Ail-ddechrau apêl bocsys esgidiau wedi 23 mlynedd

  • 8 Rhagfyr 2013
Bocsys esgidiau Image copyright Teams4u

Mae ymgyrchoedd i hel anrhegion yn gyfarwydd iawn o gwmpas adeg y Nadolig, gyda sawl elusen yn mynd ati i helpu rhai sy'n llai ffodus adeg yr wŷl.

Un apêl sydd wedi ei weld dros y byd erbyn hyn yw'r ymgyrch bocsys esgidiau, sy'n gofyn i bobl lenwi bocs yn llawn anrhegion i blentyn llai ffodus dramor.

Er bod y syniad yn un sydd wedi ei hefelychu sawl gwaith erbyn hyn, daeth y syniad yn wreddiol gan grwp o bobl yng ngogledd ddwyrain Cymru, 23 mlynedd yn ôl.

Adrian Jarvis oedd un o'r rhai fuodd yn trefnu'r ymgyrch i yrru ychydig o hapusrwydd i rai o blant amddifad Romania yn 1990, ac nawr mae'n dweud nad yw'r gwaith o helpu plant tlotaf y byd ar ben.

Ymgyrch newydd

Dechreuodd yr ymgyrch wedi i grŵp o ardal Wrecsam weld lluniau o blant yn dioddef yn Romania, ar ôl i lywodraeth unbeniaethol Ceausescu ddod i ben y flwyddyn gynt.

Daeth y syniad cyntaf gan ferch Dave Cooke, un o'r sefydlwyr, oedd eisiau gyrru anrheg Nadolig i blant y wlad.

Ysbrydolodd hyn y tîm, ac aethon nhw ati i hel bocsys esgidiau yn llawn anrhegion i blant; pensiliau a phapur, fferins neu ambell ddilledyn cynnes.

Daeth cefnogaeth eang gan bobl ardal Wrecsam, rhywbeth mae Adrian yn ei gofio yn glir.

"Dwi'n meddwl bod pobl yn teimlo ei fod yn beth personol," meddai.

"Roedd yn ffordd i bobl wneud cysylltiad â rhoi rhywbeth fyddai'n cyrraedd plentyn, yn lle cael ei ychwanegu at bot cyffredinol."

Dywedodd mai'r gobaith oedd hel digon o anrhegion i lenwi un lori i deithio i'r cyfandir.

Cafodd wyth eu llenwi.

Image copyright Teams4u
Image caption Aeth wyth lori mewn confoi i Oradea yn Romania yn 1990, wedi ymateb hael cymunedau gogledd ddwyrain Cymru

'Fel glanio ar y lleuad'

Rhai wythnosau yn ddiweddarach, dechreuodd y confoi ar ei daith drwy Wlad Belg, Yr Almaen, Awstria, Hwngari ac i mewn i Romania. Roedd degawdau o reolaeth gomiwnyddol newydd ddod i ben.

Y ddinas gyntaf iddyn nhw gyrraedd oedd Oradea, yng ngorllewin y wlad.

"Dywedodd rhai ei fod fel glanio ar y lleuad, ochr dywyll y lleuad," meddai Adrian.

"Roedd hi'n ddinas ddiffaith, dim goleuadau a neb ar y strydoedd, fel dim yr oeddwn wedi ei weld o'r blaen.

"Roedd y cartref plant cyntaf yn ofnadwy. Ymhell allan yn y wlad, roedd mewn iard o fwd, ac yn sydyn gwelsom wynebau'r plant yn ymddangos tu ol i fariau'r ffenestri.

"Gwelais ystafelloedd yn llawn o tua 50 o blant, i gyd mewn clytiau ac yn crio am ychydig o sylw."

'Anodd gadael'

Dros y dyddiau nesaf, gweithiodd y tîm i ddosbarthu'r anrhegion ymysg plant tlotaf y wlad, gan ddod ac ychydig o lawenydd a gobaith iddynt adeg y Nadolig.

Er hynny, tristwch oedd ar feddwl Adrian wrth adael y cartrefi ar ddiwedd eu taith.

"Roedden ni wedi bod a gwneud gwahaniaeth, rhoi llawenydd i blant, ond roedden ni wedi gadael eto, ac roedd hi'n anodd iawn eu gadael nhw.

