achosion adran frys a llosgiadau Prydain.

Mae ymchwil gan Ysgol Feddygaeth Prifysgol Caerdydd yn dweud mai diodydd poeth, offer sythu gwallt, haearn smwddio a phoptai sy'n achosi'r rhan fwyaf o anafiadau o'r fath.

Mae awduron yr ymchwil, sydd wedi'i gyhoeddi ar lein yn Archifau Clefydau Plentyndod, yn dweud bod angen gwneud mwy i atal yr anafiadau yma.

Fe edrychwyd ar achosion dros 1,200 o blant dan 16 oed ar draws Prydain ac Iwerddon, oedd wedi cael eu trin mewn pum adran argyfwng brys, un uned asesu llosgiadau a thair uned llosgiadau plant rhanbarthol.

Roedd dros hanner y plant (58%) wedi cael eu sgaldio, roedd traean (32%) wedi cael llosgiadau cyffwrdd, ac roedd 116 wedi derbyn llosgiadau o achosion eraill.

Roedd yn rhaid i bron i un ymhob pump gael eu hanfon i uned llosgiadau arbennig; fe gafodd y gweddill eu trin yn yr adran argyfwng.

Roedd 72% o'r plant dan bump oed, a'r nifer fwyaf o anafiadau'n digwydd i blant blwydd oed.

Roedd 78% o'r sgaldiadau wedi digwydd i blant o dan bump oed, ac roedd pob un o'r anafiadau wedi digwydd yn y cartref.

Estyn am ddiod boeth

Plant yn estyn am gwpan o ddiod boeth oedd achos dros hanner yr achosion o sgaldiadau, ac roedd bron pob un yn effeithio blaen y corff, yn arbennig yr wyneb, breichiau a thop y coesau mewn plant ifanc.

Roedd llosgiadau yn sgil cyffwrdd rhywbeth poeth yn cyfri am 81% o'r achosion mewn plant dan 5 oed, ac offer sythu gwallt a hob y ffwrn oedd y rhesymau pennaf.

Roedd dros hanner y plant hŷn wedi derbyn llosgiadau cyffwrdd y tu allan yn yr awyr agored, ac roedd dwy ran o dair o'r rhain yn anafiadau i'r dwylo.

Mae plant yn cyfri am dros hanner yr holl achosion o losgiadau a sgaldiadau mewn ysbyty, gyda'r perygl y bydd yn arwain at adael craith am byth, neu hyd yn oed, farwolaeth, yn ôl yr awduron.

Ystyried ail-gynllunio cynnyrch?

Maen nhw'n dweud bod angen ystyried ail-gynllunio cynnyrch, fel offer sythu gwallt, haearn smwddio neu boptai, er mwyn atal llosgiadau, ond maen nhw'n cydnabod y byddai addasu mygiau yn sialens.

Maen nhw'n teimlo bod angen codi ymwybyddiaeth a newid ymddygiad rhieni a gofalwyr i sicrhau lleihad yn nifer yr achosion.

"Mi ddylai negeseuon gwybodaeth cyhoeddus, canolfannau plant, ymwelwyr iechyd neu nyrsys plant fod yn edrych ar addysg diogelwch fel mater o arfer cyson," medd yr awduron, wrth grynhoi.

Mae'r ymchwil yn tynnu sylw at fudd posib casglu gwybodaeth fanwl gyson.

Mae cynllun ymchwil 5 mlynedd rhwng Prifysgolion Caerdydd, Bryste, Caerfaddon a Phrifysgol Gorllewin Lloegr yn edrych ar sut i atal, trin ac adfer llosgiadau plant.