Cyfnod tyngedfenol i'r Mesur UE

David Cameron
Image caption Mae'r Prif Weinidog David Cameron wedi dweud ei fod eisiau ail-drafod telerau'r cytundeb rhwng Prydain a'r UE cyn cynnal refferendwm

Bydd Tŷ'r Arglwyddi'n penderfynu tynged y Mesur Undeb Ewropeaidd y mis hwn, gyda'r disgwyl y bydd aelodau Llafur yn ceisio'i rwystro rhag cael ei gymeradwyo.

Yr Arglwydd Michael Dobbs - sy'n enwog am ysgrifennu House of Cards - yw'r Ceidwadwr sy'n gyfrifol am geisio sicrhau bod y mesur yn llwyddo.

Pwrpas y mesur yw ymrwymo pwy bynnag fydd yn llywodraethu wedi etholiad 2015 i gynnal refferendwm ar aelodaeth y Deyrnas Unedig o fewn yr Undeb Ewropeaidd (UE) cyn diwedd 2017.

Dyw'r Democratiaid Rhyddfrydol ddim yn cefnogi'r mesur - fe ddywedodd y gweinidog cabinet Danny Alexander ei fod yn credu mai cymhelliant y Ceidwadwyr dros gyflwyno'r mesur yw ceisio ateb y bygythiad mae'r UK Independence Party (Ukip) yn ei gynrychioli iddynt.

"Fe ddaw Ukip ac fe fydd Ukip yn mynd, ond yr hyn sy'n bwysig yw bod Prydain yn parhau i fod yn aelod o'r Undeb Ewropeaidd," meddai.

"Byddai'n gwneud synnwyr cael refferendwm ar ôl i newid sylweddol i'r cytundeb ddigwydd ond dydyn ni ddim eisiau consurio un o ddim byd am resymau gwleidyddol domestig."

'Gadael i'r bobl benderfynu'

Gan fod y Llywodraeth Glymblaid yn anghytuno ynghylch a ddylid cynnal refferendwm, roedd rhaid i'r Ceidwadwyr ei gyflwyno ar ben eu hunain drwy gyfrwng mesur aelod unigol yn hytrach na'i gyflwyno fel deddfwriaeth lywodraethol.

Yr Aelod Seneddol James Wharton yw'r aelod unigol sydd a'i enw ar y mesur.

Mae pwyllgor Tŷ'r Arglwyddi wedi dweud eu bod nhw'n amau os yw'n bosib i'r mesur gael ei wneud yn gyfraith gan ddweud bod rheolau seneddol a diffyg amser yn debygol o'i weld yn methu.

Yn ogystal, fe ddywedodd Pwyllgor Cyfansoddiadol yr Arglwyddi y gallai'r mesur gael ei herio yn y llysoedd.

Mae Mr Wharton wedi beirniadu ymgais arglwyddi sy'n aelodau o bleidiau eraill i atal y mesur.

"Bydd llwyddiant y mesur hwn yn dibynnu ar aelodau Tŷ'r Arglwyddi yn y pen draw, " meddai.

"Ond byddai'n anodd iawn cyfiawnhau'r sefyllfa petai Tŷ'r Arglwyddi chafodd ddim ei ethol yn rhwystro mesur sydd eisoes wedi pasio drwy bob cam yn Nhŷ'r Cyffredin, sydd wedi ei ethol, gan gofio mai pwrpas y mesur yw gadael i'r bobl benderfynu ar ein haelodaeth o'r UE."

UE yn hanfodol i Gymru?

Mae'r Blaid Lafur yn gwrthwynebu'r mesur yn chwyrn, gan ddadlau y byddai'n creu ansicrwydd a allai wneud niwed i fusnesau.

Dyma yw'r ddadl sy'n cael ei gwneud gan Brif Weinidog Cymru, Carwyn Jones.

Mewn dadl yn y Senedd llynedd, dywedodd: "Mae'r llywodraeth Gymreig yma yn bendant o blaid Ewrop.

"Rydym yn canolbwyntio ar greu swyddi a thwf, ac yn syml iawn, ni allwn ni wneud hyn heb fod yn rhan o Farchnad Sengl yr UE."

Dywedodd hefyd fod Cymru'n elwa o arian yr UE, gan ddweud bod yr arian yma yn "helpu i gynnal a datblygu ffyniant mewn ardaloedd gwledig sydd mor bwysig i'r economi Gymreig".

Mae Plaid Cymru hefyd yn llwyr yn erbyn cynnal refferendwm.

Dywedodd Jill Evans, sy'n cynrychioli'r blaid yn Senedd Ewrop: "Mae angen ariannu Ewropeaidd arnom ni yng Nghymru er mwyn cryfhau ein heconomi, datblygu ein hisadeiledd a chreu swyddi sydd fawr eu hangen yn ein hardaloedd tlotaf.

"Mae ein heconomi'n wan oherwydd polisïau llywodraethau olynol y Deyrnas Gyfunol.

"Gyda'i nod o gydlyniad a'i pholisi o ailddosbarthu cyfoeth, mae'r UE yn ein helpu i oresgyn rhai o'r problemau hyn."

Angen ail-drafod y cytundeb?

Yr un yw'r neges gan grwp Cynulliad y Democratiaid Rhyddfrydol, gyda William Powell yn dweud y byddai gadael yr UE yn "dinistrio ein diwydiannau gwledig cysefin, ac yn eu gwanhau yn barhaus am ddegawdau i ddod.

Ychwanegodd: "Byddai'n peryglu'r proffidioldeb o dros £150 biliwn mewn masnach, a byddai'n gwanhau ein dylanwad rhyngwladol ar draws y byd."

Yr unig blaid o fewn y Cynulliad sydd o blaid y mesur yw'r Ceidwadwyr.

Mae eu harweinydd Andrew RT Davies wedi dweud y byddai ei bleidlais ef mewn refferendwm yn dibynnu ar delerau'r cytundeb.

Ond mae aelodau blaenllaw o'r grŵp Ceidwadol, Paul Davies a Darren Millar, wedi dweud y byddan nhw'n pleidleisio yn erbyn gweld y Deyrnas Unedig yn parhau o fewn yr UE, os byddai refferendwm yn cael ei gynnal ar y telerau presennol.

Straeon perthnasol