"Roedden ni'n cael mynd yn ol i'n bywyd moethus, ond roedden nhw dal yna.

"Er ein bod ni wedi gwneud gwahaniaeth, roedd angen gwneud mwy."

Image copyright Teams4u
Image caption Dywedodd Adrian Jarvis na allai anghofio am y plant a welodd ar y daith gyntaf honno

Dyma oedd dechrau llawer iawn o waith i'r elusen, gan gynnwys adeiladu cartref gofal eu hunain yn Cluj yn Romania, ac ehangu eu gwaith i nifer o wledydd eraill.

Er hynny, dydy Adrian, Dave a'r tîm heb gynnal ymgyrch bocs esgidiau ers y tro cyntaf hwnnw, gan ganolbwyntio ar elfennau eraill o waith y mae'r elusen wedi dechrau ers y dyddiau cynnar.

Ond, nid yw'r atgofion o'r daith erioed wedi gadael Adrian, a dywedodd mai dyma un rheswm mae'r elusen wedi ail-ddechrau'r ymgyrch er lles plant Romania wedi'r holl flynyddoedd.

"Maen nhw'n dal i fod yna," meddai.

"Mae Romania yn wlad fwy cyfoethog erbyn hyn ond mae llawer o bobl dlawd iawn yn dal i fod yna.

"Mae rhai sydd wedi cael eu gadael tu ôl gan gynnydd a gwelliant."

Image copyright Teams4u
Image caption Llwyddodd y tîm i gasglu 4000 o focsys eleni

Dywedodd Adrian bod bwytai Americanaidd poblogaidd yn dechrau ymddangos mewn trefi fel Oradea, ond bod rhaid i rai teuluoedd gynilo arian er mwyn i un plentyn gael bwyta yno, gan na allwn nhw fforddio talu am y teulu cyfan.

'Y tlotaf oll'

"Mae'r gymuned Roma, y rhai yr ydym yn gobeithio eu helpu eleni, wedi methu elwa ar unrhyw gyfoeth sydd wedi dod i mewn i Romania.

"Mae'n od ein bod ni'n byw dros 20 o flynyddoedd yn ddiweddarach, ac mewn gwlad fydd yn rhan o'r gymuned Ewropeaidd yn fuan, mae pobl yn byw mewn tlodi llwyr.

"Y bobl yma yw'r tlotaf oll, heb addysg ac wedi eu gwahardd rhag pob agwedd o fywyd prif ffrwd yn Romania."

Mae Adrian wedi cael cyfle i weld effaith ei waith caled, drwy gwrdd â dau oedd yn byw yn y cartrefi plant ac sydd wedi diolch yn bersonol iddo am dderbyn bocs llawn anrhegion gan yr elusen.

"Mae'n anhygoel gweld eu bod nhw wedi tyfu i fod yn bobl lwyddiannus. Mae'n wych," meddai.

'Falch gyda'r ymateb'

Nawr, dau ddegawd wedi'r ymgyrch gyntaf honno, mae Adrian wedi bod yn ganolog i'r gwaith o helpu'r plant sy'n dal i fod yn Romania.

Ddydd Gwener, aeth tîm o ddeg yn ôl i Oradea yn Romania i gwrdd â'r lori o anrhegion sydd wedi bod yn teithio yno dros y dyddiau diwethaf.

Yr wythnos hon, bydd y gwaith dosbarthu yn dechrau unwaith eto.

Dywedodd y sylfaenydd Dave Cooke eu bod yn falch iawn hefo'r ymateb eleni: "Rydym wedi plesio hefo'r cysylltiad Cymreig i'r ymgyrch, ac mae'r cyhoedd yn falch ein bod ni wedi mynd yn ôl i'r syniad gwreiddiol.

"Dyma'r tro cyntaf i ni gynnal yr apêl ers y tro cyntaf hwnnw blynyddoedd maith yn ôl pan wnes i sefydlu Operation Christmas Child, felly rydyn ni'n falch iawn gyda'r ymateb."

Mae'r elusen a phobl ardal Wrecsam wedi dod at ei gilydd unwaith eto eleni i gasglu 4,000 o focsys llawn anrhegion, i roi gobaith a gwen i blant tlotaf Romania.